CZĘŚĆ 4
Kierownik banku poprosił, żebym nie rozłączała się, dopóki nie sprawdzi wszystkich dokumentów.
Stałam pod szpitalem, z mokrymi włosami przyklejonymi do policzków, i patrzyłam na światło nad wejściem do izby przyjęć.
— Co dokładnie podpisał mój mąż? — zapytałam.
— Wniosek kredytowy. Jest tam zgoda współmałżonki na zabezpieczenie zobowiązania.
— Ja niczego nie podpisywałam.
— Właśnie dlatego dzwonię. Wczoraj zwróciłem uwagę na podpis. Pani nazwisko zapisano bez charakterystycznej kreski przy pierwszej literze.
Zamknęłam oczy.
Mama zawsze mówiła, że poznaje mój podpis po tej kresce. Od dziecka robiłam ją zbyt długą, jakby litera chciała uciec z papieru.
— Czy ma pan kopię?
— Tak. Wyślę ją pani.
Telefon zawibrował niemal natychmiast.
Na ekranie zobaczyłam własne nazwisko, podrobione starannie, lecz nieudolnie. Pod nim widniała kwota kredytu, która mogła zniszczyć nas na lata.
A obok moje dane osobowe.
Nie tylko podpis.
Andrzej miał dostęp do mojego dowodu, mojego numeru rachunku i dokumentów, które trzymałam w szufladzie w naszym wspólnym mieszkaniu. Wszystko, co uważałam za prywatne, stało się dla niego materiałem do ratowania jego firmy.
Weszłam do szpitala.
Lekarz czekał przy dyżurce. Miał podkrążone oczy i stetoskop wsunięty niedbale pod kołnierz.
— Mama jest stabilna — powiedział. — Stan pogorszył się przez stan zapalny, ale reaguje na leczenie. Możliwe, że rano konieczny będzie zabieg.
Kolana ugięły się pode mną z ulgi.
— Mogę ją zobaczyć?
— Oczywiście. Tylko proszę jej nie denerwować.
W sali mama leżała pod cienkim kocem. Na stoliku obok łóżka stała plastikowa miseczka z lekami. Jej twarz była blada, ale kiedy mnie zobaczyła, uniosła kącik ust.
— Masz przemokniętą kurtkę — powiedziała.
— Nic mi nie jest.
— Zawsze tak mówisz, kiedy coś jest nie tak.
Usiadłam przy niej i wzięłam ją za rękę.
Nie powiedziałam o groźbie Andrzeja. Nie powiedziałam, że jej mieszkanie próbowano obciążyć długiem. Powiedziałam tylko, że musimy wyjaśnić kilka dokumentów.
Mama patrzyła na mnie długo.
— To Andrzej?
Nie zapytała „co się stało”.
Od razu wiedziała.
— Tak.
— Przyszedł do mnie dwa tygodnie temu — wyszeptała. — Prosił, żebym podpisała zgodę na pożyczkę.
Poczułam ucisk w gardle.
— Dlaczego mi nie powiedziałaś?
— Powiedział, że firma ma przejściowe kłopoty. A kiedy odmówiłam, zaczął mówić, że jeśli mu nie pomogę, ty będziesz musiała spłacać jego zobowiązania jako żona.
— Mamo, to nieprawda.
— Wiem. Ale wtedy nie byłam pewna.
Spojrzała na sufit.
— Potem poprosił o klucz. Powiedział, że chce sprawdzić instalację, bo coś stukało w ścianie. Nie dałam mu go. Pamiętasz, jak zadzwoniłam do ciebie tego wieczoru i zapytałam, czy możesz przyjechać?
Pamiętałam. Byłam wtedy na szkoleniu poza miastem. Andrzej pojechał do mamy zamiast mnie.
— Powiedział, że wszystko załatwił — ciągnęła. — Myślałam, że chodzi o hydraulika.
Poczułam ciężar winy, który nie należał do mnie, ale mimo wszystko usiadł mi na piersi.
Mama ścisnęła moje palce.
— Nie patrz tak. To nie ty zabrałaś mu rozsądek.
Następnego ranka zabieg odwołano, bo leki zaczęły działać. Mama mogła zostać jeszcze kilka dni na obserwacji, ale lekarz powiedział, że najgorsze minęło.
Ja pojechałam do mieszkania.
Zabrałam ze sobą Ewę Maj, kierownika banku i Irenę, sąsiadkę, która zgodziła się potwierdzić, co widziała. Nie po to, żeby urządzać przedstawienie. Chciałam, żeby żadna rozmowa nie została później przekręcona.
Drzwi były uchylone.
W środku panował chaos. Walizka Natalii stała w przedpokoju, ale jej samej nie było. Szuflada komody została wyrwana z prowadnic. Na podłodze leżały rachunki mamy i pudełko ze starymi zdjęciami.
Andrzej siedział przy stole. Przed nim stała filiżanka zimnej kawy.
— Gdzie Natalia? — zapytałam.
— Pojechała do siebie.
— A dokumenty?
— Nie wiem, o czym mówisz.
Ewa położyła na stole kopię nieważnego pełnomocnictwa.
— To dokument podrobiony — powiedziała. — Nigdy nie został sporządzony w mojej kancelarii.
Andrzej spojrzał na nią, potem na mnie.
— Chciałem tylko zdobyć czas.
— Dla kogo?
— Dla firmy.
— Nie. Dla siebie.
Przejechał dłonią po twarzy.
— Jeśli stracę firmę, stracę wszystko.
— Już straciłeś coś ważniejszego.
— Nie mów tak, jakbyś była lepsza ode mnie.
