CZĘŚĆ 4
— Jaką umowa? — zapytałem.
Skyla nie odpowiedziała od razu. Trzymała kartkę obiema rękami, jakby papier był cięższy od wszystkiego, co przyniosła przez ostatnie pięć dni.
Ojciec ruszył w jej stronę.
— Nie masz prawa tego czytać.
— To dokument podpisany przez pana — odparła. — Prawo do projektu należy do mnie.
Matka spojrzała na męża.
— Jakiego projektu?
Ojciec pobladł.
Zabrałem Skyli kartkę. Była to umowa dotycząca programu opracowanego przez nią na drugim roku studiów. Program pomagał małym piekarniom obliczać zapasy, ograniczać marnowanie jedzenia i planować dostawy. Skyla stworzyła go na laptopie, którego ekran miał pęknięcie w prawym dolnym rogu.
Opowiadała mi o nim wiele razy. Nigdy nie chciała ode mnie pieniędzy na rozwój. Prosiła tylko, żebym przeczytał opis i powiedział, czy jest zrozumiały.
Nie przeczytałem.
Ojciec przeczytał.
Kilka miesięcy wcześniej zaproponował jej „bezpłatne wsparcie prawne” przez swoją firmę. W zamian kazał podpisać umowę, według której wszystkie prawa do programu przechodziły na jego przedsiębiorstwo.
Skyla podpisała, bo ufała, że pomaga jej ruszyć z miejsca.
— Dlaczego trzymałeś to przede mną? — zapytałem ojca.
— Bo to był niegotowy pomysł. Chciałem go rozwinąć.
— Bez jej zgody?
— Podpisała.
— Podpisała, bo powiedziałeś, że chronisz jej interesy.
Ojciec zacisnął szczękę.
— Ona nie rozumie biznesu.
Skyla położyła na stole drugi dokument. Tym razem była to opinia rzecznika praw studenta, który przeanalizował umowę i wskazał, że została przedstawiona jej jako zwykłe zgłoszenie do konkursu. Dołączyła też wiadomość od pani Elżbiety, która potwierdzała, że ojciec kazał jej nie wspominać o prawdziwym celu dokumentu.
To był niespodziewany cios.
Skyla nie wyjechała tylko po pieniądze na moje leczenie. Pojechała do uczelni, piekarni, warsztatu i kancelarii, żeby odzyskać wszystko, co mogło dać jej niezależność. Przez pięć dni spała po kilka godzin, pracowała nocami i prosiła obcych ludzi o pomoc, podczas gdy ja siedziałem w wygodnym domu, udając chorego, żeby sprawdzić jej serce.
— Chciałaś odebrać mu firmę? — spytałem.
— Nie. Chciałam odzyskać swój pomysł.
Ojciec roześmiał się nerwowo.
— Myślisz, że jedna kartka coś zmieni?
— Nie jedna — powiedziała Skyla. — Trzy kopie są już u rzecznika patentowego, dziekana i księgowej pańskiej firmy.
Matka spojrzała na niego z niedowierzaniem.
— Zrobiłeś to samo jej, co chciałeś zrobić mnie? — zapytała.
Ojciec odwrócił głowę.
Dopiero wtedy zrozumiałem, że jego „próby” nie dotyczyły wyłącznie mnie. Przez całe życie sprawdzał ludzi, wystawiając ich na upokorzenie, a potem nazywał to troską.
— Tato, wyjdź — powiedziałem.
— To mój dom.
— Kupiłeś go. Ale właśnie w nim nauczyłem się, że pieniądze nie są dowodem miłości.
Matka chciała coś powiedzieć, lecz przerwała jej Skyla.
— Nie potrzebuję, żeby pan odchodził z niczym. Proszę tylko oddać prawa do programu i pokryć koszty konsultacji, które poniosłam, podpisując tamtą umowę.
— A ty? — spytał ojciec. — Co dostaniesz?
— To, co stworzyłam.
Po raz pierwszy nie próbował się targować. Wyjął telefon i zadzwonił do księgowej. Przy mnie polecił anulować umowę, przekazać Skyli wszystkie pliki i podpisać oświadczenie, że firma nie będzie rościć sobie praw do programu.
Nie robił tego z dobroci. Robił to, bo zrozumiał, że dokumenty trafiły już w wiele miejsc i nie da się ich schować.
Kiedy moi rodzice wyszli, w salonie zostały tylko trzy osoby: ja, Skyla i jej granatowa torba.
— Oddam ci wszystko — powiedziałem.
— Nie chcę pieniędzy od ciebie.
— To nie będzie prezent. To będzie zwrot długu.
— Nie ma ceny za pięć dni strachu.
— Wiem.
