CZĘŚĆ 4
…Helena nie dokończyła zdania, bo drzwi sali otworzyły się ponownie.
W progu stała niska kobieta w granatowym płaszczu. Trzymała skórzaną teczkę przyciśniętą do piersi.
— Pani Elżbieto? — zapytała.
— Kim pani jest?
— Teresa Maj. Pracowałam w kancelarii notarialnej Romana Wolskiego.
Paweł próbował podnieść się na łóżku.
— Tereso, co się dzieje?
Kobieta spojrzała na niego z wyraźnym wstydem.
— Pański ojciec zostawił instrukcję, żebym przekazała te dokumenty dopiero wtedy, gdy pojawi się pani matka Marty i pani syn.
Kuba przycisnął się do mojego ramienia.
— Dlaczego wszyscy mówią tak, jakbyśmy byli częścią jakiejś tajemnicy?
To pytanie przecięło salę skuteczniej niż krzyk.
Teresa podeszła do stolika i położyła teczkę obok kartki z narysowanym słońcem.
— Bo przez dziesięć lat dorośli bali się prawdy bardziej niż tego, co robili dzieciom.
Helena spuściła głowę.
Teresa otworzyła teczkę.
W środku znajdowały się trzy kartki, kopia aktu urodzenia Kuby i odręcznie napisane oświadczenie Romana.
Nie było w nim wyznania winy. Roman nie przepraszał. Wyjaśniał, że chciał ochronić majątek, nazwisko i przyszłość syna.
Najgorsze było ostatnie zdanie.
Jeśli Paweł dowie się o dziecku, całość udziałów w spółce ma przejść na fundację opiekującą się samotnymi matkami. Nie pozwolę, by mój syn oddał rodzinne pieniądze obcej dziewczynie.
Paweł przeczytał to dwa razy.
— On zrobił to dla pieniędzy? — zapytał.
— Dla kontroli — odpowiedziała Teresa. — Pieniądze były tylko narzędziem.
Helena usiadła ciężko na krześle.
— Wiedziałam, że Roman niszczył listy. Nie wiedziałam, że stworzył cały plan.
— Wiedziała pani wystarczająco dużo — powiedziałam.
Nie zamierzałam jej oszczędzać. Nie po tym, jak przez dekadę patrzyła na syna i pozwalała mu wierzyć, że jego dziecko umarło.
— Ma pani rację — wyszeptała.
Kuba stał przy oknie, ale nie patrzył na zewnątrz. W dłoni ściskał róg kartki z rysunkiem.
— Babciu, czy mama wiedziała, że on żyje?
Podeszłam do niego.
— Wiedziała, że Paweł istnieje. Wiedziała, że cię kochał. Nie wiedziała, że twój dziadek go oszukał.
— To dlaczego mi nie powiedziała?
— Bo umierała i próbowała cię ochronić. Ale nie powinnam udawać, że jej list daje odpowiedź na wszystko. Nie daje.
Kuba patrzył na mnie długo.
— Czy mogę być zły na mamę?
— Możesz być zły na każdego, kto cię zostawił z pytaniami. Nawet na nią.
Paweł odwrócił twarz do ściany. Jego ramiona drżały.
— Nie mam prawa prosić cię, żebyś nazywał mnie tatą — powiedział do Kuby. — Nie po dziesięciu latach.
Kuba milczał.
— Ale chcę cię poznać. Jeśli pozwolisz.
— A jeśli nie pozwolę?
— Wtedy będę czekał. Bez naciskania.
To była pierwsza rzecz, którą Paweł powiedział bez usprawiedliwienia.
Lekarz wszedł do sali i oznajmił, że potrzebna będzie operacja. Paweł miał uszkodzoną śledzionę i wewnętrzne krwawienie, którego wcześniej nie zauważono.
— Jak długo? — spytałam.
— Musimy zabrać go natychmiast.
Kuba złapał Pawła za palce.
— Nie umieraj, dobrze?
Paweł spojrzał na jego dłoń.
— Postaram się bardzo mocno.
— To za mało.
Na twarzy Pawła pojawił się cień uśmiechu.
— W takim razie obiecuję, że będę walczył tak, jak twoja mama walczyła o ciebie.
Łóżko ruszyło korytarzem. Kuba szedł obok, dopóki pielęgniarka nie zatrzymała go przed drzwiami bloku operacyjnego.
— Poczekamy — powiedziałam.
— Razem?
— Razem.
Helena została po drugiej stronie korytarza. Teresa siedziała obok niej, trzymając teczkę na kolanach.
— Co stanie się z udziałami? — zapytałam.
Teresa odpowiedziała spokojnie:
— Dokument Romana przekazuje je fundacji. Nie Pawłowi, nie Helenie i nie pani. Fundacji, którą założył po śmierci Marty, ale ukrył przed wszystkimi. W statucie napisał, że ma pomagać młodym matkom, które nie mają rodziny.
Zamarłam.
— On jednak coś zrobił dla Marty?
— Tak. Tylko nie potrafił zrobić tego za życia.
To nie unieważniało kłamstw. Nie zwracało córki. Nie oddawało Kubie dzieciństwa z ojcem.