— Nie jestem lepsza. Po prostu nie próbowałam ukraść mieszkania kobiecie pod kroplówką.
Irena odwróciła głowę. Ewa zacisnęła usta.
Andrzej poderwał się z krzesła.
— To nie była kradzież! Miałem spłacić kredyt, a potem oddać wszystko!
Kierownik banku wyjął teczkę.
— Pana wniosek przewidywał sprzedaż lokalu po trzech miesiącach, jeśli rata nie zostanie zapłacona.
Andrzej pobladł.
— To niemożliwe.
— Sam pan podpisał oświadczenie o zamiarze sprzedaży — odpowiedział bankier.
Położył dokument przed nim.
Na dole widniał podpis Andrzeja.
Ten sam, którym podpisał moje małżeńskie dokumenty. Ten sam, którym przez lata pisał kartki z zakupami na lodówce.
Nie mógł już powiedzieć, że ktoś go zmusił.
Spojrzał na mnie.
— Olena, proszę. Nie niszcz mnie.
— Ja cię nie niszczę. Ty postawiłeś własne długi na miejscu, gdzie powinna być troska o moją mamę.
— Mogłaś mnie wesprzeć.
— Wsparłabym cię, gdybyś powiedział prawdę.
— Bałem się.
To było pierwsze szczere zdanie, jakie usłyszałam od niego od wielu dni.
Nie usprawiedliwiało go.
Ale wyjaśniało, dlaczego działał tak desperacko.
Jego firma nie miała już tylko „przejściowych kłopotów”. Miał zaległości wobec pracowników, dostawców i urzędu. Żeby uniknąć natychmiastowego zamknięcia, potrzebował pieniędzy. Natalia namawiała go, żeby wykorzystał mieszkanie mamy, bo uważała, że Ludmiła „i tak długo tam nie wróci”.
To właśnie dlatego tak szybko pojawiła się z walizką.
Nie chciała mieszkać w cudzej sypialni.
Chciała stworzyć pozór, że lokal został przekazany rodzinie.
Ten szczegół zobaczyłam na filmie z kamery. Natalia nie tylko wchodziła do mieszkania. Wychodziła wcześniej z teczką dokumentów, a potem wracała z walizką. Najpierw zabrali papiery. Dopiero później przynieśli ubrania.
Plan był gotowy.
Nie zdążyli go dokończyć.
Ewa pomogła mamie złożyć oświadczenie o nieważności pełnomocnictwa, a bank wycofał wniosek kredytowy po otrzymaniu dokumentów. Zabezpieczono również dane, które Andrzej wykorzystał bez mojej zgody.
Nie prowadziłam za nim żadnej procesji od urzędu do sądu. Nie chciałam, żeby jego upadek stał się widowiskiem.
Chciałam tylko, żeby poniósł prawdziwe skutki swoich decyzji.
Mieszkanie zostało zamknięte, zamki wymienione, a wszystkie dokumenty trafiły do skrytki u notariusz Ewy. Mama wróciła do siebie po kilku dniach, słabsza i chudsza, ale z tą samą irytującą pewnością, że powinnam założyć cieplejszy szalik.
Andrzej wyprowadził się do wynajętego pokoju nad warsztatem, który ocalał po zamknięciu jego firmy. Nie prosił mnie o powrót. Może zrozumiał, że nie chodziło już o jeden klucz ani jedną fałszywą kartkę.
Chodziło o to, że w chwili próby zobaczył we mnie nie żonę, lecz dostęp do cudzego majątku.
Rozwód był prosty, bo po przedstawieniu dokumentów nie próbował walczyć. Oddał mi klucze do naszego mieszkania, a ja przekazałam mu jego rzeczy w kartonach po lekach mamy.
Wśród nich znalazłam mały notes z jego zapiskami. Na jednej stronie widniały kwoty, terminy i dwa słowa: „lokal Ludmiły”.
Nie zachowałam notesu.
Spaliłam go w metalowym pojemniku na podwórzu, kiedy mama spała po obiedzie.
Kilka tygodni później poszłyśmy razem do kancelarii Ewy, żeby uporządkować wszystkie dokumenty. Mama miała na sobie granatowy sweter i wełnianą chustę w kratkę. Trzymała laskę, ale szła sama.
Przy biurku Ewa podała jej nowe pełnomocnictwo.
— Tym razem proszę czytać powoli — powiedziała.
Mama założyła okulary.
— Tym razem będę czytać bardzo głośno.
Roześmiałyśmy się obie.
Na ulicy czekała na mnie wiadomość od Andrzeja. Nie prosił o kolejną szansę. Napisał tylko, że sprzedał samochód i spłacił pierwszą część pieniędzy pracownikom.
Nie odpowiedziałam.
To był pierwszy czyn, który wykonał bez prób zabrania czegoś komuś innemu.
Może kiedyś zrobi ich więcej.
Ale to już nie był mój rachunek do zapłacenia.
Wieczorem mama poprosiła, żebym odłożyła jej klucz do porcelanowej miseczki przy telefonie. Ten z czerwoną osłonką został wymieniony, lecz ona chciała zachować go jako pamiątkę.
— Nie wyrzucaj go — powiedziała. — Niech ci przypomina, że nawet rodzina może stanąć po drugiej stronie drzwi.
Odłożyłam klucz obok starego zdjęcia taty.
Mama spojrzała na niego i dodała:
— A jeśli ktoś jeszcze raz zapyta, czy mieszkanie stoi puste, powiedz mu, że nie. Ono pamięta wszystko.
Przegapiłeś początek?
