CZĘŚĆ 4

Wiadomość od Sneżany pojawiła się na ekranie dokładnie wtedy, gdy Kirill próbował wyrwać mi telefon.

Gleb złapał go za nadgarstek.

— Nie dotykaj jej.

— Oddaj mi to! — wrzasnął Kirill. — Ona wszystko zniszczy!

— Sam to zniszczyłeś — powiedziałam.

Sneżana przyjechała po dwudziestu minutach. Jej samochód zatrzymał się przed bramą z takim piskiem, że siedzący na płocie kot uciekł w krzaki.

Wysiadła w białym płaszczu, na wysokich obcasach, z ogromną torebką przewieszoną przez ramię. Nie wyglądała jak kobieta, która przyjechała przepraszać. Wyglądała jak ktoś, kto zamierza odebrać należną mu własność.

— Kirill, gdzie są dokumenty? — zapytała.

— Sneżana, teraz nie.

— Mówiłeś, że dom jest twój.

— Powiedziałem, że będzie mój.

— Powiedziałeś, że wszystko jest podpisane.

Tamara stała na werandzie, oparta o laskę.

— Wejdź, dziecko. Skoro tak wiele wiesz o moim domu, możesz posłuchać, co naprawdę się wydarzyło.

Sneżana spojrzała na nią niepewnie. Potem weszła do środka.

Na stole leżał rachunek z hotelu, kopia fałszywego pełnomocnictwa, akt zgonu świadka i moja teczka z przelewami.

Sneżana pobladła.

— Co to jest?

— Cena twojego przyszłego domu — odpowiedziałam.

Kirill zaklął.

— Alena, przestań urządzać przedstawienie.

— Nie ja obiecywałam jej cudzą własność.

Sneżana powoli odwróciła się do niego.

— Mówiłeś, że twoja matka sama chce sprzedać dom.

— Bo chciała.

Tamara prychnęła.

— Chciałam go przekazać córce. Tobie nawet nie powierzyłabym podlewania pelargonii.

Sneżana spojrzała na dokumenty.

— Ile pieniędzy wziąłeś?

Kirill milczał.

— Ile? — powtórzyła.

— To były pożyczki.

— Z mojego salonu zniknęło czterdzieści tysięcy. Mówiłeś, że wpłaciłeś zaliczkę na zakup domu.

— Pieniądze wrócą.

— Kiedy?

— Jak sprzedamy nieruchomość.

Sneżana roześmiała się bez radości.

— Nie masz nieruchomości.

— Będę ją miał!

— Nie masz nawet własnego życia. Całe pożyczyłeś od żony.

Kirill ruszył ku niej, ale Roman zastąpił mu drogę.

— Proszę się uspokoić. Nie chcę mieć z tym nic wspólnego.

— Ty przygotowałeś dokument! — warknął Kirill.

— Ja tylko pośredniczyłem.

— W fałszerstwie.

Roman przełknął ślinę. Gleb wyjął telefon.

— Wszystko, co tu padło, zostanie przekazane osobie, która zajmie się tym zawodowo. Ale nie po to was tu sprowadziłem.

— Po co? — zapytałam.

Gleb wskazał teczkę.

— W dokumentach brakuje jednej rzeczy. Przelewu z rachunku Aleny.

Kirill spojrzał na mnie.

— Jakiego przelewu?

— Tego, który zrobiłam trzy lata temu — odpowiedziałam. — Siedemdziesiąt tysięcy na spłatę twojego długu.

— To był nasz wspólny budżet.

— Nie. Pieniądze pochodziły ze spadku po moim ojcu. Przelałam je na twoją prośbę, bo obiecałeś, że otworzysz warsztat.

— Otworzyłem.

— Nie. Kupiłeś samochód i opłaciłeś dwa wyjazdy ze Sneżaną.

Sneżana zamknęła oczy.

— Powiedziałeś, że samochód jest służbowy.

— Nie wiedziałem, że muszę ci tłumaczyć każdy zakup.

— Nie musisz — odparła. — Musisz tylko przestać udawać, że jesteś kimś, kim nie jesteś.

