CZĘŚĆ 4
…człowiekiem, który miał podpisać umowę, był Wiktor.
Nie wiedziałam o tym, dopóki nie wróciłam z kuchni.
W salonie panował chaos. Żenia klęczał przy kredensie i próbował znaleźć pierścionek Ali, teściowa trzymała się za pierś, a Larisa szarpała się z Wiktorem przy sekretarzyku.
— Puść mnie! — krzyknęła.
— Najpierw powiesz, co jest w tej teczce.
— Nic, co mogłoby cię obchodzić.
— Skoro podpisuję umowę, obchodzi mnie wszystko.
Zatrzymałam się w progu.
— Jaką umowę?
Wiktor odwrócił się do mnie. Na twarzy miał mieszaninę wstydu i strachu.
— Larisa powiedziała, że kupuje mieszkanie dla mamy. Że trzeba tylko przeprowadzić pieniądze przez moje konto, bo jej urząd skarbowy robi kontrolę.
— A ty się zgodziłeś?
— Myślałem, że to formalność.
— Tak samo jak z prezentami?
Nie odpowiedział.
Larisa wyrwała mu teczkę i przycisnęła ją do piersi.
— Wszyscy jesteście niewdzięczni. Matka przez całe życie dawała wam wszystko, a kiedy ja próbuję zabezpieczyć przyszłość, robicie ze mnie złodziejkę.
Teściowa podniosła głowę.
— Ja nie dawałam ci prawa do mojego mieszkania.
— Chciałaś je sprzedać obcej osobie?
— Chciałam zostawić je Wiktorowi i Ninie.
Słowa zawisły nad stołem.
Wiktor spojrzał na matkę.
— Co powiedziałaś?
Teściowa wyjęła z torebki mały klucz owinięty białą taśmą.
— Mieszkanie jest zapisane wam obojgu. Od dawna. Larisa dowiedziała się o tym przypadkiem i od tamtej pory robiła wszystko, żebyś podpisał zrzeczenie.
Larisa roześmiała się ostro.
— Nie masz żadnego testamentu.
— Mam umowę darowizny — odpowiedziała teściowa. — Oryginał jest u notariusza. Kopię dałam tej pani.
Wskazała na mnie.
Wtedy zrozumiałam, dlaczego starsza kobieta czekała na poczcie. Była nią pani Halina, emerytowana pracownica banku, która przez lata pomagała teściowej w sprawach finansowych. Stała przy drzwiach z brązową teczką i parasolem ociekającym wodą.
— Przepraszam za najście — powiedziała. — Ale uznałam, że nie wolno dłużej udawać, że te przelewy były prezentami.
Położyła na stole kopie wyciągów.
Każda kwota miała datę. Każda data zgadzała się z telefonem Larisy do Wiktora. Pieniądze szły z konta teściowej na prezenty, a potem znikały na koncie firmy wystawionej na znajomego Larisy. Firma wpłacała zaliczki na mieszkanie, które miało zostać zapisane wyłącznie na nią.
Wiktor usiadł ciężko na krześle.
— Mamo, ile straciłaś?
— Nie wiem. Larisa zabierała mi wyciągi.
— Około siedemdziesięciu tysięcy — powiedziała Halina. — Ale to nie wszystko. Brakuje też dokumentu pełnomocnictwa.
Larisa cofnęła się do ściany.
— Pani nie ma prawa tu przychodzić.
— Mam prawo ostrzec kobietę, której pieniądze są wykorzystywane.
— To rodzinne sprawy.
— Kradzież nie staje się rodzinna tylko dlatego, że sprawca nosi to samo nazwisko.
Wiktor wstał.
— Oddaj klucz.
Larisa ścisnęła go w dłoni.
— Nie.
— Oddaj.
— Ty naprawdę wybierzesz ją? — wskazała na mnie. — Po tym, jak przez lata siedziała ci na głowie i robiła z siebie ofiarę?
Poczułam, że powinnam coś powiedzieć, ale nie chciałam walczyć o miejsce przy stole jak o nagrodę.
— Wiktor nie musi wybierać między nami — powiedziałam. — Musi wybrać między prawdą a wygodnym kłamstwem.
Teściowa zaczęła kaszleć. Ala podała jej wodę.
