CZĘŚĆ 4
— Pani Polino, czy ktoś wywiera na panią presję? — powtórzyła kobieta.
Spojrzałam na Ruslana. Stał przy stole z rękami opuszczonymi wzdłuż ciała. Na jego mankiecie widniała plama po kawie, której nie zdążyłam mu już spierać.
— Tak — odpowiedziałam. — Proszę połączyć mnie z osobą odpowiedzialną za sprawę.
Ruslan zrobił krok do przodu.
— Odłóż telefon.
— Nie.
— Polina, nie wiesz, co robisz.
— Wiem, że ktoś zaciągnął zobowiązanie, używając danych dotyczących mojego mieszkania.
— To była formalność.
— Formalności nie wywołują takich telefonów.
Kobieta z banku poprosiła mnie o potwierdzenie adresu i poinformowała, że w dokumentach znajduje się kopia mojego dowodu oraz podpis przypisany do zgody na zabezpieczenie pożyczki. Nie pamiętałam, żebym kiedykolwiek coś takiego podpisywała.
Ruslan zaczął chodzić po kuchni.
— To nie jest jeszcze kredyt na mieszkanie — mówił szybko. — Chodziło tylko o zabezpieczenie. Pieniądze miały wrócić przed terminem.
— Ile pożyczyłeś?
Nie odpowiedział.
— Ile?
— Sto osiemdziesiąt tysięcy.
Zabrakło mi powietrza.
— Na co?
— Na firmę.
— Na firmę, która od dwóch lat przynosi straty?
Ruslan spojrzał na mnie gwałtownie.
— Skąd wiesz?
— Z twoich listów z urzędu. Odbierałam je, kiedy byłeś zbyt zajęty, żeby otworzyć własną pocztę.
Kobieta z banku powiedziała, że prześle mi kopie wszystkich dokumentów na adres elektroniczny i wstrzyma czynności do czasu wyjaśnienia sprawy. Nie użyła słowa „oszustwo”, ale w jej głosie było coś, co zabrzmiało poważniej niż oskarżenie.
Po zakończeniu rozmowy Ruslan oparł się o lodówkę.
— Chciałem tylko uratować firmę.
— I kupić mieszkanie dla Leny.
— Nie rozumiesz.
— To prawda. Nie rozumiem, jak można przez czternaście lat mieszkać z człowiekiem i uznać, że jego podpis, pieniądze oraz praca są wygodnym zasobem.
O jedenastej przyjechała Marta z prawnikiem, którego polecił jej brat. Mężczyzna miał granatową teczkę i zwyczaj poprawiania okularów przed każdą trudną odpowiedzią. Przejrzał testament, księgę wieczystą, rachunki remontowe i dokumenty bankowe.
— Mieszkanie jest wyłączną własnością pani Poliny — powiedział. — Nakłady nie zostały udokumentowane po stronie pana Ruslana. Co ważniejsze, zgoda na zabezpieczenie pożyczki wygląda na sporządzoną bez udziału właścicielki.
Ruslan zacisnął usta.
— Ona była moją żoną. Miałem prawo działać w jej imieniu.
— Nie bez pełnomocnictwa — odparł prawnik.
— Polina i tak by podpisała.
To zdanie zawisło nad stołem.
Marta odsunęła się od niego.
— Właśnie dlatego nie podpisze niczego teraz.
Ruslan popatrzył na mnie. W jego twarzy nie było już złości. Było zmęczenie człowieka, któremu runęła konstrukcja budowana z cudzych pieniędzy.
— Lena mnie zostawi, jeśli nie będę miał mieszkania — powiedział cicho.
— Powiedziałeś jej, że to twoje?
— Powiedziałem, że załatwię.
— A firmę?
— Że ją uratuję.
— A mnie?
Nie odpowiedział.
Wtedy zrozumiałam, że przez lata nie byłam dla niego żoną ani nawet partnerką. Byłam rozwiązaniem. Osobą, która płaciła, gotowała, pamiętała, podpisywała i czekała.
