CZĘŚĆ 4
Na ekranie pojawiło się nazwisko człowieka, którego od czterech lat uważałam za zmarłego.
— Kto to jest? — zapytała Irena.
Nie mogłam wydobyć głosu. Numer znałam na pamięć, choć nigdy nie odważyłam się go wybrać. To był numer mojego starszego brata, Pawła.
Paweł zniknął z naszego życia po kłótni z Sergiuszem. Tak mi wtedy powiedziano. Sergiusz twierdził, że brat wyjechał za granicę, miał długi i nie chciał mnie znać. Przez cztery lata ani razu nie dostałam od niego wiadomości.
A jednak jego nazwisko pojawiło się na ekranie.
Odebrałam.
— Kaśka?
Jego głos był ochrypły, ale prawdziwy. Ścisnęłam Anię mocniej.
— Paweł? Ty żyjesz?
— Żyję. I przepraszam, że tak długo milczałem.
Samochód jechał przez mokre pola. W środku słychać było tylko wycieraczki i oddech śpiącego dziecka.
— Sergiusz powiedział, że mnie nienawidzisz — wyszeptałam.
— Powiedział mi, że jeśli zbliżę się do ciebie, zrobi ci krzywdę. Potem przysłał zdjęcie twojego okna i napisał, że wie, gdzie pracuję.
Zamknęłam oczy. Nagle przypomniałam sobie wszystkie jego wymówki. Listy, których nigdy nie dostałam. Telefon, który rzekomo zepsuł się w czasie burzy. Urodzinowe paczki od Pawła, o których Sergiusz mówił, że zostały zwrócone.
— Dlaczego dzwonisz dzisiaj?
— Bo Antoni odnalazł mnie przez kuzyna. Powiedział, że uciekłaś. Mam dokumenty, Kaśka. Wszystko, co Sergiusz zabrał z naszego domu.
Irena wyciągnęła rękę po telefon.
— Niech pan powie, gdzie pan jest.
— W mieście, przy dworcu. Mogę przyjechać do ośrodka.
— Nie sam. Proszę zabrać tylko dokumenty i nikomu nie mówić, dokąd pan jedzie.
Kiedy dotarłyśmy do ośrodka, dostałam mały pokój z łóżkiem dla dziecka. Ściany miały kolor starego mleka, a kaloryfer stukał przy każdym nagrzaniu. Wydawało mi się to piękniejsze niż najdroższy dom.
Lekarz zbadał Anię. Na jej plecach nie było świeżych śladów, tylko blednące plamy pod łopatką. Potwierdził, że podobne obrażenia zapisano przy wcześniejszej wizycie, ale karta zniknęła z teczki.
— Dlaczego pan jej wtedy nie chronił? — zapytałam.
Lekarz spuścił wzrok.
— Bo uwierzyłem, że to wypadek. Sergiusz powiedział, że dziecko spadło z łóżka. Potem kierownik kazał mi przepisać notatkę.
— A pan się zgodził.
— Tak. I przez to milczenie będzie mnie pani pamiętać.
Nie odpowiedziałam. Nie chciałam, żeby jego wstyd przykrył mój ból.
Paweł przyjechał po południu. Stał na korytarzu z brązową teczką przyciśniętą do piersi. Był chudszy, miał siwe włosy przy skroniach. Kiedy mnie zobaczył, zatrzymał się kilka kroków ode mnie.
— Mogę podejść?
Skinęłam głową.
Objął mnie ostrożnie, jakby nawet uścisk mógł mnie zranić. Przez chwilę byłam znowu małą dziewczynką, która zasypiała w jego pokoju podczas burzy.
— Wybacz mi — powiedział.
— To nie ty mnie biłeś.
— Ale uwierzyłem człowiekowi, który robił wszystko, żebym cię nie znalazł.
Otworzył teczkę. W środku były kopie moich dokumentów, listy z jego podpisem i zdjęcie domu. Na odwrocie ostatniego listu Sergiusz napisał własnoręcznie: „Sprzedaż zakończymy, kiedy ona zniknie”.
Wtedy zrozumiałam, że ucieczka nie była dla niego tylko ujmą. Chciał pozbyć się mnie, zabrać dom i zatrzymać Anię jako dowód, że nadal ma władzę.
Irena natychmiast zawiadomiła odpowiednie służby. Sergiusz próbował przekonać wszystkich, że jestem niestabilna, ale jego własny zeszyt, listy, zeznania Antoniego, Heleny i lekarza układały się w jedną, bezlitosną całość. Tym razem nie stał sam na progu z łagodnym głosem. Każde jego kłamstwo spotykało człowieka, który widział jego ślad.
Najbardziej przestraszył się nie wtedy, gdy zabrano mu kluczyki do samochodu ani gdy dowiedział się o zakazie zbliżania. Przestraszył się, kiedy dowiedział się, że dom nie należał wyłącznie do niego.
Paweł przyniósł akt własności. Po śmierci ojca połowa gospodarstwa należała do mnie. Sergiusz przez lata ukrywał dokument i przedstawiał dom jako swój. Bez mojego podpisu nie mógł go sprzedać.
