CZĘŚĆ 4
Mężczyzna czekał przy windzie, trzymając skórzaną teczkę pod pachą. Miał około pięćdziesięciu lat, mokre włosy i twarz człowieka, który przez wiele godzin powtarzał sobie, że musi powiedzieć prawdę, choćby miała rozbić czyjeś życie.
— Nazywam się Tomasz Wrona — przedstawił się. — Pracowałem wtedy w zakładzie pogrzebowym, który zajmował się transportem ciała.
Irena stanęła za mną.
— Nie będziesz z nim rozmawiał — powiedziała.
Tomasz spojrzał na nią, a potem na mnie.
— To ona skontaktowała się ze mną dwa dni po wypadku. Powiedziała, że rodzina nie chce oględzin, że wszystko jest załatwione i że mam podpisać odbiór dokumentów jako świadek.
— Dlaczego miałabyś to robić? — zapytałem Irenę.
— On kłamie.
Tomasz wyjął z teczki kopię formularza. Na dole widniał podpis Ireny, nie mój. Obok znajdowała się data sprzed pogrzebu Anny.
— W dokumentach napisano, że ciało zostało zidentyfikowane przez męża — wyjaśnił. — Ale pan nie był wtedy obecny. Pamiętam to, bo kobieta, która przyjechała z panią Ireną, powiedziała, że załatwi formalności.
Przypomniałem sobie noc wypadku. Irena wtedy nie znała jeszcze Anny. Tak przynajmniej twierdziła. Pojawiła się w moim życiu dopiero kilka miesięcy później, w grupie wsparcia dla rodzin po stracie.
— Kogo widziałeś? — spytałem.
Tomasz przełknął ślinę.
— Kobietę o imieniu Marta. Irena mówiła, że to siostra zmarłej.
— Anna nie miała siostry.
Irena cofnęła się pod ścianę. Po raz pierwszy nie próbowała mnie przekonać, że źle pamiętam. Jej palce zacisnęły się na pasku torebki, aż pobielały.
— Czego ode mnie chciałaś? — zapytałem.
— Nie rozumiesz.
— Wyjaśnij.
— Anna żyła.
Słowa spadły między nas jak ciężki przedmiot.
— To niemożliwe.
— Samochód znaleziono rozbity, ale ciała nie było w środku. Anna uciekła z miejsca wypadku. Chciała zostawić ciebie i dziecko. Znalazłam ją później.
Tomasz potrząsnął głową.
— Pani Irena powiedziała mi, że kobieta zmarła. Nie widziałem twarzy. Trumna była zamknięta.
— Gdzie ona jest? — zapytałem.
Irena zamknęła oczy.
— W zakładzie opiekuńczym pod Łodzią. Z ciężkim urazem głowy. Nie odzyskała pamięci.
Przez chwilę nie czułem podłogi pod stopami. Anna nie zginęła. Ja opłakiwałem ją, wychowywałem Lenę i oddałem całe zaufanie kobiecie, która wiedziała, że moja żona żyje.
— Dlaczego mi nie powiedziałaś?
— Bo kiedy ją znalazłam, nie pamiętała ciebie. Nie pamiętała dziecka. A ty byłeś załamany. Potrzebowałeś kogoś, kto zajmie się domem.
— Potrzebowałaś mojego żalu.
— Potrzebowałam pieniędzy — odpowiedziała nagle.
Pani Elżbieta podeszła bliżej. Lekarz stał przy drzwiach, a Tomasz ścisnął teczkę.
Irena mówiła dalej, jakby nie mogła już zatrzymać słów.
— Anna miała ubezpieczenie. Pieniądze trafiły do ciebie, a ty przepisałeś część na konto przeznaczone dla Leny. Gdyby uznano, że jesteś niezdolny do opieki, mogłabym zarządzać tym funduszem. Chciałam kupić mieszkanie i spłacić długi.
— Dlatego podawałaś jej lek?
— Kiedy Lena była spokojna, ty nie byłeś mi potrzebny. Kiedy była słaba, rzucałeś wszystko i słuchałeś tylko mnie.
— Ona mogła umrzeć.
Irena spojrzała przez szybę na salę, gdzie pielęgniarka pochylała się nad Leną.
— Nie chciałam jej śmierci.
— Chciałaś, żeby cierpiała wystarczająco długo, bym ci zaufał.
Nie odpowiedziała.
Tego samego wieczoru pojechałem z Tomaszem pod Łódź. Irena została w szpitalu pod nadzorem personelu, a dokumenty trafiły do ludzi, którzy mieli zająć się jej czynami. Nie pozwoliłem, by Lena wróciła z nią do domu choćby na godzinę.
Zakład opiekuńczy mieścił się w dawnym pałacu, którego korytarze pachniały woskiem i gotowanymi warzywami. Kierowniczka czekała przy drzwiach małego pokoju na końcu skrzydła.