Prawnik przygotował pismo do banku, a ja zaniosłam do oddziału wszystkie dokumenty. Pracownica, która wcześniej do mnie dzwoniła, porównała podpis ze wzorem w moim dowodzie. Różnica była wyraźna. Nawet Ruslan musiał ją zobaczyć, gdy po południu usiadł naprzeciwko kierowniczki.
— Czy pan twierdzi, że żona podpisała ten dokument? — zapytała.
— Nie wiem.
— To pański wniosek.
— Wspólny.
— Nie ma tu podpisu wspólnego. Jest tylko podpis przypisany pani Polinie.
Ruslan przesunął wzrok na mnie.
— Polina, powiedz, że wiedziałaś o pożyczce.
— Nie wiedziałam.
— Jeśli to powiesz, wszystko się skończy.
— Dla mnie skończyło się dawno temu. Ty po prostu dopiero dziś zobaczyłeś rachunek.
Nie zgłosiłam sprawy od razu. Najpierw chciałam odzyskać dokumenty, zablokować zobowiązanie i zabezpieczyć mieszkanie. Bank unieważnił próbę ustanowienia zabezpieczenia, a firma Ruslana straciła kontrakt, kiedy jego wspólnik dowiedział się, że ukrył przed nim dług. Nie było wielkiej sceny ani tłumu ludzi. Były za to telefony, podpisy i rachunki, których nie dało się już zepchnąć na mnie.
Ruslan wyprowadził się do wynajętego pokoju nad warsztatem samochodowym. Lena zerwała z nim, gdy dowiedziała się, że mieszkanie nie należało do niego. Nie triumfowałam. Kiedy zadzwoniła do mnie zapłakana, powiedziałam tylko, że powinna porozmawiać z lekarzem i kimś, komu ufa. Jej dziecko nie było winne żadnej z naszych decyzji.
Najtrudniejsza była ostatnia rozmowa z Ruslanem.
Przyszedł po rzeczy w sobotę rano. Na korytarzu stały jego pudła, a na jednym z nich nakleiłam kartkę: „dokumenty”. W środku znajdowały się jego rachunki, umowy i kopie pism bankowych.
— Możesz mi oddać te papiery? — zapytał.
— Są twoje.
— I nie zamierzasz mi pomóc?
— Pomogłam ci przez czternaście lat.
— To nie było nic warte?
— Było. Dlatego tak długo myliłam pomoc z obowiązkiem.
Usiadł na brzegu krzesła. To było to samo krzesło, które kilka dni wcześniej uderzyło o ścianę. Jedna noga nadal miała świeżą rysę.
— Nie chciałem cię skrzywdzić — powiedział.
— Chciałeś mieć mieszkanie, pieniądze i wygodę. To wystarczyło.
— Myślałem, że jakoś to między nami zostanie.
— Co?
— Że będziesz gotować. Że będziesz odbierać listy. Że nawet po rozwodzie nie odwrócisz się ode mnie całkiem.
Popatrzyłam na niego długo.
— Ty nie chciałeś rozwodu, Ruslan. Chciałeś, żeby zmienił się mój tytuł, a nie twoje życie.
Nie zaprzeczył.
Kiedy wyszedł, zauważyłam na podłodze ceramiczną łyżeczkę z pęknięciem w kształcie błyskawicy. Ruslan strącił ją wcześniej z półki, ale nie stłukła się całkowicie. Podniosłam ją i odłożyłam obok pudełka z rachunkami.
Wieczorem przygotowałam kolację tylko dla siebie. Na patelni skwierczały warzywa, a w lodówce na balkonie zostały zakupy schowane tamtej nocy. Nie dlatego, że musiałam już niczego przed nikim chować.
Po prostu chciałam ugotować coś, czego Ruslan nigdy nie lubił.
Kiedy nóż przeciął pierwszą ostrą papryczkę, telefon zawibrował. To była wiadomość od pracownicy banku: „Dokumenty zostały przyjęte. Pani mieszkanie jest wolne od zobowiązania”.
Przeczytałam ją, a potem spojrzałam na pękniętą łyżeczkę.
— Rzeczy pęknięte też potrafią trzymać kształt — powiedziałam do pustej kuchni.
Przegapiłeś początek?
