CZĘŚĆ 4
— Nie jedź tam, bo dowiesz się, kim naprawdę była jej matka.
Słowa matki rozcięły gabinet jak nóż.
Renata stała przy moim boku i trzymała mnie za dwa palce. Jej mokre rękawy wyschły, ale na skórze nadal widziałem czerwone ślady po gorącej wodzie.
— Co powiedziałaś? — zapytałem.
Matka zacisnęła usta.
— Nic, czego dziecko musi słuchać.
— Właśnie dlatego pojedziemy.
— Mauricio, posłuchaj mnie.
— Słuchałem cię przez całe życie.
Ojciec usiadł ciężko na krześle. Jego laska przewróciła się na dywan, a metalowa końcówka uderzyła o drewnianą nogę biurka.
— Jedź — powiedział. — Tym razem nie pozwól jej decydować za ciebie.
Pani Elżbieta podała mi płócienną torbę z księgami.
— Weź to. Wszystko jest w środku.
— Dlaczego nigdy mi nie powiedziałaś?
— Bo prosił mnie o to twój ojciec. Bał się, że matka wyrzuci go z domu. Ja też się bałam, że stracę pracę. Wstydzę się tego, ale strach nie zmienia faktów.
Paola podeszła do Renaty i przykucnęła przed nią.
— Przepraszam cię — powiedziała.
Dziewczynka spojrzała na nią ostrożnie.
— Za co?
Paola przełknęła ślinę.
— Za to, że pozwoliłam, żebyś stała przy zlewie, kiedy moje córki bawiły się prezentami.
Renata spojrzała na mnie.
Nie odpowiedziała Paoli. Jeszcze nie potrafiła.
W kancelarii notarialnej przy ulicy Lipowej panował zapach wosku i papieru. Była dziewiętnasta trzydzieści, kiedy prawnik, pan Wysocki, położył przed nami cienką teczkę.
— Ten dokument pochodzi z ośrodka adopcyjnego — wyjaśnił. — Został odnaleziony w archiwum, ponieważ numer sprawy nie zgadzał się z późniejszymi załącznikami.
Matka, która pojechała za nami, usiadła przy ścianie. Ojciec został w domu. Paola siedziała obok mnie, z dłońmi splecionymi na kolanach.
— Co w nim jest? — zapytałem.
Prawnik otworzył teczkę.
— Renata nie była porzuconym dzieckiem. Jej biologiczna matka podpisała zgodę na adopcję, ponieważ była ciężko chora. Zostawiła list i pieniądze na leczenie córki.
Poczułem, że przestaję oddychać.
— Jakie pieniądze?
— Dwanaście tysięcy złotych. Zostały przekazane przez fundację pracowniczą. Miały pokryć koszty opieki i zostać dołączone do majątku dziecka.
Odwróciłem głowę w stronę matki.
— Ty wiedziałaś?
Nie odpowiedziała.
Pan Wysocki położył na stole kopię pokwitowania.
Widniał na nim podpis mojej matki.
— Pieniądze odebrała pani Helena — powiedział. — Podpisała, że działa jako tymczasowa opiekunka. Tydzień później Renata trafiła do rodziny zastępczej, a następnie do pana.
— Gdzie są pieniądze? — spytałem.
Matka wstała tak gwałtownie, że krzesło odsunęło się z hukiem.
— Wydałam je na leczenie twojego ojca.
— Nieprawda — odezwała się Paola. — Tata miał wtedy ubezpieczenie. Pieniądze przeznaczyłaś na zaliczkę za nowy piec do piekarni.
Matka odwróciła się do niej.
— Chciałam uratować rodzinę!
— Ratowałaś firmę, którą mogłaś stracić, gdybyś nie miała pieniędzy Renaty.
Pan Wysocki przesunął w moją stronę kolejny dokument.
— Jest jeszcze list biologicznej matki. Nie znała pana nazwiska, ale napisała, że chce, aby jej córka dorastała w domu, w którym nikt nie będzie jej przypominał, że została oddana.
Renata siedziała obok mnie. Nie rozumiała każdego słowa, lecz rozumiała, że rozmowa dotyczy jej.
— Tato, czy moja prawdziwa mama mnie nie chciała?
Przyciągnąłem ją do siebie.
— Chciała cię tak bardzo, że próbowała zapewnić ci bezpieczeństwo, nawet kiedy sama nie mogła cię wychować.
— A babcia?
Spojrzałem na matkę.
