CZĘŚĆ 4
…W poniedziałek o ósmej rano siedzieliśmy w sali konferencyjnej banku.
Była niewielka, z jasnym stołem i automatem do wody ustawionym pod ścianą. Na blacie leżała moja teczka z dokumentami, pęknięta ramka ze zdjęciem ojca oraz żółta torba Świetłany. Te trzy rzeczy wyglądały jak trzy różne wersje tej samej historii.
Nina Pawłowna siedziała obok mnie. Przez całą drogę nie odezwała się ani razu.
Świetłana przyszła sama.
Marek spóźnił się siedem minut.
Wszedł z miną człowieka, który nadal liczy, że wszyscy inni przestraszą się jego pewności siebie.
— Nie mam czasu na rodzinne dramaty — oznajmił.
Elżbieta Król położyła przed nim wydruki.
— To nie jest spotkanie rodzinne. To wyjaśnienie dyspozycji finansowych.
— Wszystko zostało zrobione zgodnie z prawem.
— Nie wszystko — odpowiedziała.
Marek spojrzał na mnie.
— Jeśli wycofasz skargę i podpiszesz oświadczenie, pieniądze wrócą.
— Nie złożę żadnego oświadczenia, którego treści nie znam.
— Ty naprawdę chcesz wsadzić mnie za kratki?
— Chcę wiedzieć, co zrobiłeś z pieniędzmi mojego ojca.
Jego palce zacisnęły się na krawędzi stołu.
Elżbieta przesunęła w moją stronę kopię dokumentu.
— Pańska matka miała pełnomocnictwo do sprzedaży mieszkania, odbioru ceny i załatwienia formalności. Nie miała prawa przekazać pieniędzy bez pańskiej zgody. Natomiast dokument przedstawiony wczoraj przez pana Marka nie jest podpisem pana Andrzeja. To próba stworzenia pozoru dobrowolnego przekazania środków.
Nina Pawłowna zakryła twarz dłońmi.
— Ja podpisałam tylko upoważnienie do odbioru pieniędzy — powiedziała. — Marek zabrał kopię z mojego segregatora.
— Nie zabrałem — odburknął.
— Zabrałeś — powiedziała Świetłana. — Widziałam, jak robiłeś zdjęcia dokumentów.
Marek obrócił się ku niej.
— Teraz będziesz przeciwko mnie zeznawać?
— Nie przeciwko tobie. Wreszcie za sobą.
Te słowa zawisły między nami ciężko i bez ozdób.
Elżbieta wskazała drugi wydruk.
— Sto osiemdziesiąt tysięcy trafiło do firmy windykacyjnej. Nie jako rata kredytu mieszkaniowego, lecz jako spłata osobistego zobowiązania pana Marka. Dwieście czterdzieści tysięcy otrzymał właściciel mieszkania jako zaliczkę. Pozostała kwota nadal znajduje się na rachunku pani Świetłany.
— Ile? — zapytałem.
— Dziewięćdziesiąt sześć tysięcy.
Świetłana skinęła głową.
— Nie ruszyłam tych pieniędzy. Bałam się, że jeśli oddam wszystko Andrzejowi, Marek naprawdę sprzeda samochód i zabierze córkę.
— Nie miał prawa cię tym straszyć — powiedziałem.
— Wiem już.
Marek wstał.
— Bez tego długu tracę warsztat.
— Warsztat był już zadłużony — odpowiedziała Świetłana. — Pieniądze mojej matki tylko przesunęły termin.
Po raz pierwszy zobaczyłem, że nie chodziło mu o mieszkanie. Chodziło o warsztat, o nazwisko nad bramą, o przekonanie, że jeszcze kontroluje własne życie. Dlatego zabrał pieniądze. Nie po to, by zapewnić córce pokój, lecz by utrzymać obraz człowieka, który wszystko potrafi naprawić.
Tego obrazu nie dało się już naprawić.
O jedenastej przyjechał właściciel mieszkania, pan Lewandowski. Przyniósł czerwony segregator i plik aktów własności.
— Chciałem spotkać się osobiście — wyjaśnił. — Dostałem zaliczkę i nie zamierzałem oszukiwać państwa. Ale wczoraj mój prawnik znalazł wpis o roszczeniu poprzedniego właściciela. Nie mogę podpisać umowy, dopóki sąd ksiąg wieczystych tego nie wykreśli.
— Zatrzyma pan zaliczkę? — spytała Świetłana.
— Mogę zwrócić ją w całości, jeśli podpiszemy rozwiązanie umowy. Potrzebuję tylko kilku dni na przelew.
Spojrzałem na Marka.
To był moment, na który liczył. Zwrot pieniędzy oznaczał, że mógłby odzyskać część środków przeznaczonych na spłatę długu. Ale firma windykacyjna nie zwracała pieniędzy. A warsztat, którego bronił za wszelką cenę, był już zajęty przez wierzyciela.
— Oddam swój samochód — powiedział Marek cicho. — I sprzedam sprzęt z warsztatu.
Świetłana spojrzała na niego z niedowierzaniem.
— Mówisz to dopiero teraz?
— Bo wcześniej myślałem, że jeszcze zdołam to ukryć.
— Nie potrzebuję twoich obietnic.
— Wiem.
Odwróciła głowę.
Marek podpisał rozwiązanie umowy przedwstępnej, choć długopis drżał mu w palcach. Pan Lewandowski zobowiązał się zwrócić dwieście czterdzieści tysięcy w ciągu pięciu dni. Nie było krzyków ani kajdanek. Były tylko podpisy, pieczątki i odgłos kart przewracanych na stole.
