CZĘŚĆ 4
…O dziewiętnastej trzydzieści pojechaliśmy do szpitala. Droga prowadziła wzdłuż torów, między czarnymi topolami i kałużami odbijającymi światła lokomotyw. W samochodzie nikt się nie odzywał. Kriwcow ściskał czapkę, Oleg patrzył w podłogę, a ja trzymałem metalowy klucz znaleziony przy zmarłej.
Pacjentkę znaleźliśmy w izolatce na końcu korytarza. Miała zabandażowane ramię i twarz szarą od wyczerpania. Na krześle obok leżał jej płaszcz, rozdarty przy rękawie.
Podniosła wzrok.
— Pan jest śledczym?
— Roman Niewierow.
— Marjana Kalistratowa.
Kriwcow wydał z siebie zduszony jęk.
— To niemożliwe — wyszeptał.
Marjana spojrzała na niego długo.
— To pan przeniósł ciało mojej siostry.
Nikt się nie poruszył.
Zrozumiałem wtedy, dlaczego ubranie nie pasowało do opisu, dlaczego nikt nie zgłosił zaginięcia i dlaczego Dronow tak spokojnie zaprzeczał, że zna Marjanę. Kobieta z wyrobiska nie była nieznaną przyjezdną. Była Lidią, młodszą siostrą Marjany, która przyjechała przed nią, żeby sprawdzić, czy dom ojca jest obserwowany.
— Moja siostra miała przy sobie mój płaszcz i chustkę — powiedziała Marjana. — Dronow pomylił nas w ciemności. Kiedy zaatakował Lidię, myślał, że zabija mnie.
Poczułem, jak zimno przechodzi mi po karku.
— Dlaczego pani się nie zgłosiła?
— Bo uciekłam przez las. Spadłam ze skarpy i straciłam przytomność. Obudziłam się dopiero następnego dnia w stodole. Bałam się wrócić do wsi. Wiedziałam, że człowiek, który zabił Lidię, nadal mnie szuka.
— Kto znalazł panią w lesie?
Marjana zacisnęła palce na kocu.
— Syn dyrektora bazy. Ilja Sieriebriakow.
Nazwisko z fotografii. Trzeci człowiek. Ten, którego wykreślono z dokumentów.
Ilja miał dwadzieścia osiem lat i pracował nocami przy rozjazdach, z dala od ojca. Przyprowadził Marjanę do szpitala, ale nie odważył się wcześniej mówić. Kiedy przyjechaliśmy na dworzec, znaleźliśmy go w budce dróżnika. W rękach trzymał skórzaną teczkę, przeciętą wzdłuż zamka.
— Ojciec kazał mi zniszczyć księgę — powiedział. — Nie zrobiłem tego. Oddałem ją Marjanie.
— Dlaczego przez tyle lat pan milczał?
— Bo myślałem, że jeśli będę posłuszny, nikogo więcej nie skrzywdzi.
W teczce znajdowały się kopie rachunków i listy pracowników, którzy dostawali pieniądze za fikcyjne transporty. Była też kartka Aleksieja Kalistratowa, napisana kilka dni przed śmiercią.
„Jeśli Marjana przyjedzie, nie pozwólcie jej wejść do domu sama. Dronow nie działa dla siebie”.
Na dole widniało nazwisko dyrektora bazy: Pawieł Sieriebriakow.
Ilja zamknął oczy.
— Ojciec kazał Dronowowi uciszyć Kalistratowa. Nie zabił go osobiście, ale podał mu lekarstwa, po których serce przestało pracować. Potem chciał przejąć księgę. Lidia przyjechała pierwsza i dlatego zginęła.
Rano Pawieł Sieriebriakow przybył do siedziby prokuratury. Nie przywieziono go w kajdankach. Wszedł sam, w nienagannie zapiętym płaszczu, z laską o srebrnej gałce. Dronow siedział już w pokoju obok. Kiedy zobaczył dyrektora, zerwał się z krzesła.
— Powiedz im, że niczego nie było — syknął.
Sieriebriakow nawet na niego nie spojrzał.
