CZĘŚĆ 4
— Konstanty właśnie ruszył w pani stronę…
Połączenie się urwało.
Przez kilka sekund nikt się nie poruszył. Na ulicy przejechał autobus, rozchlapał wodę z kałuży i ochlapał nogawki mojego płaszcza. Patrzyłam na telefon, jakby odpowiedź mogła pojawić się na ekranie.
— Kto dzwonił? — zapytała Żanna.
— Nie wiem.
Robert spojrzał na zegarek.
— Dworzec jest dziesięć minut stąd.
— A jeśli to pułapka? — Rimmа ścisnęła pasek torebki. — Konstanty już wcześniej kogoś podstawił.
— Tym razem nie pójdę sama — powiedziałam.
Pojechaliśmy wszyscy.
Dworzec pachniał mokrym betonem, kawą z automatu i metalem nagrzanym od hamulców. Przy peronie trzecim stała kobieta w beżowej czapce. Miała pod pachą czarną teczkę, a na palcu lewej ręki szeroki bandaż.
— Pani Weronika? — zapytała.
— Tak.
— Nazywam się Elżbieta Bielecka.
Rimmа zrobiła krok do tyłu.
— Konstanty nie ma siostry.
Elżbieta uśmiechnęła się bez radości.
— Ma. Tylko od jedenastu lat udaje, że nie istnieję.
Przez chwilę słyszałam wyłącznie komunikat o opóźnieniu pociągu. Głos z głośnika był spokojny, prawie pogodny, jakby ludzie na peronie nie nosili ze sobą cudzych tajemnic.
— Dlaczego miałby pani użyć do podpisania dokumentów? — zapytałam.
— Bo kiedyś podpisałam mu pełnomocnictwo do sprzedaży domu po ojcu. Sfałszował później kilka kolejnych papierów, a ja spędziłam rok, tłumacząc się przed wierzycielami. Od tamtej pory mam kopie wszystkiego, co wysyłał.
Otworzyła teczkę.
W środku znajdowały się koperty, wydruki i mały notes z twardą okładką. Na jego rogach łuszczyła się czarna farba.
— Pracowałam w księgowości firmy, którą założył po naszym ojcu — powiedziała. — Firma upadła, ale Konstanty dalej używał jej nazwy. Brał zaliczki od ludzi, obiecywał udziały, a potem przelewał pieniądze na konta matki.
Rimmа zacisnęła usta.
— Ja nie wiedziałam o wszystkich przelewach.
Elżbieta wyjęła kartkę.
— O tych wiedziałaś.
Rimmа spojrzała i usiadła na ławce.
— On mówił, że spłaca długi.
— Spłacał własny lęk — odparła Elżbieta. — Wszystkie większe kwoty przelewał na rachunek, który założył na twoje nazwisko jako rachunek oszczędnościowy. Potem przekazywał pieniądze dalej.
Robert wyrwał jej z ręki dokument i przejrzał go uważnie.
— To wyciągi z konta.
— Mam też umowę z człowiekiem, któremu obiecał kupić moje mieszkanie — powiedziałam.
Elżbieta skinęła głową.
— I właśnie dlatego musiał zdobyć pani podpis. Gdyby sprzedał lokal, spłaciłby największego wierzyciela i uciekł. Pani miała być ostatnim ogniwem całego planu.
— A jego żądanie utrzymania?
— Wymyślił je, żeby panią przestraszyć i sprawdzić, ile pani wie. Wysłał do pani kartkę z kwotą, bo liczył, że zacznie pani szukać pieniędzy, nie dokumentów.
Poczułam ukłucie w żołądku.
Przez cały ten czas byłam przekonana, że chodzi o jego wygodę. O lenistwo, urażoną dumę i przekonanie, że kobieta po rozwodzie nadal powinna pełnić funkcję jego portfela.
Chodziło o coś większego.
Chodziło o to, żeby zabrać mi ostatnią rzecz, której nie zdołał zniszczyć.
— Muszę zobaczyć oryginały — powiedział Robert.
Elżbieta podała mu teczkę.
— Są tam również wiadomości, które wysyłał do mnie. Nie nagrania. Jego własne pisma. Zostawiał ślady, bo zawsze uważał, że wszyscy inni są głupsi.
