CZĘŚĆ 4

Mężczyzna za Heleną miał ponad siedemdziesiąt lat, szerokie ramiona i granatową czapkę z wyszytym emblematem dawnej spółdzielni budowlanej.

Ojciec usiadł, jakby nagle zabrakło mu sił.

— To Stefan — powiedział.

— Stefan Krawiec — przedstawił się mężczyzna. — Byłem kierownikiem budowy tego domu.

Dana cofnęła się pod kredens. Jej łokieć potrącił porcelanową miskę, a ta zsunęła się na podłogę i rozbiła na trzy duże kawałki.

Helena położyła czarną teczkę na stole.

— Stefan był świadkiem podpisania aktu darowizny. Nie mógł wtedy wystąpić przed notariuszem, bo przebywał poza stanem. Ale przechował kopię pierwszej umowy i list twojego ojca.

Spojrzałam na tatę.

— List?

— Napisałem go, kiedy leżałem w szpitalu — odpowiedział. — Nie wiedziałem, czy wrócę do domu.

Stefan wyciągnął pożółkłą kartkę. Papier miał ślady po złożeniu, a w rogu widniała plama po kawie.

— Twój ojciec poprosił mnie, żebym dopilnował, aby dom trafił do ciebie, jeśli choroba wygra — powiedział Stefan. — Powiedział, że to jedyna rzecz, którą może ci oddać za lata opieki.

— Dlaczego nikt mi o tym nie powiedział?

Mama objęła się ramionami.

— Bo Dana obiecała, że zajmie się nami. Powiedziała, że jeśli dostanie dom, nie będziesz musiała już niczego płacić.

— A ty jej uwierzyłaś?

— Chciałam wierzyć.

To było gorsze od kłamstwa. Nie dlatego, że mama wybrała Danę. Dlatego, że przez cztery lata pozwalała mi wysyłać pieniądze, jednocześnie ukrywając, że moja pomoc nie była już pomocą dla rodziny, tylko ratą za dom stojący na moim nazwisku.

— Gdzie jest oryginał aktu? — zapytałam.

Helena otworzyła teczkę.

— W kancelarii. Został złożony i zarejestrowany. Później ktoś próbował złożyć drugi dokument, który miał unieważnić darowiznę.

— Ryszard — powiedziała Dana.

Nie spojrzałem na nią. To była chwila, w której nawet ona nie próbowała go chronić.

— To nie był tylko pomysł Ryszarda — odparła Dana. — Ja mu dałam dokumenty.

Mama wydała z siebie cichy jęk.

— Dano…

— Miałam spłacić jego wierzycieli. Jeden termin, jedna pożyczka, jedna poprawka w papierach. Potem wszystko wróciłoby do normy.

— A gdyby nie wróciło? — zapytałam.

— Nie wiem.

— Wiedziałaś.

Dana podeszła do mnie. W oczach miała złość, ale pod nią coś bardziej kruchego.

— Ryszard stracił pracę. Bank zabrał nam samochód. Jego rodzice grozili, że wyrzucą nas z mieszkania. Prosiłam mamę o pomoc, ale powiedziała, że nie ma pieniędzy. Wszystko wysyłałaś ty.

— Bo myślałam, że idzie na leczenie taty.

— Gdybym powiedziała ci prawdę, zabrałabyś dom.

— Nie zabrałabym go. To mój dom.

Dana zacisnęła usta.

— Właśnie o to chodzi. Zawsze masz rację, bo wszystko jest twoje.

Ojciec podniósł głowę.

— Dom nie był nagrodą. Był przeprosinami.

Pierwszy raz zobaczyłam, jak bardzo się postarzał. Nie przez chorobę. Przez wstyd.

Telefon Heleny zadzwonił.

— Bank potwierdził blokadę wszystkich zmian — powiedziała po rozmowie. — Ryszard nie może już użyć domu jako zabezpieczenia. Ale jest jeszcze sprawa pieniędzy.

— Jakich pieniędzy?

Helena spojrzała na Danę.

— Na konto rodziców wpłynęło ponad pięćdziesiąt tysięcy dolarów. Według dokumentów były to spłaty prywatnej pożyczki dla Małgorzaty. Ryszard próbował tak je opisać, żeby wyglądało, jakbyś dobrowolnie finansowała jego działalność.

Poczułam, jak zimno przechodzi mi po plecach.

— On chciał powiedzieć, że to nie były raty domu, tylko pożyczka dla niego?

— Tak.

Dana usiadła na krześle. Drewniane oparcie jęknęło pod jej ciężarem.

— Nie wiedziałam, że tak to opisał.

— Wiedziałaś, że bierze moje pieniądze.

— Wiedziałam.