— Ten człowiek działał bez mojego rozkazu.
Dronow zacisnął ręce.
— Bez pańskiego rozkazu nie miałbym kluczy do magazynu.
— Jakich kluczy? — zapytałem.
— Tego, który znaleźliście przy Lidii. Dostałem go od niego.
Położyłem mosiężny klucz na stole. Pasował do skrytki w gabinecie dyrektora.
Sieriebriakow pobladł.
— To nie jest mój klucz.
— Proszę więc go nie dotykać — powiedziałem.
Dronow roześmiał się krótko, bez radości.
— Pan myślał, że zrzuci wszystko na mnie. A ja miałem zniknąć z pieniędzmi, kiedy dokumenty zostaną spalone.
— Gdzie są pieniądze? — spytałem.
Dronow spojrzał na niego.
— W wagonie numer cztery. Pod podłogą.
Sieriebriakow rzucił się na niego. Krzesło przewróciło się z hukiem, Teriechow chwycił dyrektora za ramię, a Chołmogorow zasłonił leżącą na stole księgę. Przez chwilę wszyscy walczyli o ten sam kawałek prawdy, jakby można ją było wyrwać z papieru.
Później znaleźliśmy w wagonie kasetę z pieniędzmi i pieczęć bazy. Pieniądze należały do pracowników, których okradano przez lata. Nie zatrzymałem ich w aktach jako zwykłego łupu. Rozdzielono je według listy z księgi i zwrócono rodzinom, choć część banknotów była tak zniszczona, że trzeba było wymieniać je w kasie państwowej.
Kriwcow podpisał prawdziwe zeznania. Załamał się dopiero wtedy, gdy Marjana stanęła przed nim na korytarzu.
— Nie chciałem jej zabić — powiedział.
— Wiem — odpowiedziała. — Ale zaniosłeś ją do ziemi.
— Bałem się o córkę.
— Ja bałam się o siostrę.
Nie wybaczyła mu. Nie musiała. Poprosiła tylko, by dopilnował leczenia własnego dziecka i nigdy więcej nie pozwolił, żeby cudzy strach stał się rozkazem.
Oleg został głównym świadkiem. Przez kilka tygodni mieszkał u krewnych poza osiedlem, bo robotnicy bazy grozili mu kamieniami. Ilja zeznawał przeciw ojcu, a potem zrezygnował z pracy na kolei. Marjana zabrała księgę i list ojca, lecz jedną rzecz zostawiła przy grobie Lidii: lawendową chustkę, wypraną z piasku i zszytą białą nicią.
Pewnego ranka zapytała mnie, czy może wejść do domu numer siedem. Poszliśmy tam razem. Pod deską wciąż widniał ciemny ślad po metalowej kasetce. Marjana uklękła i dotknęła podłogi.
— Lidia myślała, że przyjechała tylko po dokumenty — powiedziała. — A znalazła śmierć.
— Znalazła też prawdę — odparłem.
— Prawda nie przywraca ludzi.
— Nie. Ale czasem odbiera mordercy to, po co zabił.
Na zewnątrz czekał Ilja z kopertą. W środku znajdował się ostatni list Aleksieja Kalistratowa, którego wcześniej nie zauważyliśmy. Było w nim jedno zdanie skierowane do obu córek:
„Jeśli jedna z was przeżyje, niech druga nie stanie się tylko nazwiskiem na kamieniu”.
Marjana przeczytała je dwa razy. Potem wzięła ołówek i dopisała pod spodem imię siostry: „Lidia Kalistratowa — widziana, kochana, nieusunięta”.
Kiedy opuszczaliśmy dom, na podwórzu zadzwoniła zardzewiała ryba przy furtce. Ten sam dźwięk, który słyszeliśmy podczas pierwszej wizyty.
Marjana zatrzymała się i powiedziała:
— Teraz wie pan, kto naprawdę przyszedł tutego dnia.
Spojrzałem na lawendową chustkę, wystającą z jej kieszeni.
— Wiem — odpowiedziałem. — Dwie siostry. I człowiek, który myślał, że można zakopać obie.
Przegapiłeś początek?
