CZĘŚĆ 4
Helena skończyła czytać i ścisnęła kartkę tak mocno, że papier pękł przy zgięciu.
Marek spojrzał na zegarek.
— Ósma jest za trzydzieści minut.
— Nie pojedziesz ze mną — powiedziałam.
— Anna, ona jest przerażona.
— Przez ciebie.
— Przez ciebie też będzie, kiedy dowie się wszystkiego.
Słowa uderzyły we mnie mocniej niż wiatr znad morza. Przez chwilę znów miałam szesnaście lat i stałam na plaży, patrząc na miejsce, w którym Nora przestała być widoczna. Potem dotknęłam papieru z jej pękniętym podpisem.
Nie mogłam pozwolić, by Marek dostał jeszcze jeden moment sam na sam z moją córką.
— Helena, gdzie jest przystań?
— Za magazynami rybnymi. Ale Marek zna drogę.
— Właśnie dlatego pójdziemy inną.
Marek chwycił mnie za łokieć.
— Nie rozumiesz. Grażyna nie odda jej dobrowolnie.
— Grażyna nie ma już czego oddawać. Nora sama do mnie napisała.
— To nie Nora pisała.
Helena podniosła głowę.
— Wczoraj telefonowała do mnie z numeru, którego Marek nie znał. Powiedziała, że znalazła kopertę z twoim zdjęciem. Na odwrocie było zdanie: „Jeśli kiedyś mnie znajdziesz, pamiętaj, że nie przestałam cię szukać”.
Spojrzałam na Marka.
— Napisałeś to?
Nie odpowiedział od razu.
Potem wyjął z portfela złożony skrawek papieru. Krawędzie były starte od wielokrotnego składania.
— Napisałem go tydzień po jej zniknięciu — powiedział. — Grażyna obiecała, że jej przekaże. Nie przekazała.
— Dlaczego nie powiedziałeś mi o liście?
— Bo wtedy musiałbym powiedzieć o wszystkim.
To nie było usprawiedliwienie. Było zmęczonym przyznaniem się człowieka, który przez osiem lat karmił własne kłamstwo, aż nie potrafił już odróżnić go od życia.
Helena zaprowadziła mnie przez wąskie przejście za chłodnią. O siódmej pięćdziesiąt dwie dotarłyśmy do drewnianej przystani. Deski były mokre, a w szczelinach tkwiły łuski ryb, połyskujące jak drobne kawałki szkła.
Na końcu pomostu stała dziewczyna w granatowej bluzie. Miała dziewiętnaście lat, krótkie włosy i tę samą małą bliznę na brodzie, którą Nora dostała po upadku z roweru. Ręce trzymała w kieszeniach, jakby chciała ukryć całe ciało.
Zatrzymałam się.
— Nora?
Dziewczyna drgnęła.
— Nazywam się Lena.
— Wiem.
— Nie powinnaś wiedzieć.
— Przez osiem lat wiedziałam tylko, że cię nie ma. To mniej niż nic.
Odwróciła twarz w stronę wody.
— Mówili, że nie chciałaś mnie szukać.
— Szukałam wszędzie. W szpitalach, na dworcach, w portach. Szukałam ciebie nawet w snach, bo tam nikt nie mógł mi powiedzieć, że mam odejść.
Jej usta zadrżały.
— Tata mówił, że podpisałaś zgodę.
— Nigdy.
Helena wyjęła z torby kopię dokumentu.
— To podpisał Marek — powiedziała. — Nie twoja matka.
Nora przeczytała pierwszą stronę. Jej oczy przesuwały się po linijkach, aż zatrzymały się przy podpisie. Na dole widniała kwota przelewu.
— Sprzedał mnie? — zapytała.
Marek stał kilka metrów od nas. Nie wiem, kiedy przyszedł. W dłoni ściskał skrawek własnego listu.
— Nie — powiedział. — Oddałem cię, bo myślałem, że jeśli znikniesz, wszystko, co zrobiłem, zniknie razem z tobą.
Nora odwróciła się do niego.
— A ja?
— Ty miałaś dostać życie, którego nie umiałem ci dać.
— Życie, w którym mam inne imię i matkę, która nie wie, że żyję?
Marek spuścił wzrok. Nie było w nim już tej twardej pewności, którą nosił przez całe małżeństwo. Był tylko człowiek stojący na mokrych deskach, bez pieniędzy, bez swojej wersji wydarzeń i bez córki, której próbował użyć jako dowodu własnej niewinności.
Nora podeszła do niego o krok.
— Czy kiedykolwiek przyjechałeś na plażę po moim zniknięciu?
— Codziennie przez pierwszy miesiąc.
— Nie pytam o to. Pytam, czy wróciłeś tam po mnie.
— Nie.
— Ja wracałam co roku.
Ta odpowiedź złamała coś w jego twarzy.
Marek usiadł na krawędzi pomostu. Deska jęknęła pod jego ciężarem.
— Grażyna chciała cię zatrzymać — powiedział. — Kiedy dostała pieniądze, zaczęła się bać, że odejdziesz. Przekonywała cię, że Anna cię porzuciła. Ja miałem wrócić po ciebie, kiedy spłacę długi. Nigdy nie spłaciłem.