Usiadłem naprzeciwko niej. Położyłem na stole kartę do mojego konta, kluczyki do samochodu i dokument, który natychmiast miałem podpisać jako przekazanie jej udziałów w nowej spółce. Skyla spojrzała na papiery, ale ich nie dotknęła.
— Nie zamierzam zastąpić ojca — powiedziałem. — Jeśli chcesz rozwijać program, zapłacę za kancelarię i księgowość, ale nie będę właścicielem. Możesz zatrudnić kogoś, komu ufasz. Możesz też odejść ode mnie i nadal dostaniesz zwrot za samochód, broszkę oraz pieniądze pożyczone od piekarni.
— A jeśli zostanę?
— Będziesz musiała codziennie znosić świadomość, że kiedyś uznałem twoją biedę za dowód winy.
Skyla długo patrzyła na moje dłonie. Potem przesunęła w moją stronę kwit z lombardu.
— Broszkę możesz wykupić — powiedziała. — Ale nie dla mnie.
— Dla kogo?
— Dla pani Elżbiety. To ona naraziła pracę, żeby powiedzieć prawdę. Zastawiła własne oszczędności, kiedy mój samochód nie nadawał się już do jazdy i musiałam kupić bilet na pociąg.
Poczułem pieczenie pod powiekami.
Nie uratowała mnie jedna osoba. Przez pięć dni Skyla uruchomiła całą sieć ludzi, których kiedyś uważałem za biednych, niezaradnych albo obcych. Każdy z nich dał jej coś, czego ja nie potrafiłem dać: zaufanie bez żądania dowodu.
Następnego ranka pojechaliśmy na uczelnię autobusem. Skyla nie chciała przyjąć mojego samochodu. W kieszeni trzymała kartkę z numerem konta dziekanatu, a ja miałem przy sobie potwierdzenia przelewów dla piekarni, warsztatu i lombardu.
W sekretariacie dziekan poprosił ją do środka.
— Ma pani godzinę na uzupełnienie dokumentów — powiedział. — Czesne zostało opłacone przez fundusz awaryjny.
Skyla spojrzała na mnie zaskoczona.
— Nie zapłaciłem — powiedziałem szybko. — To fundusz, który założyłem na jej nazwisko. Z pieniędzy, które ojciec dał mi na ten cały absurd.
— Oddałeś je?
— Nie. Oddałem część. Resztę wpłaciłem na fundusz, żeby następna osoba nie musiała sprzedawać samochodu, gdy wydarzy się coś złego.
— Nie możesz kupować sobie przebaczenia — powiedziała.
— Wiem. Dlatego nie proszę o przebaczenie. Proszę tylko, żebyś nie płaciła za moje kłamstwo do końca życia.
Kiedy wyszła z sekretariatu, trzymała w ręce nową kartę studenta. Nie uśmiechała się, ale jej ramiona nie były już tak napięte.
— Nie wiem, czy potrafię ci zaufać — powiedziała.
— Ja też nie wiem, czy potrafię być człowiekiem, którego potrzebujesz. Ale wiem, że przestanę pytać innych, jak cię sprawdzać.
— To mało.
— Wiem.
— I nie wystarczy na długo.
— Wiem.
Podała mi kartę studenta, żebym potrzymał ją przez chwilę. Na odwrocie widniała pieczęć wydziału, a w rogu cienka rysa od kluczy w jej kieszeni.
— Tę umowę podpiszesz przy moim promotorze — powiedziała. — Bez ojca. Bez sekretów. Bez pieniędzy za plecami.
— Dobrze.
— A potem wykupisz broszkę mojej babci.
— Dobrze.
— I nigdy więcej nie nazwiesz mojego ubóstwa sprawdzianem.
Spojrzałem na nią.
— Nigdy.
Tego wieczoru spotkaliśmy się z panią Elżbietą przed lombardem. Skyla odebrała kasztanową broszkę, lecz zamiast schować ją do kieszeni, przypięła ją do kołnierza swojej roboczej kurtki.
— Dlaczego tam? — zapytałem.
— Żeby pamiętać, ile kosztuje cudze zaufanie.
Wsunęła mi do ręki długopis i otworzyła teczkę z nową umową dotyczącą swojego programu.
— Podpisuj — powiedziała. — Tym razem czytasz każde słowo.
Czytałem powoli, linijka po linijce, podczas gdy ona patrzyła mi na ręce. Kiedy złożyłem podpis, nie przytuliła mnie. Nie powiedziała, że wszystko jest dobrze.
Po prostu zabrała dokument i skierowała go do pani Elżbiety.
A potem poprawiła kasztanową broszkę na kołnierzu i powiedziała:
— Teraz naprawmy to, co naprawdę miało zostać uratowane.
Przegapiłeś początek?
