CZĘŚĆ 4
— Ewa niczego przede mną nie ukrywała — powiedziałam, ale własny głos zabrzmiał mi obco.
Ojciec podniósł głowę.
— Ukryła.
— Co?
— Prawdę o tym, dlaczego mnie nie zostawiła.
W pokoju Zofii pracował głośno grzejnik. Metalowa kratka drżała, a światło lampy przesuwało się po twarzy ojca. Przez całe życie znałam tę twarz: łagodną, zmęczoną, cierpliwą. Nigdy nie widziałam na niej czegoś takiego.
Nie skruchy.
Strachu przed kolejnym odkryciem.
— Jedziemy do restauracji — powiedziałam.
— Anno…
— Jeśli jeszcze raz spróbujesz mnie zatrzymać, zadzwonię po lekarza i powiem mu, że nie powinieneś być sam.
Spojrzał na mnie długo.
— Zasłużyłem na to.
Wróciliśmy do „Pod Sycylijską Latarnią” przed północą. Restauracja była pusta. Krzesła stały odwrócone na stołach, a podłoga lśniła od świeżo umytej wody. Marta czekała przy naszym stoliku. Na blacie leżało drewniane pudełko, klucz i koperta, której wcześniej nie zauważyłam.
Helena siedziała pod fotografią z 1987 roku.
— Znalazłam ją w piwnicy — powiedziała. — Za lodówką, w szczelinie między cegłami.
Ojciec podszedł do pudełka.
— Otworzę.
— Nie — odparłam. — Ja otworzę.
Klucz wszedł do zamka z oporem. Drewno pachniało kurzem i cedrem. W środku leżały trzy rzeczy: mała metalowa bransoletka z wygrawerowanym imieniem „Anna”, plik listów związanych sznurkiem oraz koperta z pieczęcią notariusza.
Bransoletkę poznałam natychmiast. Pamiętałam ją z dzieciństwa, choć matka mówiła, że była pamiątką po babci. Na wewnętrznej stronie znajdowała się data mojego urodzenia.
— Lidia zrobiła ją dla ciebie — powiedziała Helena. — Przyniosła ją do restauracji w dniu, kiedy miała cię odebrać.
— A potem?
Ojciec oparł dłonie o stół.
— Wtedy przyjechała Ewa. Zobaczyła Lidię i zrozumiała, że przez ostatnie miesiące ją okłamywałem.
— Mamo wiedziała, że nie jestem jej córką?
— Nie od razu. Wiedziała tylko, że Lidia jest w ciąży. Powiedziałem jej, że dziecko zmarło przy porodzie. Kiedy się urodziłaś, Ewa dowiedziała się prawdy.
— I mimo tego mnie zatrzymała?
— Tak.
Przez chwilę nie mogłam mówić. W głowie pojawił się obraz mamy: jej ręce zapinające mi płaszcz, śpiew podczas czesania włosów, sposób, w jaki zawsze zostawiała na stole plasterki jabłka, nawet gdy byłam dorosła.
— Dlaczego? — wyszeptałam.
Helena odpowiedziała zamiast ojca.
— Bo Lidia poprosiła ją o pomoc.
Rozwiązała sznurek. Pierwszy list był krótki.
„Ewo, nie zabieraj jej Piotrowi. Zabierz ją ode mnie tylko wtedy, gdy będziesz umiała kochać ją bardziej, niż będziesz nienawidzić mnie.”
Drugi list był dłuższy. Lidia pisała, że Piotr groził jej, że jeśli opowie komukolwiek o romansie i dziecku, odda ją pod opiekę rodziny, która nie pozwoli jej zobaczyć córki. Pisała też, że Ewa nie była winna.
Trzeci list pochodził od mamy.
„Anno, jeśli kiedyś to przeczytasz, nie myśl, że odebrałam ci prawdziwą matkę. Lidia sama poprosiła mnie, żebym została przy tobie, kiedy ona będzie próbowała stanąć na nogi. Piotr obiecał, że załatwi wszystko uczciwie. Uwierzyłam mu, bo kochałam ciebie, a jego kochałam wtedy jeszcze bardziej, niż powinnam.”
Na końcu listu widniała data sprzed ośmiu lat, kilka dni przed śmiercią mamy.
„Nie mam odwagi powiedzieć ci tego osobiście. Nie dlatego, że nie zasługujesz na prawdę. Dlatego, że boję się, iż po jej poznaniu przestaniesz być moją córką.”
Ojciec odsunął się od stołu.
— Ewa chciała ci powiedzieć — powiedział. — Przygotowała wszystkie dokumenty. Ale w dniu, kiedy miała z tobą porozmawiać, dostała udaru.
— A ty przez osiem lat milczałeś.
— Tak.
— Potem zacząłeś zapraszać kobiety, żeby któraś zrobiła to za ciebie.
— Bałem się, że jeśli powiem ci sam, znienawidzisz mnie i ją jednocześnie. Obce kobiety nie miały powodu, żeby mnie oszczędzać. Myślałem, że któraś powie ci prawdę, a ja nie będę musiał patrzeć ci w oczy.