— Dlaczego nic mi nie powiedziałeś? — zapytałam brata.
— Bo nie wiedziałem, że testament istnieje. Ojciec zostawił go u notariusza. Sergiusz odebrał wezwanie, zanim trafiło do ciebie.
— Chciał mnie wyrzucić z mojego własnego domu.
— Chciał, żebyś uwierzyła, że nie masz dokąd wrócić.
Ta prawda zabolała inaczej niż siniaki. Przez lata uważałam się za kobietę bez pieniędzy, bez rodziny i bez prawa do własnego życia. Tymczasem odebrano mi nie tylko bezpieczeństwo. Odebrano mi wiedzę o tym, kim jestem.
Sergiusz dostał zakaz zbliżania się do mnie i Ani. Sprawa jego przemocy oraz fałszowania dokumentów trafiła do sądu, ale ja nie czekałam, aż jakiś urzędnik nazwie moje życie po imieniu. Z pomocą Ireny wynajęłam pokój nad piekarnią i zaczęłam pracować w kuchni ośrodka. Nie była to bajka. Budziłam się z bólem szczęki, bałam się kroków na korytarzu i trzy razy sprawdzałam, czy Ania oddycha.
Jednak strach miał już inną stronę. Mogłam mu się przyglądać, zamiast pozwalać, żeby prowadził mnie za rękę.
Po kilku tygodniach odbyło się spotkanie dotyczące domu. Sergiusz przyszedł z nową koszulą i człowiekiem, który miał mówić w jego imieniu. Kiedy zobaczył Pawła, pobladł.
— Ty miałeś nie wracać — syknął.
— A ty miałeś nie dotykać mojej siostry.
Sergiusz spojrzał na mnie.
— Kaśka, możemy jeszcze załatwić to między sobą.
— Między sobą załatwia się rachunki, nie połamane żebra.
— Byłem chory.
— Byłeś pijany. To nie to samo.
— Straciłem pracę. Wszystko się rozpadło.
— Tobie się rozpadło. Mnie postanowiłeś rozbić razem ze sobą.
Przez moment wyglądał jak mężczyzna, którego poznałam w klubie: wysoki, zmieszany, z jasnymi oczami. Ale ten obraz nie miał już nade mną władzy. Wiedziałam, ile razy po nim sprzątałam, ile razy zasłaniałam siniaki, ile razy udawałam przed Anią, że jego krzyk jest tylko burzą.
— Nie chcę domu — powiedziałam.
Paweł odwrócił głowę.
— Kaśka, to twoja część.
— Wiem. I dlatego właśnie nie chcę tam wychowywać Ani.
Postanowiłam sprzedać swoją połowę, ale pod jednym warunkiem: pieniądze miały zostać przeznaczone na leczenie i bezpieczne mieszkanie dla mnie oraz córki. Sergiusz stracił możliwość sprzedaży całego gospodarstwa, a jego dług wobec mnie został uznany w dokumentach. Nie zabrałam mu domu z zemsty. Po prostu przestałam pozwalać, żeby jego kłamstwo było wygodniejsze od mojej prawdy.
Antoni odwiedził mnie przed wyjazdem z miasteczka. Przyniósł małe pudełko po herbacie. W środku leżały moje monety, te same, które kiedyś ukryłam w kaloszu. Znalazł je, gdy porządkował podłogę przy piecu.
— Nie chcę ich — powiedziałam.
— To nie są pieniądze — odparł. — To dowód, że planowałaś ratunek, zanim uwierzyłaś, że możesz się uratować.
Wzięłam pudełko. Ania siedziała na moich kolanach i bawiła się drewnianą łyżeczką, taką samą jak tamtej nocy.
Przytuliłam ją i wyszłam z ośrodka z Pawłem. Nie wracałyśmy do stogu, choć minęłyśmy pole. Zatrzymałam samochód przy jego skraju. Wysiadłam na chwilę.
Siano było już mokre i ciężkie. W miejscu, w którym leżałyśmy, trawa przybrała ciemny, okrągły kolor. Przykucnęłam i dotknęłam ziemi.
— Tu zaczęłyśmy uciekać — powiedziałam do Ani.
Córka wyciągnęła rękę do garści siana i uśmiechnęła się, jakby pamiętała tylko ciepło.
Paweł stał obok, nie ponaglając mnie.
Kiedy wróciłam do samochodu, zobaczyłam na siedzeniu teczkę z aktem własności. Położyłam na niej małe pudełko po herbacie. Dokument mówił, co mi się należało. Monety przypominały, dlaczego musiałam po to sięgnąć.
Ania stuknęła łyżeczką w szybę.
— Mama, jedziemy?
Spojrzałam na pole, które przez jedną noc było całym naszym światem.
— Jedziemy, córeczko.
A z kieszeni płaszcza wypadła ostatnia garść siana i rozsypała się na akcie własności.
Przegapiłeś początek?
