CZĘŚĆ 4

— …i podpisała się jako pełnomocnik Aleksieja — dokończyła Natalia.

Przez kilka sekund nie rozumiałam słów.

Pociąg jechał dalej, dzieci siedziały w przedziale, a ja miałam wrażenie, że cały świat zatrzymał się między jednym słupem trakcyjnym a drugim.

— Firma budowlana? — zapytałam.

— Tak. Przelew opisano jako zwrot kosztów leczenia po wypadku.

Aleksiej odezwał się z trudem:

— Irina, ja nie prosiłem o żaden zwrot.

— A twoja matka?

— Nie wiem.

Natalia powiedziała, że za kilka minut prześle skan dokumentu do telefonu Aleksieja. Nie mogła zatrzymać przelewu, ale bank zdążył oznaczyć rachunek jako podejrzany, ponieważ kwota była nietypowa.

Wsunęłam żółtą kartkę z powrotem do koperty. Papier miał na rogu tłustą plamę po kawie. Ten drobiazg nagle wydał mi się ważniejszy niż wszystkie wielkie słowa Lidii Pietrowny. Ona nie działała pod wpływem chwili. Przygotowywała wszystko od dawna.

— Gdzie jesteś? — zapytał Aleksiej.

— W pociągu. Z dziećmi.

— Nie wracaj po mamę.

— Nie zamierzałam.

— Chcę, żebyś pojechała do sanatorium.

— A ty?

— Zostanę z Natalią. Muszę podpisać dokumenty i porozmawiać z dyrektorem.

Jego głos drżał, ale nie ze złości. Z bólu. Zrozumiał, że przez miesiące ufał osobie, która wykorzystywała jego bezradność.

— Przepraszam — wyszeptał.

— Nie przepraszaj za jej decyzje.

— Ale pozwoliłem jej decydować.

— Byłeś po operacjach.

— A ty byłaś sama.

Nie odpowiedziałam. Za ścianą Sonia opowiadała Erykowi o łodzi, którą zobaczy nad jeziorem. Jej głos był pełen podekscytowania, jakby świat nie właśnie pękał.

Po godzinie Natalia przysłała skan. Podpis pod przelewem rzeczywiście przypominał podpis Aleksieja, ale data pełnomocnictwa była późniejsza niż data dokumentu. Ktoś użył starego wzoru i dopisał kwotę.

Wtedy przypomniałam sobie słowa teściowej na peronie: „Powiedz mu prawdę albo ten papier trafi tam, gdzie powinien”. Ona nie bała się, że prawda wyjdzie na jaw. Bała się, że wyjdzie za wcześnie.

W sanatorium dotarliśmy późnym popołudniem. Ośrodek leżał przy lesie, a w powietrzu pachniało sosnową żywicą i mokrą ziemią. Recepcjonistka podała mi klucz do pokoju na parterze. Na drzwiach wisiała mała drewniana tabliczka z numerem dziewięć.

Nie zdążyłam rozpakować walizek, kiedy zadzwonił telefon.

— Przyjechałaś? — spytała Lidia Pietrowna.

— Nie do ciebie. Do sanatorium.

— Jestem na dworcu od pięciu godzin.

— Wiem.

— Aleksiej odebrał mi pełnomocnictwo. Wszystko przez ciebie.

— Nie. Przez przelewy.

— Jeśli zabiorą mi mieszkanie, nie będę miała gdzie mieszkać.

Po raz pierwszy usłyszałam w jej głosie coś innego niż gniew. Strach.

— Co chciałaś zrobić z pieniędzmi dla firmy budowlanej?

Długo milczała.

— Oni obiecali, że zamkną sprawę wypadku.

— Jaką sprawę?

— Aleksiej podpisał kiedyś dokument, że był pracownikiem tymczasowym. Gdyby firma udowodniła, że wszedł na rusztowanie bez pozwolenia, nie dostałby odszkodowania. Chciałam zapłacić, żeby tego nie ujawnili.

Zacisnęłam palce na plastikowej słuchawce.

— Chciałaś kupić ich milczenie pieniędzmi własnego syna?

— Chciałam go ochronić.

— Przed czym? Przed prawdą, że firma oszczędzała na zabezpieczeniach?

Lidia Pietrowna zaczęła płakać. Nie znałam tych łez. Zwykle płakała głośno, żeby ktoś natychmiast przybiegł. Teraz łkała cicho, jak kobieta, która wreszcie usłyszała własne słowa.

Następnego ranka Aleksiej zadzwonił z ośrodka. Powiedział, że dyrektor zabezpieczył dokumenty, a bank zatrzymał przelew. Firma budowlana wycofała się z żądania, gdy dowiedziała się, że sprawa trafi do inspekcji pracy. Nie potrzebowaliśmy natychmiastowego procesu, żeby ich plan się rozpadł. Wystarczyło, że przestali wierzyć, iż rodzina będzie milczeć.