Po południu pojechaliśmy do mieszkania matki.
W kuchni nadal stała pęknięta filiżanka.
Nina Pawłowna wyjęła z szafy małą metalową kasetkę. W środku leżała umowa sprzedaży działki za miastem, tej samej, którą odziedziczyła po swojej matce.
— Sprzedam ją — powiedziała. — Nie całą kwotę, bo większość należy do mnie, ale oddam ci tyle, ile zabraknie po zwrocie zaliczki i sprzedaży samochodu Marka.
— Mamo, nie chcę twojej działki.
— Nie pytam, czego chcesz. Pytam, co jest uczciwe.
Usiadłem naprzeciwko niej.
— Uczciwe byłoby, gdybyś najpierw zapytała.
— Wiem.
— I gdyby Świetłana powiedziała prawdę od razu.
— Wiem.
Matka przesunęła w moją stronę filiżankę z pęknięciem.
— Nie umiem cofnąć tamtej decyzji.
— Nie. Ale możesz przestać podejmować kolejne za nas.
Pokiwała głową.
Świetłana siedziała przy stole z telefonem w dłoni. Zadzwoniła do przedszkola, żeby odebrać córkę, a potem do firmy, w której pracowała. Powiedziała, że chce zostać sama z dzieckiem, nawet jeśli oznaczało to powrót do małego wynajmowanego mieszkania.
— Nie wiem, gdzie będziemy mieszkać — przyznała.
— Do czasu zwrotu pieniędzy możecie zatrzymać się u mnie — powiedziałem.
Popatrzyła na mnie długo.
— Po tym wszystkim nadal chcesz nam pomóc?
— Pomóc twojej córce. To nie to samo, co pozwolić, żeby ktoś jeszcze raz zabrał moje pieniądze.
Przyjęła te słowa bez protestu.
Wieczorem Marek przyjechał po rzeczy. Na podwórzu stał jego samochód, ten sam, którego kluczyki znalazłem na podłodze w kuchni. Z bagażnika wyjął karton z narzędziami i stary czerwony brelok w kształcie ciężarówki.
— Sprzedam samochód jutro — powiedział do Świetłany.
— Sam zdecydujesz, co sprzedasz.
— Chcę spłacić dług.
— Chcesz odzyskać to, co straciłeś. To nie to samo.
Nie odpowiedział.
Położył brelok na parapecie i odszedł. Świetłana patrzyła za nim, ale nie pobiegła.
Pięć dni później pieniądze od pana Lewandowskiego wpłynęły na moje konto. Tego samego dnia sprzedałem własny samochód, żeby nie czekać na pieniądze z działki matki i móc podpisać umowę na mieszkanie, które znalazłem przed powrotem z delegacji. Było mniejsze, niż planowałem. Balkon wychodził na podwórko z trzepakiem, a w łazience kran kapał co kilka sekund.
Podpisałem jednak umowę.
Nie dlatego, że wszystko nagle stało się proste.
Dlatego, że decyzja należała do mnie.
Nina Pawłowna sprzedała działkę i oddała mi brakującą kwotę. Świetłana spisała ze mną formalny plan zwrotu pozostałej części. Marek sprzedał samochód i urządzenia z warsztatu, a później wyprowadził się do wynajmowanego pokoju. Nie wrócił do siostry z kwiatami ani wielkimi obietnicami. Raz przyszedł po dokumenty i zostawił na stole potwierdzenie pierwszej wpłaty.
To było wszystko, co mógł wtedy zrobić.
Miesiąc później Świetłana odebrała córkę z przedszkola i przyjechała do mojego mieszkania. Dziewczynka trzymała w ręce kredki i od razu pobiegła do pustego pokoju, w którym stało jeszcze tylko jedno krzesło.
— Wujku, mogę narysować tu dom? — zapytała.
— Możesz.
— A twoja siostra będzie mogła czasem przychodzić?
Spojrzałem na Świetłanę.
— Jeśli zapuka i powie prawdę, zawsze.
Siostra spuściła wzrok, lecz tym razem nie ze wstydu. Wyjęła z torby małą kartkę i podała mi ją obiema rękami.
Był to nowy plan spłat, podpisany przez nią, bez udziału Marka.
— Chcę, żebyś wiedział, na czym stoisz — powiedziała.
Wziąłem dokument.
Za ścianą dziewczynka przesuwała kredki po podłodze, wybierając kolor pokoju, którego nie dostała dzięki cudzej kradzieży, tylko który miała urządzić od początku.
Na stole obok mojego podpisu leżał czerwony brelok w kształcie ciężarówki.
Marek zostawił go przez pomyłkę.
Świetłana chciała go wyrzucić, ale zatrzymałem jej rękę.
— Niech zostanie — powiedziałem. — Nie jako pamiątka po nim. Jako przypomnienie, że żadna rodzina nie może jechać dalej, jeśli ktoś ukrywa, kto trzyma kierownicę.
Dziewczynka wychyliła się z pustego pokoju.
— Wujku, ten dom będzie miał balkon?
Spojrzałem na podpisany plan spłat, na pękniętą filiżankę matki i na czerwony brelok leżący między nimi.
— Będzie — odpowiedziałem. — Ale tym razem nikt nie kupi go za cudzą zgodę.
Przegapiłeś początek?
