CZĘŚĆ 4
— To Artëm — powiedział Denis, wchodząc do kuchni. — On kazał mi zmienić numer telefonu i zatwierdzić dokument.
Artëm patrzył na kuzyna, jakby ten właśnie podpalił mieszkanie.
— Wynoś się stąd.
— Nie. Za długo milczałem.
Denis położył teczkę na stole. Zamek błysnął w żółtym świetle lampy. Timofiej stał za moim ramieniem i ściskał muszlę tak mocno, że czerwony sznurek wrzynał mu się w szyję.
— Artëm przyniósł formularz gotowy — mówił Denis. — Powiedział, że żona jest chora, że nie może przyjść, a telefon zgubiła. Wiedziałem, że to kłamstwo. Ale obiecał mi udział w interesie.
— To nie jest dowód — warknął Artëm.
— W teczce są kopie przelewów, wiadomości od ciebie i rachunek za opłacenie długu Walerego. Z twojego konta.
Walery prychnął.
— A ja mam potwierdzenie, że te pięćdziesiąt dwa tysiące nie było inwestycją. Artëm spłacił tym część zobowiązania wobec mnie.
— Zamknijcie się wszyscy! — krzyknął Artëm.
Timofiej drgnął. Jego oddech stał się świszczący.
Natychmiast uklękłam przy nim.
— Spokojnie, kochanie. Patrz na mnie. Wdech nosem, powoli.
Artëm zrobił krok w jego stronę.
— Nie rób z niego narzędzia przeciwko mnie.
Podniosłam głowę.
— Wyjdź.
— To moje mieszkanie.
— Nie. To mieszkanie, za którego raty płaciłam przez siedem lat. I dokumenty pokażą, że nie możesz go sprzedać bez mojego podpisu.
Galina Pietrowna nagle podeszła do wnuka. Wyjęła z kieszeni inhalator.
— Mam go od lekarki — powiedziała. — Dała mi, kiedy Timofiej zaczął kaszleć wczoraj na schodach.
Spojrzałam na nią z niedowierzaniem.
— Dlaczego mi pani nie powiedziała?
— Bo bałam się, że syn wyrzuci mnie z domu. A potem zrozumiałam, że już dawno wyrzucił mnie ze swojego sumienia.
Artëm cofnął się do lodówki. Jego dłoń zacisnęła się na uchwycie.
— Mamo, nie rób tego.
— To ty zrobiłeś wszystko — odpowiedziała. — Ja tylko przestałam zasłaniać cię własnym ciałem.
Tego wieczoru nie wezwałam policji. Nie dlatego, że mu wybaczyłam. Po prostu wiedziałam, że najpierw muszę ochronić Timofieja i mieszkanie. Z dokumentami pojechałam do notariusza, a następnego dnia bank zablokował wszystkie operacje związane z moim rachunkiem. Umowę zabezpieczenia unieważniono, bo podpis był sfałszowany.
Artëm próbował mnie zastraszyć.
— Jeśli odejdziesz, nie zobaczysz syna — powiedział w korytarzu.
— To nie ty zdecydujesz.
— Będziesz żałować.
— Już żałuję. Tylko nie tego, czego myślisz.
Wynajęłam mały pokój w Anapie u pani Raisy, znajomej lekarki. Nie pojechałam tam od razu. Najpierw Timofiej musiał dojść do siebie, a ja musiałam ułożyć rachunki, dokumenty i życie tak, by żadna jego decyzja nie mogła nas już przewrócić.
Galina została w mieście. Sprzedała swój samochód i oddała mi pieniądze, które miała odłożone na remont kuchni. Nie przyjęłam ich.
— Nie chcę pani pieniędzy — powiedziałam.
— Wiem. Dlatego chcę oddać je Timofiejowi.
Tym razem się zgodziłam.
Artëm stracił pracę, kiedy pracodawca dowiedział się o długach. Walery zerwał z nim współpracę. Denis złożył pisemne wyjaśnienia w banku i odzyskał część odpowiedzialności, ale nie odzyskał mojego zaufania. To była cena za jego milczenie.
Najtrudniejsza była rozmowa z Timofiejem.
Siedzieliśmy w autobusie jadącym na dworzec. Za szybą przesuwały się zakurzone reklamy, a jego muszla leżała na kolanach.
— Mamo, czy tata naprawdę nie chciał, żebym zobaczył morze?
— Twój tata bał się wielu rzeczy. Pieniędzy, długu, utraty kontroli. Ale to nie znaczy, że ty zrobiłeś coś złego.
— A jeśli napiszę do niego z morza?
— Możesz napisać, jeśli naprawdę tego chcesz.
— Jedno zdjęcie?
— Jedno zdjęcie.
Rok później Timofiej stał na plaży w Anapie. Był wyższy, opalony i nie kaszlał już przy każdym głębszym wdechu. W dłoni trzymał tę samą muszlę, lecz czerwona sznurówka została zastąpiona mocnym skórzanym paskiem.
— Mamo, zrobisz mi zdjęcie?
— Zrobię.
Odwrócił się do wody. Fala dotknęła jego butów, a on roześmiał się tak głośno, że kilka mew poderwało się z piasku.
Wieczorem długo patrzył na ekran telefonu.
— Nie musisz wysyłać — powiedziałam.
— Chcę. Tato powinien zobaczyć, że morze nie jest kaprysem.
Na fotografii Timofiej stał po kolana w wodzie, z muszlą przy uchu. Nie było na niej mnie. Nie było uśmiechu na pokaz. Był tylko chłopiec, który wreszcie usłyszał prawdziwy szum.
Wiadomość wysłaliśmy na stary numer Artëma.
Odpowiedź przyszła po kilku minutach.
„Wróćcie”.
Timofiej przeczytał słowo, a potem usunął je bez pytania.
— Co mu odpiszesz? — zapytałam.
Pokręcił głową.
— Nic. Zdjęcie już powiedziało wszystko.
Następnego ranka poszliśmy do lekarza. Wyniki były dobre, ale doktor zapisał mu jeszcze miesiąc odpoczynku nad morzem. Na biurku stał szklany słoik z muszlami. Timofiej wyjął swoją z kieszeni i położył obok nich.
— Ta jest moja — powiedział.
— Wiem.
— Ale może zostać tutaj?
— Jeśli chcesz.
Spojrzał na słoik, potem na mnie.
— Nie. Zabiorę ją. Żeby pamiętała drogę.
Gdy wychodziliśmy, telefon znów zawibrował. Tym razem nie był to Artëm. To była Galina. Przysłała zdjęcie dokumentu potwierdzającego ostatnią spłatę długu syna i krótką wiadomość: „Nie sprzedał mieszkania. Nie ma już czego sprzedawać”.
Nie poczułam triumfu. Tylko zmęczenie, które wreszcie miało gdzie opaść.
Na plaży Timofiej przykucnął przy wodzie i przyłożył muszlę do ucha.
— Słyszysz? — zapytał.
— Słyszę.
— Co?
Spojrzał na mnie poważnie.
— Że morze nie pyta nikogo o pozwolenie.
A potem przyłożył muszlę do piasku, jakby chciał, żeby cała plaża usłyszała jego pierwszy prawdziwy śmiech.