Tamara usiadła przy stole. Wyjęła z szuflady małe pudełko po herbacie. W środku znajdowała się koperta z pieczęcią notariusza.

— To mój testament — powiedziała. — Sporządzony przed darowizną dla Poliny.

Kirill oparł dłonie o stół.

— Mamo, pomyśl. Jestem twoim jedynym synem.

— Masz siostrę.

— Polina cię nastawia przeciwko mnie.

— Nie. Ty zrobiłeś to sam.

— Chcesz dać wszystko Alenie? Obcej osobie?

To zdanie zabolało mnie bardziej, niż się spodziewałam. Po dziesięciu latach wspólnych świąt, chorób, rachunków i nocnych rozmów byłam dla niego obca, gdy tylko przestałam być użyteczna.

Tamara popatrzyła na mnie spokojnie.

— Alena nie jest obca. Była przy mnie, kiedy ty miałeś ważniejsze sprawy. Woziła mnie do lekarza. Kupowała leki. Naprawiała piec. Siedziała przy moim łóżku, kiedy ty nie odebrałeś telefonu.

— To była jej powinność jako żony!

— Nie. To była jej dobroć. A ty pomyliłeś dobroć ze słabością.

Poczułam, że coś we mnie pęka, ale nie było to serce. To była ostatnia więź, którą sama przez lata podtrzymywałam.

— Tamaro, nie chcę twoich pieniędzy — powiedziałam.

— Wiem.

— Naprawdę nie chcę.

— Dlatego właśnie je dostaniesz.

Polina położyła dłoń na ramieniu matki.

— Mamo, jesteś pewna?

— Tak. Dom jest twój. Oszczędności są Aleny. A Kirill dostanie tylko to, co sam jeszcze posiada.

Sneżana spojrzała na niego.

— Czyli długi.

Kirill odsunął się od stołu.

— Wszyscy jesteście nienormalni. Myślicie, że możecie mnie tak po prostu wyrzucić?

— Z mojego domu możesz wyjść natychmiast — odpowiedziała Tamara.

— To także mój dom!

— Nigdy nie był.

Na werandzie zadzwonił telefon. To był notariusz, którego Polina wezwała wcześniej. Przyjechał z dokumentami potwierdzającymi darowiznę i nowym testamentem. Nie było krzyku, kajdanek ani teatralnych gestów. Były daty, podpisy i spokojny głos człowieka, który wiedział, że papier ma większą pamięć niż kłamstwo.

Roman podpisał oświadczenie, że wycofuje się z rzekomej transakcji. Sneżana zażądała od Kirilla natychmiastowego zwrotu pieniędzy. Kiedy odmówił, sama wyjęła z torebki jego zegarek.

— Zostawiłeś go u mnie jako zabezpieczenie.

— Oddaj.

— Nie. Sprzedam go i potrącę z długu.

— To prezent ode mnie!

— Kupiłeś go za pieniądze Aleny.

Kirill spojrzał na mnie. Po raz pierwszy nie było w tym spojrzeniu pewności siebie. Była panika.

— Alena, nie pozwól im tego zrobić.

— Czego?

— Zniszczyć mnie.

— Nie zrobiłam tego.

— Możesz wszystko odkręcić.

— Nie.

— Kochasz mnie przecież.

To zdanie zawisło między nami jak rachunek, którego nikt nie chciał podpisać.

Kochałam człowieka, którym miał być. Nie tego, który stał przede mną.

Wyjęłam z kieszeni mosiężny klucz do jego skrytki.

— Ten klucz oddałeś mi dziesięć lat temu, mówiąc, że skoro jesteśmy małżeństwem, nie powinno być między nami zamkniętych miejsc.

Kirill patrzył na niego nieruchomo.

— Otwórz skrytkę — powiedziałam. — Przy wszystkich.

— Po co?

— Żeby sprawdzić, czy zostało tam coś, co naprawdę należy do mnie.

Wróciliśmy do naszego mieszkania przed zmrokiem. Kirill szedł kilka kroków za nami. W salonie nadal stała ceramiczna figurka ptaka, ta sama, która zadrżała, gdy zatrzasnął drzwi łazienki.

