CZĘŚĆ 4
…
Przez sekundę nikt się nie poruszył.
Potem Robert zerwał się od stołu.
— Gdzie jest ten sejf? — zapytała Elena.
Nora spojrzała na mnie.
— Tylko Marianne i notariusz znali miejsce.
Robert ruszył do korytarza, ale chwyciłam metalową skrzynkę i stanęłam mu na drodze. Była ciężka, a ostre igły wbijały mi się przez materiał w dłonie.
— Proszę się odsunąć — syknął.
— Nie.
— Nie rozumiesz, co jest w środku.
— Właśnie dlatego nie pozwolę panu tam wejść.
Robert zacisnął szczękę. Przez moment wyglądał nie jak bezradny siostrzeniec, który stracił ciotkę, lecz jak człowiek, któremu ktoś odebrał dobrze przygotowaną ucieczkę.
Elena złapała mnie za ramię.
— Leno, chodź. Wiem, gdzie Marianne trzymała rzeczy, których nie pokazywała nikomu.
Pobiegłyśmy na piętro. Nora została przy schodach i przez telefon rozmawiała z notariuszem, który mimo słabego głosu próbował wyjaśnić jej, co robić.
— W pokoju do szycia jest ściana z półkami — powiedziała Elena. — Za trzecią od lewej.
— Skąd wiesz?
— Sama ją zbudowałam, kiedy miałam siedemnaście lat. Marianne zawsze chowała tam najcenniejsze tkaniny.
Wsunęłam palce za drewnianą listwę. Nic.
Elena nacisnęła małą mosiężną rozetę w kształcie naparstka. Półka odskoczyła, odsłaniając wąską wnękę. W środku nie było sejfu. Leżała tylko koperta i drugi klucz.
Na kopercie Marianne napisała: „Nie szukaj pieniędzy. Szukaj imienia”.
Za nami skrzypnęła deska.
Robert stał w drzwiach.
— Oddajcie mi to.
Elena zasłoniła mnie własnym ciałem.
— Całe życie zabierałeś rzeczy, które do ciebie nie należały.
— Ty nie masz pojęcia, ile dla was zrobiłem.
— Wiem, co zrobiłeś dla siebie.
Robert wskazał na mnie.
— Twoja matka cię porzuciła. Marianne chciała cię znaleźć dopiero wtedy, gdy potrzebowała kogoś, kto zajmie się nią na starość.
Słowa trafiły we mnie dokładnie tam, gdzie od lat miałam najcieńszą skórę.
Elena zadrżała, ale nie odwróciła wzroku.
— To kłamstwo.
— Naprawdę? — Robert uśmiechnął się gorzko. — To ja płaciłem za jej leczenie, kiedy ty błąkałaś się po świecie. To ja pilnowałem tego domu.
— Z pieniędzy, które jej kradłeś — powiedziała Nora ze schodów.
Robert odwrócił się gwałtownie.
Nora trzymała w ręce plik kopii.
— Nie musieliśmy szukać sejfu. Marianne zostawiła mi pełną księgę wypłat. Z datami, kwotami i pańskim podpisem.
Jego twarz zmieniła kolor.
— To nie mój podpis.
— Jest taki sam na czterdziestu siedmiu stronach.
— Podrobiłaś go.
Nora podała mi jedną kartkę.
— Spójrz na dół.
Pod rozliczeniem znajdowała się krótka notatka Marianne: „Jeśli Robert zaprzeczy, poproś go, by wyjaśnił przelew z 14 marca. Tylko on wie, co kupił”.
Robert zamarł.
— To był rachunek za leczenie — powiedział.
Nora pokręciła głową.
— Za opłacenie prywatnej firmy transportowej, która miała wywieźć maszynę do szycia i sprzedać ją za granicę.
— Kłamiesz!
— Maszyna nadal stoi w piwnicy — powiedziałam.
Jego oczy przesunęły się w stronę schodów.
To wystarczyło.
Nie uciekł drzwiami. Zbiegł na dół, a my za nim. W piwnicy pachniało wilgocią i żelazem. Pod płótnem stała czarna, zabytkowa maszyna z mosiężną tabliczką. Marianne szyła na niej przez ponad pięćdziesiąt lat.
Robert podniósł metalowy młotek.
— Nie pozwolę, żebyście mi to odebrali.
— To nigdy nie było pańskie — powiedziałam.
— Wszystko tutaj było moje! Kiedy ona zachorowała, ja płaciłem rachunki. Kiedy Elena uciekła, ja zostałem.
— Nie została uciekła — odpowiedziała Elena. — To ty ją odsunąłeś.
Robert cisnął młotkiem w podłogę. Narzędzie odbiło się od kamienia, a jego ręka zaczęła drżeć.
Wtedy usłyszeliśmy kroki na schodach.
W drzwiach stał starszy mężczyzna w płaszczu. Podpierał się laską, a na jego nadgarstku wisiała szpitalna opaska.
