CZĘŚĆ 4

…Marta przeczytała wiadomość jeszcze raz, jakby od drugiego odczytania słowa mogły ułożyć się inaczej.

— Kto wysłał skan? — zapytałem.

— Właściciel. Ale on nie powinien mieć tego dokumentu.

Piotr podniósł głowę.

— Nie wiecie, co robicie.

— Właśnie zaczynamy wiedzieć — powiedział Ryszard.

Na parkingu unosił się zapach spalin i mokrego kartonu. Sklep został ewakuowany, a drzwi wejściowe zablokowano taśmą. Nikt nie wiedział jeszcze, czy przewód można bezpiecznie naprawić, ale wszyscy wiedzieli, że Piotr przez tydzień wpuszczał ludzi do miejsca, w którym alarm był wyłączony, a gaz się ulatniał.

Teodor stał obok mnie i porządkował w dłoniach paragon.

Zagiął go dokładnie wzdłuż wydrukowanej linii.

— Czekolada kosztowała trzy złote i dziewięćdziesiąt groszy — powiedział.

— Wiem.

— Miałem wrócić po piętnastu minutach.

— Minęło dwadzieścia osiem.

— To błąd w procedurze.

Kucnąłem przed nim.

— To nie był błąd.

Spojrzał na mnie z powagą, która zawsze pojawiała się, gdy próbowałem powiedzieć coś ważnego bez używania zbyt wielu słów.

— Nie wykonałem zadania.

— Wykonałeś coś większego.

— Nie było na liście.

— Nie wszystko, co ważne, mieści się na liście.

Teodor długo nic nie mówił. Potem dotknął metki przy mankiecie.

— To nie pomaga.

— Co?

— Pilnowanie wszystkich.

To zdanie zabolało mnie bardziej niż cokolwiek, co wydarzyło się w sklepie.

Przez sześć lat sądziłem, że moim zadaniem jest przewidywać każdą katastrofę. Uczyłem Teodora, jak kupować bilet, jak prosić o pomoc, jak przejść przez zatłoczone miejsce. Ale nigdy nie zauważyłem, że sam nauczył się czegoś, czego nie da się wpisać do instrukcji: zauważać ludzi, którzy znikają w hałasie.

Marta siedziała na krawężniku. Lena spała z głową na jej kolanach, a różowa bransoletka wystawała spod rękawa.

— Skąd właściciel miał ten dokument? — zapytała.

Nie zdążyłem odpowiedzieć, bo na parking wjechał stary jasny samochód. Wysiadł z niego właściciel sklepu, pan Wiktor, oraz kobieta w granatowym płaszczu. Trzymała czarną teczkę przy piersi.

Piotr cofnął się.

— Nie masz prawa tu przyjeżdżać — powiedział do kobiety.

— Mam większe prawo niż ty — odpowiedziała.

Wiktor spojrzał na niego z niedowierzaniem.

— To jest moja siostra, Elżbieta. Prowadzi księgowość całego budynku.

Piotr roześmiał się nerwowo.

— Ona od dwóch lat nie pracuje w firmie.

— Właśnie dlatego mogłam sprawdzić archiwum bez twojej wiedzy — odparła Elżbieta.

Otworzyła teczkę.

— Piotr nie tylko nie zapłacił za naprawę przewodu. Przez trzy miesiące przelewał pieniądze z funduszu remontowego na konto firmy, której właścicielem jest jego kuzyn. Potem wystawiał fikcyjne rachunki za transport.

Wiktor pobladł.

— To niemożliwe. Podpisywałem te rachunki.

— Nie wszystkie — powiedziała Elżbieta. — Część podpisów jest skopiowana. A te, które są prawdziwe, podpisałeś, bo Piotr powiedział ci, że chodzi o dostawy.

Piotr wskazał na Martę.

— To ona wszystko zaczęła. Zabrała dokumenty i szantażowała mnie córką.

Marta poderwała się z krawężnika.

— To ty powiedziałeś, że jeśli nie podpiszę wypowiedzenia, zadzwonisz do ojca Leny.

— Chciałem cię tylko przestraszyć.

— Widziałeś ją dziś za drzwiami. Wiedziałeś, że nie ma gdzie uciec.

— Nie dotknąłem jej.

— Nie musiałeś. Wystarczyło, że zamknąłeś drzwi.

Lena obudziła się i zaczęła płakać.

Marta natychmiast wzięła ją na ręce. Dziewczynka zacisnęła palce na jej kołnierzu.

— On powiedział, że jeśli będę krzyczeć, mama straci pracę — wyszeptała.

Piotr odwrócił twarz.

Wiktor zawołał go po imieniu.

— Oddaj klucze.

— Wiktor, posłuchaj mnie. Ten chłopak spowodował panikę. Sklep mógł stracić klientów. Możemy to załatwić po cichu.

— Nie mów mi o stratach — odpowiedział Wiktor. — Przez ciebie mogliśmy stracić ludzi.