Lidia Pietrowna wróciła do swojego mieszkania z dwoma walizkami. Sąsiadka widziała ją tego wieczoru, jak wnosiła je po schodach, zatrzymując się na każdym półpiętrze. Granatowa walizka z pękniętym kółkiem zostawiała na podłodze czarną smugę.

Pieniądze miała oddać stopniowo. Sprzedała złoty łańcuszek, stary samochód i działkę, którą od lat nazywała „zabezpieczeniem na czarną godzinę”. Nie odzyskaliśmy wszystkiego od razu, ale każda rata trafiała na konto Aleksieja, a nie do mojej ręki.

To było jej żądanie.

— Nie chcę, żebyś mi ufała — powiedziała podczas rozmowy z synem. — Chcę tylko przestać być dla ciebie kolejnym ciężarem.

Aleksiej długo nie odpowiadał.

— Mamo, możesz przyjechać do ośrodka, ale nie będziesz już podpisywać niczego za mnie.

— Wiem.

— I nie wejdziesz do mojego konta.

— Wiem.

— A Irina nie będzie ci płacić za wyjazdy.

Lidia Pietrowna ścisnęła telefon.

— Wiem.

Po kilku dniach przyjechała do sanatorium. Nie miała dwóch walizek. Tylko małą torbę z lekarstwami i płócienny worek, w którym przyniosła własnoręcznie upieczone drożdżówki.

Dzieci pobiegły do niej bez pytania o pieniądze, dokumenty i przelewy. Sonia objęła ją w pasie. Eryk pokazał lisa, któremu podczas podróży odpadło ucho.

Lidia Pietrowna uklękła przed nim i przyszyła je zwykłą brązową nicią, którą wyjęła z kieszeni.

Patrzyłam na jej palce. Drżały.

— Irina — powiedziała, kiedy dzieci poszły na plac zabaw. — Nie proszę, żebyś mi wybaczyła.

— Dobrze.

— Chcę tylko powiedzieć, dlaczego to zrobiłam.

— Już powiedziałaś. Bałaś się, że Aleksiej nie dostanie pieniędzy z odszkodowania.

— Bałam się też, że przestanie być potrzebny. Całe życie byłam mu potrzebna. Kiedy zachorował, ty zaczęłaś robić wszystko. Płaciłaś, decydowałaś, rozmawiałaś z lekarzami. A ja zostałam z pustymi rękami.

Jej wyznanie nie unieważniało krzywdy. Ale nadało jej kształt.

— Mogłaś poprosić o pomoc — powiedziałam.

— Wstydziłam się.

— Więc zabrałaś pieniądze.

— Tak.

To krótkie słowo bolało bardziej niż usprawiedliwienia.

Aleksiej przyjechał do nas tydzień później na przepustkę. Poruszał się o kulach, powoli, z wysiłkiem. Dzieci urządziły mu powitanie przy drewnianej ławce nad jeziorem. Sonia przygotowała kartkę z trzema narysowanymi biletami, Eryk przykleił do niej odpadnięte ucho lisa.

Aleksiej spojrzał na rysunek i uśmiechnął się.

— Następnym razem pojedziemy wszyscy — powiedział.

Lidia Pietrowna od razu otworzyła usta, lecz zamknęła je bez słowa. Zamiast tego zapytała:

— Mogę sama kupić bilet?

— Możesz — odpowiedziałam. — Jeśli pokażesz go przed wyjazdem.

— I zapłacę za pobyt.

— Tak.

— Nawet jeśli będzie drogo?

— Zwłaszcza wtedy.

Aleksiej położył dłoń na mojej dłoni. Jego palce były chude, ale ciepłe.

Później poszliśmy nad wodę. Dzieci rzucały do jeziora kamyki, Lidia Pietrowna pilnowała, żeby Eryk nie podchodził za blisko brzegu, a Aleksiej ćwiczył przejście od ławki do sosny.

Zatrzymał się po trzech krokach.

— Wystarczy — powiedziałam.

— Jeszcze jeden.

— Nie musisz niczego nikomu udowadniać.

Spojrzał na mnie, potem na matkę, która stała z jego kulą w rękach.

— Wiem. Ale ten krok chcę zrobić sam.

Zrobił go.

Lidia Pietrowna podała mu kulę, lecz nie dotknęła jego ramienia, dopóki sam o to nie poprosił.

Tego wieczoru Aleksiej wysłał mi wiadomość z numerem konta. Obok przelewu napisał tylko: „Pierwsza rata. Tym razem osobiście”.

Popatrzyłam na ekran, a potem na trzy bilety narysowane przez Sonię. Czwarty leżał osobno, z pustym imieniem.

Wzięłam długopis i podałam go Lidii Pietrownej.

— Wpiszesz je sama.