— Panie Voss — powiedział do Roberta. — Proszę odsunąć się od maszyny.
To był notariusz.
Nora podbiegła do niego.
— Miał pan nie wychodzić ze szpitala.
— Miałem też umrzeć ze strachu, że ten człowiek spali dokumenty — odparł. — Nie zamierzałem mu tego ułatwiać.
Robert cofnął się pod ścianę.
— Nie możecie zrobić z tego przedstawienia.
— Nie robimy — powiedział notariusz. — Marianne sporządziła testament trzy dni przed śmiercią. Podpisała go przy dwóch świadkach. Dom, pracownia i maszyna przechodzą na Lenę, pod warunkiem że Elena potwierdzi jej tożsamość i że Lena sama zdecyduje, czy chce przyjąć rodzinne nazwisko.
Spojrzałam na Elenę.
— A ty? Co z tobą?
— Marianne zapisała mi coś innego — odpowiedziała cicho. — Pieniądze na otwarcie małego warsztatu. Napisała, że mam przestać przepraszać za to, że byłam młoda i przestraszona.
To nie był obraz idealnej rodziny. Nie cofał lat, które spędziłam w placówkach. Nie sprawiał, że Elena nagle stawała się matką, którą pamiętałabym z dzieciństwa.
Ale była obok.
I nie odchodziła.
Robert spojrzał na nią z niedowierzaniem.
— Ona ci wybaczyła?
— Nie wiem — powiedziała Elena. — Nie zdążyłam jej o to zapytać.
Notariusz wyjął z kieszeni mały plik dokumentów.
— Marianne zostawiła także oświadczenie dotyczące Roberta. Nie żądała jego aresztowania. Chciała, żeby najpierw spłacił każdą zabraną kwotę i oddał maszynę, którą próbował sprzedać. Jeśli tego nie zrobi, księga trafi do odpowiednich instytucji.
Robert roześmiał się bez radości.
— Myślicie, że mam z czego spłacać?
— Ma pan dom wynajmowany przez pańską firmę i konto, o którym Marianne wiedziała — odparła Nora.
Wtedy zrozumiałam, czego naprawdę chciał. Nie samego domu. Potrzebował go, żeby ukryć długi i uratować własną firmę. Marianne nie była dla niego ciotką. Była ostatnim majątkiem, którego jeszcze nie zdążył zamienić na pieniądze.
Następnego dnia pojechałam z Eleną do szpitala, w którym leżał notariusz. Tam podpisałam dokumenty. Nie przyjęłam nazwiska Varga od razu.
— Mogę zostać Leną — powiedziałam.
Elena uśmiechnęła się przez łzy.
— Możesz być kimkolwiek chcesz.
— Ale chciałabym, żebyś czasem do mnie dzwoniła.
— Będę dzwonić za często.
— To dobrze.
Robert oddał klucze trzy dni później. Nie przeprosił. Przyniósł tylko księgę wypłat i kartkę z numerem konta, na które miał zwrócić pierwszą część pieniędzy. Stracił dom, który uważał za własny, i firmę, którą próbował ratować cudzym majątkiem. Nie stracił godności dlatego, że ktoś go upokorzył. Stracił ją wcześniej, za każdym razem, gdy podpisywał kolejny przelew.
Pracownię zostawiłam tak, jak chciała Marianne.
W każdą niedzielę przy stole stały trzy filiżanki, choć początkowo Elena przychodziła tylko na pół godziny. Z czasem zaczęła przynosić własne wykroje. Ja nauczyłam się nawlekać igłę bez mrużenia oczu, a ona nauczyła mnie, jak rozpoznawać dobry materiał po dotyku.
Metalową skrzynkę postawiłam na środku stołu.
Pewnego ranka znalazłam w jej podwójnym dnie jeszcze jeden drobiazg. Nie dokument. Nie klucz.
Małą papierową metkę z nazwą pierwszej sukni, którą Marianne uszyła dla Eleny.
Na odwrocie napisała: „Dla dziewczyny, która wróci do domu, nawet jeśli jeszcze nie wie, gdzie on jest”.
Elena przeczytała zdanie i długo trzymała metkę między palcami.
— To miało być dla ciebie — powiedziała.
— Nie. Dla nas obu.
Usiadłyśmy przy maszynie. Elena położyła stopę na pedale, a ja wsunęłam pod igłę kawałek zielonej tkaniny. Materiał przesunął się z cichym szelestem, ścieg po ściegu, jakby ktoś niewidzialny wciąż prowadził nasze ręce.
Na stole, obok filiżanki gorzkiej herbaty, leżała kartka Marianne.
Tym razem nie musiałam jej otwierać, żeby wiedzieć, co jest w środku.
Elena pochyliła się nad maszyną i powiedziała:
— Babcia naprawdę umiała zostawiać prezenty w najdziwniejszych miejscach.
A igła zeszła w dół dokładnie tam, gdzie kończyło się słowo „rodzina”.