Piotr wyciągnął z kieszeni pęk kluczy, ale nie oddał go od razu. Patrzył na sklep, na szyld, na zamkniętą kasę Marty. Wszystko, o co walczył, znajdowało się kilka metrów przed nim: stanowisko, władza, możliwość wydawania poleceń.

— Miałem długi — powiedział cicho. — Bank zabrałby mi mieszkanie.

Nikt się nie odezwał.

— Żona odeszła. Syn nie odbiera telefonu. Myślałem, że jeśli utrzymam sklep, wszystko się naprawi.

— Więc ukradłeś pieniądze na naprawę i zastraszyłeś kobietę? — zapytał Ryszard.

Piotr zacisnął szczękę.

— Nie chciałem, żeby komuś stała się krzywda.

Teodor zrobił krok do przodu.

— Ale wiedział pan, że jest krzywda.

Piotr spojrzał na niego.

— Skąd ty możesz wiedzieć, co ja wiedziałem?

Teodor wskazał na jego kieszeń.

— Ma pan przy sobie drugi klucz. Ten od głównego zaworu. Gdyby pan chciał naprawić, nie próbowałby pan wejść tam przed ewakuacją.

Piotr odruchowo zasłonił kieszeń.

Elżbieta wyciągnęła rękę.

— Klucz.

Przez chwilę myślałem, że Piotr spróbuje uciec. Zamiast tego wyjął go i położył na jej dłoni.

Metal zadźwięczał krótko.

Właściciel natychmiast odsunął go od wejścia i zadzwonił po inspektora budynku oraz ratowników technicznych. Tym razem nie było krzyku, kajdanek ani widowiska. Piotr musiał podpisać przekazanie kluczy, zwrócić dokumenty i zostać na miejscu, dopóki nie spisano wszystkich zeznań.

Najbardziej zabolało go nie to, że tracił stanowisko.

Najbardziej zabolało go, że Wiktor przy wszystkich powiedział:

— Nie ufam ci już nawet przy zamykaniu pustego magazynu.

Marta dostała pracę w innym sklepie należącym do Wiktora. Nie jako przysługę. Jako kierowniczka zmiany, bo znała klientów, procedury i każdy punkt, w którym poprzedni kierownik zawiódł.

Lena nie musiała wracać po tygodniu do miejsca, w którym ją zamknięto. Wiktor opłacił jej matce pierwszy miesiąc nowego mieszkania, ale Marta przyjęła pomoc dopiero po podpisaniu umowy, że odda pieniądze z pensji w ratach.

— Nie chcę, żeby ktoś mówił, że mnie uratował — powiedziała. — Chcę sama stanąć na nogach.

— W takim razie zaczynasz w poniedziałek — odpowiedział Wiktor.

Teodor nie wrócił do sklepu przez trzy dni. Nie dlatego, że się bał. Po prostu potrzebował, by wydarzenia ułożyły się w kolejności.

W czwartek zapytałem:

— Chcesz pojechać ze mną do nowego sklepu Marty?

— Po co?

— Żeby kupić czekoladę.

— Sam?

— Jeśli chcesz.

Przyjrzał mi się uważnie.

— A ty będziesz przy wejściu?

— Nie. Będę przy kasie.

— To zmiana planu.

— Tak.

Weszliśmy do sklepu po południu. Nowa kasjerka rozpoznała Teodora, bo Marta opowiedziała wszystkim, co wydarzyło się tamtej soboty. Na półce czekała tabliczka czekolady z orzechami, dokładnie taka, jaką wybrał wcześniej.

Teodor wziął ją, podszedł do kasy i położył pieniądze na ladzie.

— Paragon — powiedział.

— Oczywiście — odpowiedziała kasjerka.

Drukarka zazgrzytała.

Teodor odebrał papier, przeczytał kwotę, a potem wsunął go do kieszeni. Tym razem nie zaginał go według wydrukowanej linii. Zostил go prostym.

Przy wyjściu Marta czekała z Leną. Dziewczynka miała nową bransoletkę, tym razem żółtą.

— To dla ciebie — powiedziała i podała Teodorowi małą kartkę.

Narysowała na niej sklep, czerwony zawór i chłopca stojącego obok drzwi. Nad głową chłopca nie było korony ani peleryny. Był zwyczajny, z opuszczonymi rękami.

Teodor długo patrzył na rysunek.

— Nie jestem bohaterem — powiedział.

— Wiem — odpowiedziała Lena. — Dlatego ci wierzyłam.

Teodor spojrzał na mnie, jakby chciał sprawdzić, czy ta odpowiedź mieści się w planie.

— Marek?

— Tak?

— Następnym razem lista powinna mieć więcej punktów.

— Ile?

Podał mi paragon.

Na odwrocie własnoręcznie dopisał: „Jeżeli ktoś potrzebuje pomocy, zatrzymać się i zobaczyć”.

Potem schował czekoladę do torby i powiedział do Leny:

— Możesz iść pierwsza. Ja będę za tobą.