CZĘŚĆ 4
Telefon Haliny nadal cicho trzaskał w jej dłoni, kiedy Eugeniusz uśmiechnął się pod nosem.
— Gmina nie będzie czekać na wasze rodzinne dramaty — powiedział. — Jeśli obora stoi na mojej działce, rano zniknie.
— Na twojej działce? — powtórzyłam.
— Tak brzmi ewidencja.
Halina odłożyła telefon na stół.
— Właśnie dlatego zadzwoniłam do geodety. I dlatego poprosiłam, żeby nie rozłączali rozmowy.
Eugeniusz przestał się uśmiechać.
— Co ty zrobiłaś?
— Przekazałam mu numer rzekomej decyzji o rozbiórce. Powiedział, że taki dokument nie istnieje.
Wokół obory poruszyli się sąsiedzi. Anna przycisnęła do piersi koc, a kowal Petr schował ręce w kieszeniach, żeby nie było widać, jak zaciska pięści.
— Złożyłeś fałszywe zgłoszenie — powiedział Mikołaj.
— Nie macie pojęcia, z kim zadzieracie.
— Wiemy — odpowiedziała Halina. — Z człowiekiem, który chce odebrać wdowie ziemię, bo jego plan na tanie gospodarstwo zaczął się sypać.
Eugeniusz odwrócił się do Romana.
— Powiedz im, że działka jest moja.
Roman milczał.
— Powiedz! — wrzasnął Eugeniusz.
Roman spojrzał na dokumenty leżące na stole. Potem na Popiołkę, która lizała mokrego źrebaka. Na końcu na mnie.
— To nie miało tak wyglądać — powiedział.
Poczułam, jak coś ściska mnie pod żebrami.
— Co nie miało tak wyglądać?
— Eugeniusz miał kupić ziemię taniej. Ja miałem dostać część pieniędzy. Powiedział, że jeśli klacze trafią do ciebie, szybko zrozumiesz, że nie stać cię na ich utrzymanie.
Eugeniusz rzucił się ku niemu.
— Zamknij się!
Roman cofnął się, ale tym razem sąsiedzi nie pozwolili mu uciec z obory. Anna zastąpiła mu drogę, a Petr zatrzasnął za nim furtkę.
— Sam podpisałeś te dokumenty — powiedziałem. — Sam przyszedłeś z fałszywą umową.
Roman przetarł twarz.
— Potrzebowałem pieniędzy.
— Na co?
Długo patrzył w ziemię.
— Na leczenie córki. Eugeniusz obiecał, że zapłaci. Potem powiedział, że dostanę pieniądze dopiero po przejęciu gospodarstwa.
To nie usprawiedliwiało niczego. Ale nagle zobaczyłam nie potwora, którego łatwo znienawidzić, tylko człowieka, który sprzedał cudzą krzywdę za obietnicę ratunku dla własnego dziecka.
— Mógłbyś przyjść do mnie — powiedziałam. — Mogłabym pożyczyć, ile miałam.
Roman zaśmiał się gorzko.
— Ty miałaś czterysta osiemdziesiąt hrywien.
— Miałam też pamięć po twoim bracie. I nazwisko, którego nie wolno ci było fałszować.
Halina otworzyła drewnianą teczkę.
— Jest jeszcze coś. Maksym zostawił warunek w testamencie. Gospodarstwo miało pozostać przy Ludmile, jeśli będzie przyjmowała porzucone zwierzęta. Nie chodziło o wielką stajnię. Chodziło o miejsce, którego sam nie zdążył zbudować.
Spojrzałam na nią oszołomiona.
— Dlaczego nic o tym nie wiedziałam?
— Bo chciał ci to powiedzieć po zakończeniu leczenia. Nie zdążył.
Mikołaj opuścił głowę.
— Wiedziałem o planie. Maksym prosił mnie, żebym pomógł ci prowadzić to miejsce, gdyby jego zabrakło.
Poczułam złość. Nie na niego. Na wszystkie rozmowy, których już nigdy nie odbędę.
— Mogliście mi powiedzieć.
— Bał się, że uznasz to za ciężar — odparł Mikołaj. — Chciał, żebyś najpierw sama zdecydowała.
Z obory dobiegło ciche parsknięcie. Źrebak próbował podnieść się na chwiejnych nogach. Popiołka przesunęła pysk, osłaniając go przed przeciągiem.
Wtedy pod oborę podjechał mały samochód.
Wysiadła z niego kobieta w czerwonej chustce. Rozpoznałam ją jako weterynarkę, która leczyła Maksyma podczas ostatniej choroby. Nazywała się doktor Irena.