To jedno słowo spadło między nami ciężej niż wszystko, co powiedziała wcześniej.

Ryszard przyjechał godzinę później. Nie wszedł do kuchni. Stał na ganku, z mokrymi włosami i kopertą w dłoni.

— Oddam pieniądze — powiedział.

— Z czego?

— Sprzedam firmę.

Helena spojrzała na dokumenty.

— Firmę już przepisałeś na swojego brata.

Ryszard zbladł.

— To tymczasowe.

— Tak samo tymczasowe jak kredyt — odpowiedziałam.

Nie chciałam, żeby go zabrano. Nie chciałam też, żeby zniknął problem razem z nim.

— Jutro podpiszesz umowę o zwrocie każdej złotówki — powiedziałam. — Bez odsetek, ale z terminem i zabezpieczeniem na sprzedaży firmy.

— Nie możesz tego wymagać.

— Mogę. Jestem właścicielką domu, a ty próbowałeś obciążyć go cudzym długiem.

Ryszard spojrzał na Danę. Czekał, aż go obroni.

Dana podniosła się powoli.

— Podpiszesz — powiedziała.

— Dano…

— Podpiszesz, bo to przez ciebie moja siostra stała z dziećmi na ganku.

W jej głosie nie było już gniewu. Było zmęczenie, które nie mogło udawać niewinności.

Następnego dnia spotkaliśmy się w kancelarii Heleny. Mama przyniosła pudełko z rzeczami ojca, choć nikt jej o to nie prosił. W środku znalazłam papierowego indyka Bena, starannie wyprostowanego i przyklejonego do kartonu.

— Znalazłam go pod szafką — powiedziała mama. — Chciałam go oddać.

Wzięłam figurkę, ale nie schowałam jej do torebki.

— Nie zatrzymuj go dla mnie. Oddaj Benowi.

Mama skinęła głową.

— Czy jeszcze kiedyś przyjedziesz?

Spojrzałam na ojca. Siedział przy stole, trzymając pióro nad umową. Ręka drżała mu tak mocno, że Helena musiała przytrzymać kartkę.

— Nie wiem — odpowiedziałam. — Ale jeśli przyjadę, nikt nie będzie siedział na ganku.

Ojciec podpisał dokument. Potem Dana. Na końcu Ryszard, który przez kilka sekund patrzył na własne nazwisko, jakby dopiero wtedy zrozumiał, że nie da się wymazać go palcem.

Sprzedaż firmy spłaciła największą część długu. Resztę Ryszard miał oddawać co miesiąc. Dana wyprowadziła się od niego jeszcze tego samego tygodnia i wynajęła małe mieszkanie niedaleko rodziców. Nie prosiła mnie o pieniądze.

Mama zrezygnowała z prowadzenia domu. Ojciec został w nim, ale podpisał ze mną umowę, że wszystkie rachunki będą jawne, a każdy wydatek uzgodniony. Nie dlatego, że mu nie ufałam. Dlatego, że zaufanie bez prawdy stało się tam przez lata wygodną zasłoną.

Najtrudniejsza była rozmowa z dziećmi.

— Babcia była na nas zła? — zapytał Ben.

— Nie na was.

— To dlaczego nas nie wpuściła?

Usiadłam obok niego i podałam mu papierowego indyka. Jedna noga była zagięta, a na skrzydle widać było ślad po butach.

— Bo dorośli czasem podejmują tchórzliwe decyzje — powiedziałam. — Ale to nigdy nie jest wina dziecka.

Ben przycisnął figurkę do piersi.

— Mogę zrobić nowego?

— Możesz.

— Takiego z większym stołem?

Uśmiechnęłam się mimo bólu.

— Zrób takiego, przy którym każdy ma miejsce.

Trzy dni później pojechałam z dziećmi do domu rodziców po ostatnie pudła. Nie było święta ani zapachu pieczonego mięsa. Na kuchennym stole leżała jedna rzecz: talerz z kawałkiem placka, który mama odłożyła dla Bena.

Nie zjadłam go.

Zabrałam go do samochodu, żeby dać go synowi.

Kiedy przechodziłam przez korytarz, usłyszałam głos ojca z salonu.

— Małgorzato, twój pokój zostawiłem taki, jaki był.

Zatrzymałam się.

— Nie mam już pokoju w tym domu, tato.

— Masz klucz.

Popatrzyłam na mały mosiężny klucz leżący na półce. Ten sam, który wcześniej wyjął z kieszeni i położył obok koperty.

— Klucz nie naprawia tego, co zrobiliście.

— Wiem.

— A dokumenty nie sprawią, że dzieci zapomną, że stały na ganku.

Ojciec spuścił wzrok.