CZĘŚĆ 4
Alla przyjechała o szóstej rano, zanim miasto zdążyło rozgrzać chodniki.
Czekała na nas w małej sali prób, tej samej, w której poprzedniej nocy znaleźliśmy dokumenty. Miała na sobie jasny płaszcz i cienki szal spięty prostą srebrną broszką. Trzymała laskę, ale kiedy zobaczyła Wierę, odłożyła ją przy fortepianie.
Przez moment żadna z kobiet się nie odezwała.
Potem Alla powiedziała:
— Nadal chowasz papiery w pudełku po nutach?
Wiera uśmiechnęła się blado.
— Tylko te najważniejsze.
Alla spojrzała na mnie.
— A ty nadal mówisz za szybko, kiedy jesteś zdenerwowany?
— Wczoraj mówiłem za głośno.
— Wczoraj mówiłeś za mnie.
To zabolało bardziej, niż się spodziewałem.
— Chciałem cię obronić.
— Przed kim?
Nie odpowiedziałem.
Alla podeszła do fortepianu i położyła dłoń na jego porysowanej pokrywie. Na drewnie widniał ślad po przypalonym papierosie, małe czarne koło, którego nikt nigdy nie usunął.
— Przed ludźmi, którzy twierdzą, że mój głos był większy albo mniejszy od czyjegoś — powiedziała. — A przecież to nie jest najważniejsze.
— Roman ukrywał umowę.
— Wiem.
— Wiedziałaś, że wczoraj próbował wyłączyć program?
— Wiem też.
— Skąd?
— Bo przez dwadzieścia dwa lata miałam zwyczaj dowiadywać się rzeczy, których inni nie chcieli mi powiedzieć.
Wiera podsunęła jej teczkę. Alla nie otworzyła jej od razu. Najpierw dotknęła złożonej kartki, jakby rozpoznawała ją przez papier.
— Zostawiłam tobie kopię — powiedziała do Wiery. — Bałam się, że kiedyś zabraknie mi odwagi, żeby patrzeć na ten podpis.
— A teraz?
— Teraz zabrakło mi cierpliwości.
O dziewiątej weszliśmy do studia. Ekipa stała przy ścianach, jak uczniowie czekający na ogłoszenie dyrektora. Roman był przy głównej kamerze. Obok niego stał dyrektor programu, Aleksiej Morozow, ten sam człowiek, którego nazwisko widniało na formularzu.
— Nie możemy tego transmitować — powiedział Aleksiej.
Alla usiadła naprzeciwko niego.
— Oczywiście, że możesz.
— To sprawa prywatna.
— Moje pieniądze przestały być prywatne, kiedy zaczęliście używać mojego nazwiska do zbierania funduszy.
Aleksiej zaczerwienił się.
— Wszystko zostało rozliczone.
Wiera położyła formularz na stole.
— Tak. Pieniądze trafiły do firmy konsultingowej, której właścicielem był pański brat.
W studiu przeszedł szmer.
Roman odwrócił głowę.
— O tym nie wiedziałem.
Alla spojrzała na niego długo.
— Wiedziałeś o wszystkim, co przynosiło ci korzyść. Nie wiedziałeś tylko, że pewnego dnia ktoś policzy cudze łzy jak ruble.
— Nie chciałem cię skrzywdzić — powiedział Roman.
— Chciałeś, żebym wystąpiła za wszelką cenę.
— Chciałem uratować koncert.
— Nie. Chciałeś uratować własną pozycję.
Jego ramiona opadły. Nie wyglądał już jak człowiek, który kontroluje scenę. Wyglądał jak ktoś, kto przez lata budował dekorację i właśnie zobaczył, że za nią nie ma ściany.
Aleksiej próbował zabrać dokumenty, lecz tym razem realizator z mosiężną opaską zastąpił mu drogę.
— Zostają tutaj — powiedział.
— Nie masz prawa — syknął dyrektor.
— Mam podpis i kopie — odpowiedział realizator. — Wysłałem je już do księgowej fundacji.
To był drugi zwrot, którego nikt się nie spodziewał. Człowiek, który poprzedniej nocy wyłączył kamery, od dawna zbierał dokumenty. Nie był tchórzem. Był świadkiem, który czekał na moment, gdy nie zostanie sam.
Alla poprosiła o mikrofon.
— Nie będę śpiewać o dawnym skandalu — powiedziała. — Zaśpiewam piosenkę, której nie pozwolono mi wtedy wykonać.
Roman podniósł głowę.
— Alla, nie rób tego.
— Dlaczego?