W tej samej chwili na schodach dworca pojawił się Konstanty.
Miał rozpięty płaszcz, mokre włosy i twarz człowieka, który przebiegł kilka ulic. Zobaczył Elżbietę i zatrzymał się.
— Ty — powiedział.
— Ja — odpowiedziała.
— Oddaj mi te dokumenty.
— Nie należą do ciebie.
— To sprawa rodzinna.
— Przestała być rodzinna, kiedy zacząłeś fałszować podpisy.
Konstanty spojrzał na mnie.
— Nika, posłuchaj mnie. Mogę to wyjaśnić.
— Już wyjaśniłeś.
— Nie rozumiesz, co się stanie, jeśli nie dostanę tych pieniędzy.
— Wiem, co się stanie, jeśli je dostaniesz. Kolejna osoba straci mieszkanie.
— Nie chciałem cię skrzywdzić.
— Chciałeś sprzedać mój lokal.
— Chciałem zacząć od początku.
Snieżana, która dotąd stała obok Żanny, roześmiała się cicho.
— Z cudzych pieniędzy zawsze łatwo zaczynać od początku.
Konstanty ruszył w jej stronę, ale Robert zasłonił teczkę.
— Proszę się nie zbliżać.
— Kim pan jest?
— Człowiekiem, który widział pańskie dokumenty i wie, że połowa z nich nie powinna istnieć.
— To pomówienia.
Elżbieta wyjęła z notesu jedną kartkę.
— Powiedz jej, co napisałeś w zeszłym miesiącu.
Konstanty zbladł.
— Nie masz prawa.
— Mam. To mój podpis. I twoje słowa.
Podała kartkę mnie.
Widniało na niej zdanie: „Weronika odda mieszkanie, jeśli wystarczająco długo będziemy naciskać. Matka ma ją zmiękczyć, a bank zrobi resztę”.
Czytałam te słowa trzy razy.
Rimmа zaczęła płakać.
— Nie powiedziałeś mi, że chcesz jej zabrać mieszkanie.
— Mamo, przestań.
— Powiedziałeś, że potrzebujesz tylko podpisu.
— Bo potrzebowałem!
— A potem co? Miałam patrzeć, jak wyrzucasz ją na ulicę?
Konstanty odwrócił się do mnie.
— Nie rozumiesz, co zrobił ze mną rozwód. Straciłem pracę, firmę, mieszkanie. Wszyscy patrzyli, jak upadam.
— Nie straciłeś firmy. Nigdy jej nie zbudowałeś.
— Ty miałaś mieszkanie po babci. Miałaś pracę. Miałaś wszystko.
— Miałam życie. Ty chciałeś rachunek.
To zdanie przecięło go mocniej niż krzyk.
Robert zadzwonił gdzieś na oczach wszystkich. Podał nazwę banku, numer wniosku i powiedział, że ma przy sobie dokumenty potwierdzające próbę wyłudzenia. Nie wymienił żadnych wielkich słów. Nie musiał.
Konstanty patrzył na telefon w jego dłoni i nagle zrozumiał, że jego plan przestał być rozmową między byłymi małżonkami.
— Nika, proszę — powiedział.
To było pierwszy raz, kiedy użył mojego zdrobnienia bez pewności, że mu ulegnę.
— Nie mów do mnie tak.
— Byliśmy razem.
— Właśnie dlatego wiem, kiedy kłamiesz.
— Mogę ci oddać część pieniędzy.
— Nie masz moich pieniędzy.
— Mam zobowiązania.
— Są twoje.
Zrobił krok w tył. Za nim nadjeżdżał pociąg, a wiatr poruszył po peronie zużytą ulotką. Papier przykleił się do jego buta, lecz Konstanty tego nie zauważył.
Elżbieta wyjęła jeszcze jeden dokument.
— Jest coś, czego nie wiesz, Konstаnty — powiedziała.
— Nie chcę tego słuchać.
— Wierzyciel, któremu obiecałeś moje mieszkanie, nie czeka na pieniądze. Przekazał twoje dokumenty dalej.
Konstanty spojrzał na nią.
— Co to znaczy?
— Że nie jesteś mu już winien tylko pieniędzy. Jesteś winien wyjaśnienia wszystkim ludziom, których oszukałeś.