— Miałeś osiem lat — powiedziałam.
— Wiem.
— Nie. Ty wiesz, ile trwa osiem lat. Nie wiesz, co zrobiłeś z każdym porankiem, kiedy czekałam na telefon.
Nora patrzyła na nas oboje. Potem wyjęła z kieszeni mały plastikowy woreczek. W środku znajdowała się fotografia z plaży, ta sama, którą pokazałam Helenie. Na odwrocie ktoś dopisał ołówkiem: „Nora, 16 lat”.
— Znalazłam ją w pudełku po herbacie — powiedziała. — Grażyna zachowała wszystko, czego nie mogła wyrzucić.
— Gdzie ona jest? — zapytałam.
— W domu. Czeka, aż wrócę.
Helena odebrała połączenie. Słuchała w milczeniu, a potem podała mi telefon.
— To Grażyna.
Przyłożyłam aparat do ucha.
— Anno — powiedziała kobieta. — Nie wiedziałam, jak cię znaleźć.
— Wiedziała pani, gdzie jestem, przez osiem lat.
— Marek powiedział, że umarłaś dla Nory. Potem zrozumiałam, że kłamał, ale bałam się, że jeśli ją oddam, stracę ją całkowicie.
— Straciła ją pani, kiedy pozwoliła jej żyć pod cudzym imieniem.
Po drugiej stronie zapadł ciężki oddech.
— Wiem. Dlatego mam dla niej wszystkie listy, których nigdy nie wysłał.
Nora wyciągnęła rękę po telefon.
— Chcę z nią porozmawiać.
Podałam jej aparat.
Nie słyszałam słów Grażyny, tylko odpowiedzi Nory.
— Nie wiem, czy ci wybaczę.
Pauza.
— Ale chcę zobaczyć te listy.
Kiedy zakończyła rozmowę, oddała mi telefon i długo patrzyła na turkusową narzutę leżącą na ławce.
— To naprawdę było moje?
— Moja mama uszyła ją dla ciebie. Słońce przyszyła krzywo, bo zahaczyłaś materiał o deskę.
— Pamiętam ten dzień.
Serce ścisnęło mi się tak mocno, że musiałam oprzeć dłoń o poręcz.
— Pamiętasz?
— Pamiętam, że powiedziałaś, iż krzywe rzeczy są czasem najważniejsze, bo wiadomo, kto ich dotykał.
Nie potrafiłam odpowiedzieć.
Nora podeszła i dotknęła żółtego słońca. Potem niepewnie położyła dłoń na mojej dłoni.
Marek wstał.
— Nora, ja pójdę z tobą do Grażyny.
— Nie.
— Chcę wszystko naprawić.
— Nie możesz naprawić dzieciństwa, zabierając mi kolejny wybór.
Zatrzymał się.
— Czego ode mnie chcesz?
Nora spojrzała na dokument w ręce Heleny.
— Chcę, żebyś podpisał oświadczenie, że mnie zabrałeś. Chcę, żeby moja matka nie musiała już nikomu udowadniać, że mnie szukała.
Marek skinął głową.
— Podpiszę.
— I oddasz pieniądze, które dostałeś.
— Nie mam ich.
— Sprzedasz samochód, mieszkanie i wszystko, co zostało z tamtej umowy.
Spojrzał na mnie.
— Anno, stracę wszystko.
— Nie. Stracisz tylko to, co zbudowałeś na jej zniknięciu.
Podpisał dokument jeszcze tego samego dnia, w biurze zarządcy przystani. Helena była świadkiem. Marek przekazał również kluczyk do wynajmowanego mieszkania, w którym trzymał pudełko z kopiami umów i listów. Nie prosił o wybaczenie. Nora nie dawała mu obietnicy spotkania.
To nie zakończyło bólu.
Ale po raz pierwszy ból miał właściwe imiona.
Wieczorem siedziałyśmy z Norą na schodach przed magazynem rybnym. Nie opowiadałam jej całych ośmiu lat naraz. Mówiłam o drobiazgach: o tym, że jej babcia zasuszyła pierwszą stokrotkę, którą mi przyniosła, i że wciąż przechowywałam jej czerwoną gumkę do włosów w kieszeni starego albumu.
Nora słuchała, czasem pytała, czasem odwracała twarz.
Kiedy spytała, czy może mówić do mnie „mamo”, odpowiedziałam, że nie musi wybierać słowa tego samego wieczoru.
— A jeśli będę chciała jutro? — zapytała.
— Wtedy będę słuchać.
Na brzegu narzuty żółte słońce poruszało się przy każdym podmuchu. Nora wzięła igłę z pudełka po nici Heleny i przyszyła oderwany róg materiału. Zrobiła to nierówno, zbyt mocno, zostawiając długi supeł.
Popatrzyła na swoje dzieło.
— Babcia by poprawiła.
— Twoja babcia powiedziałaby, że teraz jest naprawdę twoje.
Nora uśmiechnęła się przez łzy.
A potem złożyła narzutę na kolanach i powiedziała:
— Mamo, opowiedz mi, co było dalej, kiedy poszłam po lody.
Przegapiłeś początek?
