CZĘŚĆ 4
Słowa Marty zawisły nad stołem.
Agnieszka patrzyła na nazwisko nabywcy, jakby dopiero teraz zrozumiała, że jej plan miał jeszcze jedną stronę.
— Zaliczka? — zapytałam.
— Marcin ją wpłacił — odpowiedziała córka.
— Z czego?
Nie odpowiedziała.
Pani Elżbieta wzięła kartkę i przyjrzała się numerowi rachunku.
— To nie jest zwykły przelew od osoby prywatnej. Pieniądze przyszły z firmy pośredniczącej. Ktoś przygotował sprzedaż wcześniej.
Poczułam, jak mosiężny kluczyk do aptecznej szafki wbija mi się w dłoń. Wciąż trzymałam go w kieszeni fartucha. Obracałam go tamtego wieczoru, kiedy usłyszałam rozmowę Agnieszki.
— „Jutro załatwimy dokumenty” — powtórzyłam. — Mówiłaś to już wtedy, prawda?
Agnieszka zakryła twarz rękami.
— Marcin przyjechał trzy tygodnie temu.
— Powiedziałaś, że wróci dopiero po wakacjach.
— Bałam się.
— Czego?
— Że jeśli ci powiem, wyrzucisz nas. A on wtedy zabierze Zosię albo zrobi coś gorszego.
— A więc postanowiłaś zabrać moje mieszkanie.
— Nie chciałam go dla siebie! — krzyknęła. — Chciałam spłacić jego długi, wynająć małe mieszkanie i wyjechać z Zosią. Myślałam, że kiedy już będziemy daleko, nikt nas nie znajdzie.
Wtedy rozległo się pukanie.
Nie dzwonek. Pukanie ciężkie, trzy razy, pięścią.
Zosia wtuliła się we mnie.
Agnieszka zesztywniała.
— To on.
Pani Elżbieta podeszła do wizjera. Po drugiej stronie stał Marcin. Miał mokre włosy, czarną torbę i twarz człowieka, który uważa, że wszystko już do niego należy.
— Otwórz — powiedział. — Wiem, że jesteście w środku.
Agnieszka cofnęła się.
— Nie otwieraj.
— To twoje mieszkanie? — spytałam.
— Nie.
— Właśnie.
Otworzyłam drzwi, ale zostawiłam łańcuch.
— Czego pan chce? — zapytała pani Elżbieta.
Marcin spojrzał na nią z niechęcią.
— To sprawa rodzinna.
— Nie, kiedy próbuje pan wejść do lokalu bez zgody właścicielki.
— Helena, proszę. Agnieszka wszystko ci wyjaśniła?
— Wyjaśniła mi, że chciałeś sprzedać moje mieszkanie.
— Chciałem uratować twoją córkę.
— Za pieniądze z mojego mieszkania?
— To tylko nieruchomość.
Te cztery słowa wystarczyły.
Nie był człowiekiem, którego trzeba było długo przesłuchiwać. Sam powiedział więcej, niż powinien.
— Masz czas do piątku — ciągnął. — Kupujący przyjedzie z dokumentami. Jeśli nie dostanę pieniędzy, zgłoszę, że Agnieszka nie nadaje się do opieki nad Zosią. Mam wiadomości, nagrania, wszystko.
Agnieszka zrobiła krok do przodu.
— Ty ją szantażujesz?
— Próbuję doprowadzić do porządku to, co ty zniszczyłaś.
— To ty narobiłeś długów!
— A ty miałaś dostęp do mieszkania swojej matki. Wystarczyło podpisać.
Zosia zaczęła płakać.
— Mamo, nie chcę iść z tatą.
Marcin odwrócił głowę.
— Zosia, chodź tutaj.
Dziewczynka cofnęła się za moje nogi.
Wtedy zrobiłam coś, czego Agnieszka się nie spodziewała. Nie zamknęłam drzwi Marcinowi przed nosem i nie zaczęłam krzyczeć. Wyjęłam telefon i położyłam go na komodzie.
— Powtórz to, co powiedziałeś.
Jego twarz zmieniła kolor.
— Co?
— Że miałam podpisać. Że kupujący przyjedzie. Że zgłosisz niezdolność Agnieszki do opieki, jeśli nie dostaniesz pieniędzy.
— Nie będziesz mnie nagrywać.
— Już nie muszę. Pani Marta słyszała wszystko przez otwarte drzwi. Pani Elżbieta również.
Za moimi plecami kobiety stały nieruchomo. Agnieszka patrzyła na męża, jakby po raz pierwszy zobaczyła jego prawdziwą twarz.
Marcin zacisnął szczękę.
— To jeszcze nie koniec.
— Owszem — odpowiedziałam. — Dla ciebie kończy się możliwość wejścia tutaj bez zgody.
Zamknęłam drzwi i zadzwoniłam do administracji budynku. Potem do kancelarii, żeby zabezpieczyć księgę wieczystą i odwołać wszelkie próby działania w moim imieniu. Nie chciałam robić z mieszkania twierdzy, ale musiałam sprawić, żeby nikt więcej nie mógł udawać właściciela mojego życia.
Agnieszka siedziała na podłodze przy kanapie.
— Wyrzucisz mnie — powiedziała.
— Tak.
Podniosła głowę.
— Mamo…
— Nie dzisiaj. Nie z Zosią na rękach i Marcinem za drzwiami. Ale wyprowadzisz się do mieszkania, które znajdziemy razem z Elżbietą. Nie dlatego, że zasłużyłaś na nagrodę. Dlatego, że dziecko nie może mieszkać w miejscu, gdzie każdego dnia słyszy groźby i kłamstwa.