— Pańska żona jest przytomna — powiedziała. — Ale pamięć wraca fragmentami.
Anna siedziała przy stole i układała drewniane klocki według koloru. Miała krótsze włosy niż przed wypadkiem. Na lewej skroni biegła blada blizna.
Kiedy mnie zobaczyła, upuściła czerwony klocek.
— Marek? — wyszeptała.
Kolana się pode mną ugięły.
— Tak.
— Gdzie jest Lena?
Nie zapytała o pieniądze. Nie zapytała, dlaczego mnie nie było. Zapytała o dziecko.
Przyłożyłem dłoń do ust, żeby nie wydać z siebie krzyku.
— W szpitalu. Jest bezpieczna.
Anna zamknęła oczy.
— Słyszałam ją — powiedziała. — W snach. Płakała, a ja nie mogłam wstać.
Następnego dnia przywiozłem Lenę w nosidełku. Anna bała się jej dotknąć, więc położyłem dziecko na kocu między nami. Dziewczynka poruszyła palcami i wydała cichy, zaspany dźwięk.
Anna pochyliła się nad nią.
— Ma twoją brodę — powiedziała.
— A twoje oczy.
Przez kilka minut żadna z nas nie płakała. Potem Anna dotknęła policzka Leny jednym palcem. Mała nie odsunęła się. Chwyciła ją za kciuk.
Anna zadrżała.
— Myślałam, że ją straciłam.
— Ja też.
Irena straciła wszystko, o co walczyła. Nie pieniądze — te zamrożono na koncie Leny. Nie tylko małżeństwo, które i tak było oparte na kłamstwie. Straciła możliwość decydowania o dziecku, bo dokumenty pani Elżbiety, notatki i wyniki badań nie pozwoliły jej odwrócić historii przeciwko mnie.
Najtrudniejsza była jednak rozmowa z Anną.
— Dlaczego nie szukałaś mnie? — zapytałem.
Siedzieliśmy w ogrodzie ośrodka, a Lena spała w wózku. Anna obracała w dłoniach mały czerwony klocek.
— Pamiętałam tylko światła samochodu i głos kobiety — odpowiedziała. — Potem lekarze mówili, że nie mam dokumentów. Irena przychodziła. Powtarzała, że mój mąż zginął razem ze mną w wypadku.
— A kiedy odzyskałaś pamięć?
— Nie odzyskałam jej sama. Usłyszałam w wiadomościach twoje nazwisko. Mówili o wypadku i o dziecku. Wiedziałam, że muszę się dowiedzieć, czy Lena żyje.
— Dlaczego zadzwoniłaś dopiero teraz?
— Nie miałam telefonu. Irena mówiła, że jeśli spróbuję uciec, zabierze mnie z powrotem do szpitala zamkniętego.
Poczułem wstyd, że tak długo nie zauważyłem pustych miejsc w opowieści o śmierci Anny. Dokumenty, które oglądałem, były kopiami. Pogrzeb był zamknięty. Irena zawsze miała gotową odpowiedź.
Ale odpowiedzialność nie mogła zatrzymać się na niej.
Zgłosiłem wszystkie fałszerstwa i przemoc wobec Leny. Nie dlatego, że pragnąłem zemsty. Dlatego, że Irena próbowała zbudować przyszłość na cudzym strachu i musiała zmierzyć się z konsekwencjami, których nie dało się zagadać.
Lena wracała do zdrowia. Lekarze powiedzieli, że nie doszło do trwałych obrażeń, lecz przez długi czas reagowała płaczem na zapach metalowych przedmiotów i ciasne tasiemki. Puszkę z pokoju przekazałem jako dowód. Nigdy więcej nie pozwoliłem, by podobny przedmiot znalazł się blisko jej łóżeczka.
Anna nie odzyskała od razu całego życia. Bała się tłumu, głośnych drzwi i obcych kobiet w białych fartuchach. Ja też musiałem nauczyć się być przy niej bez udawania, że wszystko można naprawić jednym przytuleniem.
Pewnego popołudnia położyliśmy Lenę między nami na kocu. Anna budowała z klocków wieżę, a córka próbowała ją przewrócić.
— Ten czerwony zawsze spada pierwszy — powiedziała Anna.
— Lena ma do niego słabość.
Dziewczynka zacisnęła palce na klocku i uniosła go nad głową. Anna roześmiała się cicho.
Tym razem ten dźwięk nie był maską. Był jej własny.
A kiedy Lena zaczęła płakać, Anna nie czekała, aż ktoś jej powie, co robić. Przyciągnęła córkę do piersi i szepnęła:
— Już jestem, moje dziecko.
Przegapiłeś początek?