Po jej twarzy spływały łzy, lecz nie wyglądała jak osoba skruszona. Bardziej jak ktoś, komu odebrano ostatnią możliwość kontrolowania cudzej historii.
— Babcia podjęła złe decyzje — powiedziałem. — Bardzo złe.
Pan Wysocki wyjaśnił, że środki z funduszu rodzinnego zostaną przepisane na konto Renaty, a udziały ojca w piekarni trafią do osobnego zarządu, którego nie będzie kontrolować matka. Pieniądze biologicznej matki również zostaną odtworzone z majątku Heleny i z jej części udziałów.
— Nie mam tyle — wyszeptała matka.
— Masz udziały, samochód i mieszkanie nad piekarnią — odpowiedział prawnik. — Wystarczy, by naprawić to, co da się naprawić.
Matka spojrzała na mnie.
— Jeśli mi to odbierzesz, zostanę sama.
— Sama zostałaś wtedy, gdy postawiłaś pieniądze ponad dzieckiem.
Te słowa nie przyniosły mi ulgi. Nie poczułem zwycięstwa. Poczułem ciężar wszystkich świąt, podczas których Renata siedziała przy stole i zastanawiała się, dlaczego jej kuzynki dostają więcej.
Następnego ranka wróciliśmy do domu rodziców. Ojciec czekał przy stole z plikiem dokumentów. Nie spał.
— Podpisałem przekazanie udziałów — powiedział.
— Tato, nie musisz oddawać wszystkiego.
— Muszę. Piekarnia nie powstała dzięki twojej matce. Powstała dzięki ludziom, którzy pracowali tam po dwanaście godzin, i dzięki pieniądzom, których nie wolno było ruszać.
Położył przede mną pióro.
— Chcę, żebyś zarządzał funduszem Renaty.
— Nie wiem, czy potrafię prowadzić piekarnię.
— Potrafisz pilnować, żeby nikt nie skrzywdził twojej córki. To wystarczy na początek.
Paola weszła do kuchni z pudełkiem prezentowym. Jej córki stały za nią, zawstydzone.
— To nie jest spóźniony prezent — powiedziała. — To rzecz, którą sama wybrałam dla Renaty. Jeśli nie będzie chciała jej przyjąć, zrozumiem.
Renata uchyliła wieczko. W środku leżał mały drewniany zestaw do pieczenia: wałek, foremka w kształcie gwiazdy i fartuszek z kieszenią na mąkę.
— Mogę zrobić ciasteczka? — zapytała.
— Możesz — odpowiedziałem. — Ale nie dlatego, że musisz komuś udowodnić, że tu pasujesz.
Paola uklękła obok niej.
— A jeśli będziesz piec, ja umyję naczynia.
Renata popatrzyła na nią długo, po czym podała jej drewnianą foremkę.
— Możesz mi pomagać.
Paola rozpłakała się cicho.
Matka stała w progu i patrzyła na pudełko dokumentów. Nie odezwała się ani razu, dopóki Renata nie wyjęła z szuflady starej metalowej szczotki do naczyń.
— Babciu — powiedziała dziewczynka. — To też mam wyrzucić?
Helena spojrzała na szczotkę, potem na wnuczkę.
— Tak.
Renata wrzuciła ją do kosza.
Matka podeszła do stołu.
— Chcę napisać do twojej biologicznej matki — powiedziała do Renaty, choć wiedziała, że kobieta nie żyje. — Nie wiem, czy to ma sens.
— Napisz — odpowiedziałem. — Ale najpierw oddaj pieniądze.
Skinęła głową.
To był jedyny uczciwy początek, na jaki mogła sobie pozwolić.
Później tego dnia Renata odcisnęła gwiazdę na cieście. Mąka rozsypała się po blacie, a jej małe dłonie zostały białe aż po nadgarstki.
— Tato, ta gwiazda będzie dla mamy?
— Tak.
— Dla tej, która mnie urodziła?
— Dla niej.
— A druga dla ciebie?
— Druga dla mnie.
Renata zastanowiła się chwilę.
— Trzecia dla babci. Ale dopiero kiedy odda wszystko.
Spojrzałem na Helenę. Stała przy stole z kartką w dłoni i po raz pierwszy nie próbowała nikomu rozkazywać.
Renata wcisnęła foremkę w ciasto.
— Tato, ta gwiazda jest krzywa.
— Wiem.
— To dobrze?
— Najlepiej, jak mogłaś ją zrobić.
A potem położyła ją na blasze, dokładnie obok miejsca, gdzie kiedyś piętrzyły się naczynia po cudzej uczcie.
Przegapiłeś początek?