— A jeśli nie znajdę pracy?
— Pani Irena potrzebuje kogoś do obsługi zamówień. Porozmawiam z nią. Resztę będziesz musiała zrobić sama.
Agnieszka rozpłakała się cicho.
— Nie wiem, jak mam ci to wynagrodzić.
— Nie wynagrodzisz. Możesz tylko przestać mnie okradać z prawdy.
Następnego dnia pojechałyśmy do kancelarii. Marta sporządziła oświadczenie, a pani Elżbieta dopilnowała, by fałszywe pełnomocnictwo nie mogło zostać użyte. Nabywca, starszy mężczyzna z teczką pełną umów, przyjechał po południu i przeprosił za zamieszanie.
— Powiedziano mi, że właścicielka jest ciężko chora i zgadza się na szybką sprzedaż — wyjaśnił.
— Nie jestem ciężko chora — odpowiedziałam.
— Widzę.
Marcin nie przyszedł. Zamiast tego przysłał wiadomość, że „jeszcze porozmawiamy”. Pani Elżbieta zachowała ją wraz z resztą dokumentów. Agnieszka nie odpisała.
Najtrudniejsza rozmowa odbyła się wieczorem, w pokoju z balkonem.
Na komodzie stały fotografie Henryka. Jedna z nich przedstawiała go przy kutrze nad Bałtykiem, z czapką przekrzywioną na bok i uśmiechem człowieka, który właśnie wygrał z wiatrem.
Agnieszka usiadła na brzegu łóżka.
— Myślałam, że skoro kiedyś wszystko będzie moje, to mogę zacząć żyć tak, jakby już było — powiedziała.
— Własność nie zaczyna się od oczekiwania na czyjąś śmierć.
— Wiem.
— Nie, jeszcze nie wiesz. Ale możesz się nauczyć.
Spojrzała na zdjęcie Henryka.
— On by mnie znienawidził.
— Nie. Powiedziałby, że zrobiłaś coś strasznego i że masz to naprawić, zanim będzie za późno.
— A ty potrafisz mi jeszcze zaufać?
Długo nie odpowiadałam.
— Nie dzisiaj.
Przyjęła to bez protestu.
Dwa dni później Agnieszka znalazła pracę. Nie była wymarzona, ale była legalna i wystarczała na wynajem małego mieszkania niedaleko szkoły Zosi. Pani Elżbieta pomogła jej złożyć wniosek o ustalenie kontaktów ojca z dzieckiem, bo Marcin nie mógł już używać strachu jako argumentu. Nie zamknęłyśmy go w żadnej historii o cudownej przemianie. Musiał odpowiadać za swoje długi i groźby, a Agnieszka musiała nauczyć się mówić prawdę, zanim ktoś zmusił ją do tego cudzym podpisem.
Zosia została ze mną jeszcze kilka nocy.
Pierwszego wieczoru weszła na balkon i dotknęła barierki.
— Mogę tu czasem przychodzić?
— Możesz zawsze.
— Ale nie chcę, żeby to był mój pokój po twojej śmierci.
— Co chcesz, żeby tu było?
Pomyślała chwilę.
— Miejsce, gdzie pijemy kakao i patrzymy, czy lipa ma już pąki.
Nazajutrz przyniosła z przedszkola małą plastikową doniczkę z bazylią. Postawiła ją na parapecie obok fotografii Henryka.
— To nie zajmie dużo miejsca — zapewniła.
— Wiem.
Agnieszka przyjechała po nią w sobotę. Stała w przedpokoju z jedną walizką, tą samą, z którą pojawiła się u mnie półtora roku wcześniej. Tym razem nie weszła dalej bez pytania.
— Mogę zabrać Zosię?
— Możesz.
Dziewczynka przytuliła mnie mocno.
— Babciu, nie oddawaj pokoju nikomu.
— Nie oddam.
Agnieszka chwyciła rączkę walizki, ale zatrzymała się przy komodzie.
— Mamo, dokumenty zostawiłam w kancelarii. Wszystkie. Nawet te, które znalazłam w twojej szufladzie.
— Dobrze.
— I oddam ci pieniądze za czajnik.
Po raz pierwszy od wielu dni prawie się uśmiechnęłam.
— Za czajnik nie musisz.
— Za czajnik nie. Za resztę będę próbowała.
Kiedy wyszły, nie poczułam triumfu. Czułam zmęczenie, żal i coś jeszcze — ostrożną ulgę, która nie miała nic wspólnego z wygraną. Mieszkanie znów było moje, ale pewność, że rodzina zawsze oznacza bezpieczeństwo, została bezpowrotnie uszkodzona.
Tego samego wieczoru usiadłam przy stole z filiżanką herbaty. Kluczyk z aptecznej szafki położyłam obok doniczki z bazylią. Zosia zostawiła go tam przed wyjściem, mówiąc, że wygląda jak „mały klucz do tajnego lekarstwa”.
Spojrzałam na balkon, na lipę i na fotografię Henryka.
Potem telefon zawibrował.
Wiadomość była od Agnieszki.
„Mamo, jutro chcę ci powiedzieć, dlaczego naprawdę bałam się Marcina. Tym razem nie będę niczego ukrywać.”
Nie odpisałam od razu.
Przesunęłam palcem po pękniętym uchu starej filiżanki, a z balkonu dobiegł głos Zosi, nagrany wcześniej w wiadomości głosowej:
— Babciu, podlej bazylię, bo ona też chce zostać z tobą.
I po raz pierwszy od niedzielnego obiadu wiedziałam, że jutro przy tym stole ktoś przyjdzie nie po mój pokój, lecz po prawdę.
Przegapiłeś początek?