Ale zmieniało obraz człowieka, którego przez lata widziałam wyłącznie jako potwora.
Roman bał się utraty kontroli tak bardzo, że stworzył fundację noszącą imię Marty i jednocześnie ukrył przed jej synem, że ma ojca. Chciał ocalić nazwisko. Zostawił po sobie pomnik, którego nikt nie mógł postawić obok prawdy.
Po trzech godzinach chirurg wyszedł z bloku.
— Operacja się udała. Najbliższa doba będzie decydująca.
Kuba opadł na krzesło.
Helena rozpłakała się po cichu. Nie pocieszałam jej. Usiadłam obok Kuby i pozwoliłam mu oprzeć głowę na moim ramieniu.
Nad ranem Paweł odzyskał przytomność.
Kuba wszedł do sali sam. Ja zostałam przy drzwiach.
— Babciu — powiedział — możesz wyjść na chwilę?
Wyszłam, ale nie odeszłam daleko.
Przez uchylone drzwi słyszałam ich rozmowę.
— Nie wiem, jak mam do ciebie mówić — powiedział Kuba.
— Możesz mówić Paweł.
— To imię taty.
Po chwili zapadła cisza.
— Czy mogę kiedyś powiedzieć do ciebie tato? — zapytał Kuba.
Paweł długo nie odpowiadał.
— Możesz. Ale nie musisz. To słowo trzeba sobie zasłużyć każdym dniem.
Kiedy weszłam do środka, Kuba siedział na krześle przy łóżku. Paweł miał bladą twarz, lecz przytomne oczy.
Na stoliku leżała kartka Marty.
— Babciu — powiedział Kuba — chcę, żebyśmy zabrali ją do domu.
— Do naszego domu?
— Tak. A kiedy Paweł wyjdzie ze szpitala, pokażę mu boisko. Nie obiecuję, że będę z nim mieszkał. Nie obiecuję, że od razu mu zaufam.
— Masz prawo.
— Ale chcę, żeby wiedział, gdzie gram.
Paweł odwrócił głowę, żeby ukryć łzy.
Kilka dni później Teresa przyniosła nam akt fundacji. Kuba został jej pierwszym młodzieżowym członkiem, bo tak zapisał Roman: każde dziecko, którego rodzic zmarł przy porodzie, miało otrzymać pomoc w nauce i opiekę psychologiczną.
Nie przyjęłam pieniędzy dla siebie. Poprosiłam, żeby przeznaczono je na mieszkanie dla samotnych matek. Jedna z nich miała córkę w wieku Marty, kiedy ta zaszła w ciążę.
Helena zaczęła przychodzić do Kuby raz w tygodniu. Nie nazywał jej babcią. Nie zabraniał jej jednak siedzieć przy stole, kiedy odrabiał lekcje.
Paweł potrzebował rehabilitacji i czasu. Nie próbował wkupić się w łaski prezentami. Przyniósł Kubie tylko jedną rzecz: starą kartę z numerem ratownika, którą nosił przy sobie od dnia, gdy dowiedział się o wypadku Marty.
— Chciałem do niej pojechać — powiedział. — Tylko mój ojciec przekonał mnie, że mnie odrzuciła.
Kuba obejrzał kartę.
— Teraz możesz pojechać ze mną.
Pojechaliśmy na cmentarz w niedzielę. Przy grobie Marty nie było już suchej kartki. Kuba przyniósł nową, tym razem bez słońca. Narysował na niej trzy osoby stojące obok siebie i czwartą, której twarz dopiero dorysowywał.
Paweł uklęknął przed kamieniem.
— Przepraszam, Marta — powiedział. — Nie za to, że nie wiedziałem. Za to, że uwierzyłem komuś, kto chciał decydować za nas.
Kuba podał mu ołówek.
— Dorysuj siebie.
Paweł wziął ołówek, ale ręka mu zadrżała.
— Nie umiem rysować.
— To narysuj krzywo.
I tak zrobił.
Na kartce powstała postać z za dużą głową, krótkimi nogami i ręką wyciągniętą w stronę chłopca.
Kuba przyjrzał się rysunkowi.
— Wyglądasz jak ratownik po nocnej zmianie.
— Bo właśnie nim jestem.
— To dobrze. Mama zawsze mówiła, że trzeba umieć wracać, nawet jeśli droga jest długa.
Paweł spojrzał na mnie.
— Powiedziała to?
— Nie — odpowiedziałam. — Ale napisała, że chciała, żebyś wrócił, kiedy Kuba będzie gotowy.
Kuba przycisnął kartkę do kamienia. Tym razem obciążył ją małym drewnianym grzebykiem, który kupiłam dla Marty dziesięć lat wcześniej i którego nigdy nie potrafiłam wyrzucić.
Wiatr próbował porwać papier.
Grzebyk go zatrzymał.
Kuba spojrzał na Pawła i powiedział:
— Jutro pokażę ci, gdzie mama miała być, zanim się urodziłem.
A Paweł pochylił się nad rysunkiem Marty, jakby wreszcie znalazł właściwe miejsce na tej kartce.
Przegapiłeś początek?