— Bo ludzie zapamiętają cię przez tę historię.
— Nie. Ludzie zapamiętają, że historia była moja, a nie twoja.
Usiadła przy fortepianie. Wiera stanęła obok niej. Przez kilka sekund słychać było tylko przesuwanie krzeseł i szelest papierów.
Potem Alla zagrała pierwszy akord.
Był prosty. Niemal kruchy.
Ale gdy zaczęła śpiewać, w studiu zniknęły wszystkie nazwiska, porównania i nagłówki. Został głos, który nie potrzebował żadnego tytułu, żeby wypełnić pomieszczenie.
Śpiewała o dziecku, które uczyło się chodzić od nowa. O matce liczącej monety przy szpitalnym oknie. O człowieku, który mógł zatrzymać pieniądze, ale nie potrafił zatrzymać czyjejś nadziei.
Roman stał przy kamerze i patrzył na nią bez ruchu.
Nie płakał.
Wydawał się mniejszy z każdą nutą.
Kiedy skończyła, nikt nie klaskał od razu. Cisza była zbyt pełna.
Alla odsunęła dłonie od klawiatury.
— Teraz możecie transmitować — powiedziała.
Program poszedł na żywo.
Tego samego dnia fundacja odzyskała pieniądze dzięki ugodzie podpisanej przez firmę Aleksieja, a on sam został odsunięty od wszystkich projektów związanych ze zbiórkami. Roman stracił stanowisko i prawa do organizowania koncertów Alli. Nie trafił do więzienia, nie wygłoszono nad nim żadnego wielkiego wyroku. Musiał jednak co miesiąc wpłacać część własnych dochodów na rehabilitację dzieci, aż zwróci ostatnią kopiejkę.
Najtrudniejsze było to, że Alla zgodziła się spotkać z nim jeszcze raz.
Nie w studiu.
W pustej sali prób.
Usiadłem przy ścianie, ale ona poprosiła mnie, żebym wyszedł.
— To nie jest twoja rozmowa — powiedziała.
— Jeśli będziesz czegoś potrzebować…
— Wiem, gdzie cię znaleźć.
Zostałem jednak na korytarzu. Przez drzwi słyszałem tylko urywane zdania.
— Dlaczego nie powiedziałaś mi wcześniej? — pytał Roman.
— Bo przez lata myślałeś, że milczenie oznacza zgodę.
— Mogłem naprawić błąd.
— Mogłeś oddać pieniądze bez czekania, aż ktoś cię przyłapie.
— Bałem się utraty wszystkiego.
— Straciłeś nie wszystko. Straciłeś tylko to, co próbowałeś zbudować cudzym głosem.
Później Alla wyszła z sali. Roman został przy fortepianie. Nie błagał jej o przebaczenie. Nie prosił o powrót. Zamiast tego wyjął z kieszeni pognieciony program tamtego odwołanego koncertu i położył go na klawiaturze.
— Zachowaj go — powiedziałem, gdy mijałem go w drzwiach.
— Po co?
— Żeby pamiętać, że można było zrobić inaczej.
— Ty go zachowaj — odpowiedział.
— Nie chcę.
Spojrzał na mnie.
— Dlaczego?
— Bo Alla nie śpiewa po to, żebyśmy przechowywali jej porażki.
Wziąłem z fortepianu tylko kartkę z tekstem piosenki. Nie dla siebie. Wiera zaniosła ją do ośrodka, dla dzieci, dla których została napisana.
Wieczorem Alla poprosiła mnie, żebym usiadł obok niej na pustej widowni. Na scenie stało krzesło i otwarty fortepian. Nie było dekoracji, orkiestry ani kamer.
— Powiedziałeś, że jestem większa od Piaf — odezwała się.
— Powiedziałem to, bo tak czuję.
— Nie mów już, że jestem większa. Powiedz, że byłam prawdziwa.
— Byłaś prawdziwa.
— To wystarczy.
Na scenie zostały nuty, które przez dwadzieścia dwa lata leżały zamknięte w pudełku. Alla poprosiła Wierę, żeby zagrała jeszcze raz. Tym razem nie dla telewizji i nie dla krytyków.
Dla jednego pustego rzędu, w którym następnego dnia miały usiąść dzieci z ośrodka rehabilitacyjnego.
Kiedy pierwsze dźwięki rozeszły się po sali, zobaczyłem na oparciu najbliższego krzesła małą kartkę przyklejoną taśmą. Widniało na niej zdanie napisane ręką Alli:
„Największy głos to ten, przy którym ktoś odważy się wstać”.
Przegapiłeś początek?