Rimmа podniosła głowę.
— Ile ich jest?
Elżbieta odpowiedziała bez gniewu:
— Siedemnaście osób.
Konstanty usiadł na ławce. Nie dlatego, że chciał. Kolana odmówiły mu posłuszeństwa.
Patrzyłam na niego i czułam coś zupełnie innego niż satysfakcję. Nie cieszyło mnie, że upadł. Przez lata myślałam, że kiedy zobaczę jego klęskę, poczuję ulgę. Tymczasem czułam ciężar po wszystkich miesiącach, w których wierzyłam, że jego problemy są także moimi.
Żanna ścisnęła moje ramię.
— Co zrobisz z mieszkaniem? — zapytała cicho.
— Nic.
— Nic?
— Nie sprzedam go, nie zastawię i nie oddam mu ani jednej cegły.
Rimmа podeszła do mnie.
— Nika, nie proszę cię o wybaczenie. Wiem, że na nie nie zasługuję.
— Przekazałaś mu moje dokumenty.
— Tak.
— I pozwoliłaś mu przychodzić pod moje drzwi.
— Tak.
— Dlaczego teraz mówisz prawdę?
Rimmа spojrzała na syna.
— Bo kiedy usłyszałam, że masz sprzedać mieszkanie, zrozumiałam, że on nie chce wrócić do ciebie. Chce wrócić do życia, które uważał za własność.
Nie odpowiedziałam od razu.
Wyjęłam z torebki pomiętą kartkę, tę pierwszą, którą Konstanty zostawił pod drzwiami. Kwota żądania była napisana grubym czarnym długopisem.
Podarłam ją na cztery części.
— To nie jest ugoda — powiedziałam. — To koniec rozmowy.
— A co ze mną? — zapytał Konstanty.
Spojrzałam na niego.
— Tego właśnie zawsze ode mnie chciałeś. Żebym odpowiadała za ciebie.
Odłożyłam podarte kawałki na ławce obok niego i odeszłam.
Później, w kancelarii, podpisałam tylko jedno oświadczenie: że nie udzielałam pełnomocnictwa, nie zaciągałam kredytu i nie wyrażałam zgody na sprzedaż mieszkania. Robert zabrał dokumenty do banku. Elżbieta przekazała mu kopie przelewów. Snieżana podpisała zeznanie dotyczące ksiąg firmy.
Rimmа oddała samochód, który Konstanty próbował wykorzystać jako zabezpieczenie. Nie błagała mnie o pieniądze. Zaczęła pracować w piekarni na ranną zmianę i sama pokryła pierwszą ratę zobowiązania, które podpisała pod jego naciskiem.
Konstanty nie dostał ani grosza.
Stracił również możliwość korzystania z nazwiska matki, konta i wszystkich cudzych drzwi, które dotąd otwierały się przed nim z przyzwyczajenia. Ostatecznie zamieszkał w wynajętym pokoju nad warsztatem samochodowym. Nie dlatego, że ktoś go tam ukarał. Po prostu nikt nie chciał już poręczyć za jego obietnice.
A moje mieszkanie zostało takie jak wcześniej: z porysowanym stołem, nierówną listwą przy korytarzu i szafką, w której wciąż trzymałam przyprawy według alfabetu.
Zmieniłam tylko jedną rzecz.
Dokumenty babci, rozwód i wszystkie pisma z banku włożyłam do nowej teczki. Na pierwszej stronie napisałam własnym pismem: „Nie podpisywać za nikogo. Nie pozwalać nikomu mówić za mnie”.
Następnego dnia przygotowywałam opis filmu dla niewidomych. Na ekranie pojawiła się scena: mężczyzna stoi przed zamkniętymi drzwiami, trzyma w ręku akt własności i nie wie, dokąd pójść.
Zatrzymałam nagranie.
Potem usunęłam zdanie o tym, że drzwi należą do niego.
— Mężczyzna stoi na korytarzu — powiedziałam do mikrofonu. — W ręku trzyma papier, którego nikt już nie uznaje.
I dopiero wtedy, po raz pierwszy od dnia, w którym Konstanty stanął na moim progu, opisałam scenę dokładnie tak, jak wyglądała naprawdę.
Przegapiłeś początek?