— Przyjechałam, gdy Halina zadzwoniła — powiedziała. — Mam dla ciebie ważny dokument.
Podała mi złożony formularz.
— To zaświadczenie, że wszystkie osiem klaczy było w stanie skrajnego wycieńczenia, gdy je wypuszczono. Każda miała oznaki odwodnienia. Popiołka nie powinna była przeżyć drogi.
— Eugeniusz wiedział o ich stanie? — spytałam.
— Osobiście podpisywał kartę kontroli trzy dni wcześniej.
Eugeniusz ruszył w stronę samochodu.
— To niczego nie dowodzi.
— Dowodzi tego, że nie były nieopłacalne — powiedziała Irena. — Były ciężarne. Dwie miały źrebaki z rodowodem, za które dostałby wysoką cenę. Wypuścił je, bo bał się, że jedna zaraźliwa choroba zamknie mu całą stajnię.
To był niespodziewany cios. Nie chodziło tylko o chciwość. Chodziło o to, że potraktował żywe stworzenia jak liczby, a potem próbował odzyskać te, które przetrwały.
Halina zadzwoniła jeszcze raz do gminy. Tym razem włączyła głośnik.
— Proszę potwierdzić — powiedziała. — Czy istnieje decyzja o rozbiórce obory Ludmiły Karpenko?
Po drugiej stronie padła nerwowa odpowiedź:
— Nie. Otrzymaliśmy jedynie zawiadomienie podpisane przez Romana Karpenkę.
Roman zamknął oczy.
— To nie ja ją podpisałem — wyszeptał.
Halina spojrzała na niego.
— Podpis jest twój. Ale tusz na pieczęci pochodzi z biura Eugeniusza.
Eugeniusz odwrócił się gwałtownie.
— Wszyscy jesteście niewdzięczni! Chciałem tylko uporządkować teren.
— Nie — powiedziałam. — Chciałeś, żeby mój strach podpisał za mnie sprzedaż.
Podszedł do mnie tak blisko, że poczułam zapach mięty z jego oddechu.
— Bez mojej paszy te konie nie przetrwają tygodnia.
Mikołaj stanął obok mnie.
— Właśnie dlatego sąsiedzi zebrali już osiemnaście bel.
Petr wskazał ciężarówkę za płotem.
— A jutro przywiozę drewno na nową ścianę.
Anna uniosła koc.
— Ja będę pilnować Popiołki w nocy.
Kolejni ludzie zaczęli podawać sobie worki z owsem. Nikt nie pytał, ile to będzie kosztować. Każdy przyniósł tyle, ile mógł.
Eugeniusz stał na środku podwórza, otoczony własną porażką. Chciał zdobyć ziemię. Stracił możliwość wejścia na nią jako właściciel. Chciał ukryć zaniedbanie. Zostawił po sobie zeszyt, podpisy i osiem żywych świadków.
Roman podszedł do mnie, kiedy reszta wyszła na zewnątrz.
— Nie proszę o wybaczenie — powiedział.
— Dobrze.
— Chcę spłacić to, co zrobiłem.
— Nie pieniędzmi od Eugeniusza.
— Wiem.
— Zostaniesz i naprawisz ogrodzenie. Każdy dzień pracy zapiszesz w zeszycie. Gdy skończysz, zdecyduję, co dalej.
— A jeśli nie będziesz chciała mnie widzieć?
— Wtedy zobaczysz moje gospodarstwo tylko od strony drogi.
Skinął głową. Nie próbował mnie dotknąć.
Eugeniusz nie dostał klaczy. Irena sporządziła dokument, że zwierzęta pozostaną pod opieką Ludmiły do czasu zakończenia postępowania dotyczącego porzucenia. Tym razem nie potrzebowałam wielkich słów ani obietnic. Wystarczyło, że prawo przestało być narzędziem w cudzych rękach.
Nad ranem Popiołka wstała.
Źrebak chwiał się pod jej brzuchem, ale sam znalazł mleko. Nadzieja stała obok i dotykała go chrapami, jakby sprawdzała, czy naprawdę należy do świata.
Wsunęłam dłoń pod jego szyję. Serce biło szybko, nierówno i uparcie.
Mikołaj podał mi tabliczkę z nazwą przyszłej stajni.
— Maksym miał ją przygotowaną — powiedział.
Na drewnie, pod warstwą kurzu, widniały wypalone słowa: „Przystań pod Górą”.
Przejechałam palcami po zwęglonych literach.
Wtedy źrebak zrobił pierwszy krok i trafił dokładnie na ślad mojego buta w mokrej słomie.
— Spokojnie — szepnęłam. — Tutaj nikt już nie będzie kazał ci odejść.