— Wszystkie odeszły, bo przy rachunku dowiadywały się, że nie szukasz żony. Szukasz kogoś, kto poniesie za ciebie winę.
Ojciec przyjął te słowa bez obrony.
Wtedy Helena położyła na stole kopertę z pieczęcią.
— Jest jeszcze to.
Otworzyłam ją. W środku znajdował się dokument podpisany przez Lidię. Tym razem podpis był prawdziwy. Zrzekała się praw rodzicielskich, ale nie na rzecz Piotra. Na rzecz Ewy.
Pod spodem widniała notatka notariusza: „Podpisano dobrowolnie, po rozmowie z matką dziecka. Ojciec dziecka nie był obecny”.
Popatrzyłam na ojca.
— Okłamałeś mnie nawet teraz.
— Myślałem, że to właśnie ten dokument jest fałszywy. Znalazłem go dopiero kilka tygodni temu, kiedy remontowano zaplecze. Dlatego zacząłem zapraszać kobiety. Chciałem usłyszeć, czy ktoś uzna, że mam prawo ci to przekazać.
— Nie potrzebowałeś pozwolenia kobiet, z którymi jadłeś kolację.
— Potrzebowałem odwagi.
Marta podeszła do niego.
— Piotrze, odwagi nie dostaje się od obcych. Oddaje się ją komuś, kogo skrzywdziłeś.
Ojciec wyjął z kieszeni klucz i przesunął go w moją stronę.
— Skrytka numer trzydzieści jeden jest na dworcu. Tam są rzeczy Lidii, których nigdy nie odebrała. Listy, zdjęcia, może coś jeszcze. Możesz je zabrać. Możesz też wyrzucić wszystko do rzeki. Nie będę cię zatrzymywał.
— Pojedziesz ze mną.
Spojrzał na mnie z niedowierzaniem.
— Chcesz, żebym pojechał?
— Chcę, żebyś po raz pierwszy nie wysłał za siebie nikogo innego.
Następnego ranka staliśmy na dworcu przed metalową skrytką. Ojciec miał na sobie tę samą granatową marynarkę, a ja trzymałam bransoletkę Lidii w dłoni. Włożyłam klucz do zamka, ale nie przekręciłam go od razu.
— Czy kochałeś ją? — zapytałam.
— Lidię?
— Tak.
— Tak. Ale kochałem ją jak człowiek, który uważa, że miłość zwalnia go z odpowiedzialności. To była moja największa krzywda wobec was wszystkich.
Skrytka kliknęła.
W środku leżała walizka owinięta płótnem. Na wierzchu znajdowała się kartka, napisana kobiecym pismem.
„Dla Anny, gdy będzie gotowa poznać nie jedną matkę, lecz trzy osoby, które próbowały ją kochać i każda zrobiła to niedoskonale.”
Czytałam, a ojciec stał obok bez słowa. Nie dotykał mnie. Nie prosił o przebaczenie. Nie zasłaniał się wiekiem ani samotnością.
Kiedy skończyłam, podałam mu bransoletkę.
— To nie jest twoje — powiedział.
— Wiem. Chcę, żebyś ją zaniósł Marcie.
— Marcie?
— Ona przez tyle lat pilnowała tych listów. Niech zdecyduje, czy chce zostać świadkiem tej historii.
Ojciec skinął głową.
Potem wyjął z walizki ostatnią fotografię. Lidia siedziała na ławce, a obok niej stała Ewa. Obie trzymały małą dziewczynkę zawiniętą w koc. Na odwrocie ktoś napisał: „Niech kiedyś zobaczy, że nie walczyłyśmy przeciw sobie”.
To był jedyny obraz mojego dzieciństwa, którego nie znałam.
Ojciec ścisnął fotografię tak mocno, że papier zadrżał.
— Chcesz, żebym oddał ci nazwisko Lidii? — zapytał.
— Nie. Chcę, żebyś przestał traktować jej nazwisko jak karę.
Na peronie zapowiedziano pociąg do miasta, w którym Lidia spędziła ostatnie lata. W walizce znajdował się jej adres, listy i mały klucz do grobu, o którego istnieniu nie wiedziałam.
Ojciec ruszył w stronę schodów, ale zatrzymałam go.
— Najpierw pojedziemy tam razem.
— Do grobu Lidii?
— Tak. Potem do mamy. A później do restauracji. Marta powinna zobaczyć, że nie musi już chować tych listów pod stolikiem.
Ojciec przytaknął. W jego oczach pojawiły się łzy, ale nie próbował ich wycierać.
Na peronie rozwinęłam czerwoną wstążkę z identyfikatora Zofii, którą dała mi przed wyjazdem. Przywiązałam nią bransoletkę do rączki walizki, żeby jej nie zgubić.
Gdy pociąg ruszył, trzymałam fotografię obu kobiet na kolanach.
A ojciec po raz pierwszy od trzydziestu siedmiu lat jechał tam, gdzie od początku powinien był pojechać sam: do miejsca, w którym prawda czekała na imię swojej córki.
Przegapiłeś początek?
