CZĘŚĆ 4
Elżbieta jeszcze przez chwilę trzymała telefon przy uchu.
— Co z nim? — zapytała Wiktoria.
— Zasłabł na parkingu przed szpitalem. Lekarze mówią, że jest przytomny, ale ma problemy z sercem.
Ludmiła zrobiła krok w stronę księgowej.
— Koperta jest u ciebie?
— Tak.
— Oddaj mi ją.
— Nie.
To krótkie słowo zabrzmiało mocniej niż krzyk.
Elżbieta wyjęła z torby białą kopertę. Nie była gruba. Na środku widniało odręczne nazwisko Wiktorii, napisane niebieskim atramentem. Pod literami zostały ciemne ślady, jakby ktoś długo trzymał pióro nad papierem i nie mógł zdecydować, od czego zacząć.
Wiktoria wyciągnęła rękę.
Ludmiła chwyciła ją za nadgarstek.
— Nie otwieraj tego.
Wiktoria spojrzała na palce matki zaciśnięte na swojej skórze.
— Dlaczego?
— Bo twój ojciec jest chory i nie wie, co pisze.
— Przed chwilą mówiłaś, że wszystko było pożyczką.
— Bo było.
— A teraz boisz się listu chorego człowieka?
Ludmiła puściła jej rękę.
Wiktoria rozerwała kopertę.
W środku znajdowały się trzy kartki, wydruk przelewu i mały klucz z porcelanową, żółtą główką. Rozpoznałem go od razu. To był klucz do metalowej kasetki, którą Anatolij trzymał w warsztacie.
Wiktoria zaczęła czytać.
„Córeczko. Jeśli to dostałaś, znaczy, że znowu zabrakło mi odwagi, żeby powiedzieć ci wszystko prosto w oczy.”
Usiadła przy stole. Ja stanąłem za jej krzesłem, a Elżbieta odsunęła się pod ścianę.
„Pieniądze, które twoja matka nazywała własnymi, pochodziły z funduszu rehabilitacyjnego. Założyliśmy go po wypadku mojego brata, żeby pomagać pracownikom naszego zakładu. Ludmiła przez lata wypłacała z niego drobne kwoty. Potem większe. Myślała, że nikt nie zauważy.”
Ola przestała oddychać tak głośno.
„Kiedy Maksym kupił mieszkanie, Ludmiła zobaczyła szansę. Chciała sprzedać swoje mieszkanie, spłacić długi i zamieszkać z Olą u was. Nie dlatego, że potrzebowała pomocy. Dlatego, że uznała, iż po ślubie córki wasz majątek stał się częścią jej planu.”
Ludmiła przysiadła na krześle.
— To bzdura — powiedziała, ale głos jej zadrżał.
Wiktoria czytała dalej.
„Podpisałem dokument przygotowany przez Ludmiłę, bo groziła, że jeśli nie pomogę, powie ci, że twój ojciec doprowadził rodzinę do ruiny. Myślałem, że zyskam czas. Nie wiedziałem, że użyje kopii podpisu Maksyma.”
Wiktoria zacisnęła kartki.
— Tato wiedział, że ona to zrobiła.
— Wiedział — odparła Elżbieta. — Ale dopiero dziś zgodził się przekazać dokumenty.
— Dlaczego dziś?
— Bo Ludmiła próbowała rano zarezerwować wasze mieszkanie pod wynajem. Miała już klienta. Chciała podpisać umowę, używając tego oświadczenia.
Poczułem, że przez chwilę nie słyszę nic poza tykaniem zegara nad lodówką.
— Ona chciała wynająć nasze mieszkanie? — zapytałem.
Ludmiła poderwała głowę.
— Nie wasze. Swoje pieniądze chciałam odzyskać.
— Nie miałaś żadnych pieniędzy w tym mieszkaniu.
— Dałam ci rodzinę!
Wiktoria wstała.
— Dałaś mi strach.
Jej matka spojrzała na nią jak na obcą osobę.
— Wszystko, co robiłam, robiłam dla was.
— Kiedy oddałam ci pieniądze na moje buty, to było dla mnie? Kiedy brałaś wypłatę Oli, to było dla niej? Kiedy kazałaś mi podpisać dokument, którego nie czytałam, to też było dla nas?
Ola spuściła wzrok.
— Mnie też zabierała pieniądze — powiedziała cicho.
Ludmiła odwróciła się do niej.
— Nie zaczynaj.
— Przez pół roku mówiłaś, że odkładasz na mój kurs. Potem zobaczyłam przelewy na konto pośrednika od długów.
— Chciałam spłacić zobowiązania.
— Swoje — odpowiedziała Ola. — Nie moje.
Ludmiła otworzyła usta, ale tym razem nie znalazła żadnej historii, którą mogłaby przykryć prawdę. Jej bordowy notes spadł na podłogę. Kartki rozsunęły się po panelach. Przy każdym nazwisku były kwoty. Przy moim widniała jedna linia, podkreślona dwukrotnie: „mieszkanie — do odzyskania”.