Skrytka znajdowała się za luźną listwą w szafie. Kirill wyciągnął ją drżącymi palcami. W środku były stare rachunki, umowy, kopie przelewów i zdjęcie Sneżany z hotelu.

Na samym dnie leżała kartka z moim podpisem.

Pełnomocnictwo, którego nigdy nie czytałam.

Zrobiło mi się niedobrze.

— Chciałeś użyć tego do sprzedaży mieszkania? — zapytałam.

Kirill usiadł na podłodze.

— Tylko tymczasowo.

— Nie ma czegoś takiego jak tymczasowe odebranie komuś życia.

— Byłem zadłużony.

— I dlatego chciałeś zabrać mi mieszkanie?

— Chciałem wszystko naprawić.

— Nie. Chciałeś, żeby nikt nie zobaczył, że już dawno wszystko zniszczyłeś.

Następnego dnia przekazałam dokumenty osobie, która miała zająć się ich unieważnieniem. Nie chciałam, żeby Kirill trafił za kratki. Chciałam, żeby przestał mieć dostęp do cudzych podpisów, pieniędzy i litości.

Rozwód był krótki, bo kłamstwa są długie tylko wtedy, gdy ktoś wciąż je podtrzymuje.

Sneżana odzyskała część pieniędzy, sprzedając samochód Kirilla i jego kosztowny zegarek. Resztę spłacał z pracy w warsztacie, którego nigdy nie otworzył, a który ostatecznie zatrudnił go zwykłym mechanikiem. Tamara nie wyrzuciła go całkowicie ze swojego życia, ale widywała go wyłącznie przy obecności Poliny.

— To nie kara — powiedziała mi kiedyś. — To granica.

Dom przypadł Polinie. Nie przebudowała go. Zachowała werandę, jabłonie i starą kuchenkę, na której Tamara smażyła konfitury.

Pieniądze z testamentu przeznaczyłam na małą pracownię renowacji mebli. Nie po to, by udowodnić Kirillowi, że sobie poradzę. Po prostu przez lata naprawiałam rzeczy, które inni uznali za bezużyteczne, i w końcu zrozumiałam, że nie każda pęknięta rzecz powinna wracać do dawnego kształtu.

Kilka tygodni później Tamara przyszła do pracowni z metalowym pudełkiem po herbacie.

— Znalazłam jeszcze jedną rzecz — powiedziała.

W środku leżał hotelowy rachunek, starannie rozprostowany.

— Po co go zachowałaś?

— Żebyś pamiętała, że czasem jedna mała kartka potrafi otworzyć całą prawdę.

Powiesiłam ją nad biurkiem, obok pierwszego projektu mojej pracowni. Nie jako trofeum. Jako ostrzeżenie dla samej siebie.

Tego wieczoru zadzwoniła Polina.

— Mama pyta, czy przyjedziesz w sobotę. Jabłonie zaczęły kwitnąć.

— Przyjadę.

— Kirill też będzie.

Spojrzałam na rachunek z Leśnej Polany. Papier zżółkł na brzegach, ale cyfry nadal były wyraźne.

— W takim razie usiądę przy drugim końcu stołu.

— A jeśli zacznie przepraszać?

— Niech tym razem mówi do Tamary.

W sobotę pojechałam do starego domu. Na werandzie stał nowy stół, wykonany z drewna odzyskanego ze starej szopy. Polina postawiła na nim trzy filiżanki, a Tamara przyniosła ciasto.

Kirill siedział pod jabłonią. Nie podszedł do mnie. Nie prosił o rozmowę. Zobaczył tylko, że na moim palcu nie ma obrączki.

Sneżana nie przyjechała.

Tamara podała mi nóż do ciasta.

— Pokroisz?

— Pewnie.

Wbiłam ostrze w lukier dokładnie tam, gdzie wczoraj zaczęła pękać powierzchnia. Pod spodem ciasto było miękkie i ciepłe.

Kirill odezwał się z drugiego końca ogrodu:

— Alena.

Odwróciłam głowę.

— Czego chcesz?

Przez chwilę patrzył na mnie, potem na dom, którego nie zdołał ukraść, i na matkę, która nie spuszczała z niego wzroku.

— Niczego — powiedział.