Wiktoria schyliła się i podniosła notes.
Przeczytała zapis.
— Ty od początku nie traktowałaś mnie jak córki. Traktowałaś mnie jak dostęp do pieniędzy.
Ludmiła zerwała się.
— Jestem twoją matką!
— Właśnie dlatego boli najbardziej.
Telefon na stole zadzwonił ponownie. Tym razem był to szpital. Wiktoria odebrała. Słuchała przez chwilę, potem powiedziała:
— Tak, jestem córką. Jadę do niego.
Spojrzała na mnie.
— Pojedziesz ze mną?
— Oczywiście.
Ludmiła zrobiła krok w ich stronę.
— Ja też jadę.
Wiktoria pokręciła głową.
— Nie teraz.
— To mój mąż.
— I mój ojciec. Chcę usłyszeć od niego, co się stało, bez twojego głosu nad jego ramieniem.
Ludmiła osunęła się na krzesło. Nie płakała. Patrzyła tylko na klucz z porcelanową główką, który leżał obok listu.
Przed wyjściem wyjąłem z teczki wszystkie dokumenty mieszkania. Umowa, akt darowizny i potwierdzenia przelewów trafiły do torby Elżbiety.
— Zaniesiemy je do notariusza — powiedziałem.
— A potem? — spytała Wiktoria.
— Potem złożymy zawiadomienie w sprawie podrobienia podpisu i wypłat z funduszu. Nie po to, żeby się zemścić. Po to, żeby nikt więcej nie obudził się z cudzym długiem na własnym nazwisku.
Wiktoria przytaknęła.
W szpitalu Anatolij leżał pod białym kocem. Na palcu miał klips pulsoksymetru, a przy łóżku stała plastikowa szklanka z niedopitą wodą. Gdy zobaczył córkę, spróbował się podnieść.
— Nie ruszaj się — powiedziała Wiktoria.
— Przyszłaś.
— Tak.
— I wiesz?
— Wiem o pieniądzach. O dokumencie. O mieszkaniu.
Anatolij zamknął oczy.
— Przepraszam.
Wiktoria usiadła obok niego.
— Za co najbardziej?
— Za to, że milczałem, kiedy powinienem był stanąć przed tobą i powiedzieć: twoja matka kłamie.
— Bałeś się jej?
— Bałem się, że stracę was obie.
Wiktoria położyła dłoń na jego dłoni.
— Straciłeś czas. Nie mnie.
Przez chwilę słychać było tylko kroplówkę.
Anatolij spojrzał na mnie.
— Maksym, mieszkanie jest twoje. Ludmiła nie dała na nie ani złotówki. Ale proszę cię o jedno.
— O co?
— Nie pozwól, żeby przez naszą rodzinę Wiktoria uwierzyła, że każda miłość ma cenę.
Wiktoria zacisnęła palce na jego dłoni.
— To nie Maksym ma mnie przed tym chronić. Ja sama już wiem, ile kosztuje milczenie.
Następnego ranka spotkaliśmy się u notariusza. Ludmiła przyszła z rozpuszczonymi włosami i bez bordowego notesu. Ola usiadła obok Elżbiety. Anatolij, mimo zaleceń lekarza, przyjechał na krótko w asyście pielęgniarki.
Ludmiła podpisała oświadczenie, że nie posiada żadnych praw do mieszkania i wycofuje żądanie spłaty. Zrobiła to dopiero wtedy, gdy notariusz odczytał jej pismo z zeszłego tygodnia, w którym proponowała nieznajomemu wynajem naszego lokalu.
— Nie chciałam was skrzywdzić — powiedziała.
Wiktoria patrzyła na nią długo.
— Chciałaś, ale mówiłaś, że to pomoc. To właśnie czyniło wszystko gorszym.
Ludmiła podpisała kolejną kartkę. Fundusz odzyskał dokumenty, a sprawę wypłat przejęli jego członkowie. Nie było wielkiej sceny ani krzyku. Najcięższe rzeczy podpisuje się czasem przy małym biurku, obok doniczki z uschniętą paprocią.
Ola oddała Wiktorii pieniądze za ubrania. Później znalazła pracę w sklepie odzieżowym i przestała prosić mnie o cokolwiek. Nie stała się nagle inną osobą. Po prostu po raz pierwszy musiała utrzymać własne życie bez matczynego notesu.
Wiktoria długo nosiła w portfelu kopię podpisanego oświadczenia. Nie jako pamiątkę. Jako ostrzeżenie dla samej siebie.
A ja zostawiłem w szufladzie mały klucz z porcelanową, żółtą główką.
Nie otwierał już żadnej kasetki.
Otwierał rozmowę, której przez lata wszyscy bali się zacząć.
Przegapiłeś początek?