— Mamo — powiedziała dziewczyna do Larisy — powiedz, że to nieprawda.
Larisa spojrzała na córkę. Przez sekundę wyglądała jak zmęczona kobieta, która nie spała od wielu nocy.
— Chciałam mieć własne mieszkanie — wyszeptała. — Całe życie byłam tą, która pilnuje rachunków, wizyt, prezentów i cudzych problemów. Wszyscy dzwonili do mnie, ale nikt nie pytał, czego ja chcę.
— Mogłaś poprosić — powiedziała Ala.
— Prośba niczego nie daje.
— Kłamstwo też nie daje — odparł Wiktor.
Larisa spojrzała na niego z niedowierzaniem.
— Bez moich telefonów nie wiedziałbyś nawet, kiedy urodziny ma własna matka.
— To prawda — powiedział. — Ale ty zrobiłaś z tej prawdy władzę.
Przy tych słowach wyjął telefon i wykonał jeden telefon do banku. Zablokował przelewy i kartę, do której Larisa miała dostęp. Potem zadzwonił do notariusza i odwołał spotkanie dotyczące umowy mieszkaniowej.
Larisa patrzyła na niego, jakby właśnie odebrał jej coś większego niż pieniądze.
— To miało być moje — powiedziała.
— Nie było twoje — odpowiedziała teściowa. — Było moje.
Pani Halina zebrała dokumenty i wyjaśniła, że następnego dnia trzeba będzie zgłosić sprawę do banku oraz przygotować zawiadomienie o podrobieniu podpisu. Nie chciałam, żeby wszystko zamieniło się w widowisko, ale wiedziałam, że bez śladu na papierze Larisa znowu znajdzie sposób, by odwrócić historię.
Wiktor poprosił mnie, żebym pojechała z nim do banku.
— Nie dlatego, że umiesz czytać dokumenty lepiej ode mnie — powiedział. — Tylko dlatego, że przez lata udawałem, że nie muszę ich czytać wcale.
— To nie naprawi wszystkiego.
— Wiem.
— Termos też nie.
Spojrzał na mnie i po raz pierwszy tego dnia uśmiechnął się bez dumy.
— Wiem również.
Teściowa oddała mi klucz do mieszkania. Był mały, mosiężny, z pękniętą plastikową przywieszką.
— Schowaj go — powiedziała. — Larisa już go nie dostanie.
— To nie mój klucz, mamo.
— Właśnie dlatego chcę, żebyś go miała. Jako jedyna nie próbowałaś mi go zabrać.
Nie przyjęłam go od razu. Najpierw spojrzałam na Wiktora.
— To mieszkanie powinno należeć do niej, nie do mnie.
— Wiem — odpowiedział. — I tym razem nie będę niczego załatwiał przez Larisę.
Wzięłam klucz, ale przekazałam go teściowej z powrotem.
— Ty go przechowasz. Ja pomogę ci dopilnować dokumentów.
Pani Halina skinęła głową z uznaniem.
— To rozsądne.
Nie czułam zwycięstwa. Czułam zmęczenie, jak po całej nocy przy okienku, gdy człowiek wydaje ostatnią emeryturę i wie, że za chwilę przyjdzie następna osoba.
W drodze do domu Wiktor siedział obok mnie w samochodzie i długo milczał.
— Chcesz, żebym kupił ci coś lepszego? — zapytał w końcu.
— Nie.
— Mogę kupić wyjazd.
— Też nie.
— To czego chcesz?
Spojrzałam na termos leżący między nami. Wyświetlacz pokazywał czterdzieści siedem stopni. Wiktor nie wiedział, że zabrałam go ze sobą z mieszkania matki, bo leżał na stole obok wszystkich dokumentów.
— Chcę, żebyś następnym razem sam wiedział, co jest ważne.
— Spróbuję.
— Nie próbuj. Czytaj. Pytaj. Patrz.
Pokiwał głową.
Następnego ranka Larisa przysłała rodzinie wiadomość, że rezygnuje z organizowania prezentów. Nikt nie wiedział, co jej odpisać. Żenia zwrócił pieniądze za wędkę, Ala zażądała od matki wyjaśnień, a teściowa pojechała z panią Haliną do banku.
Ja wróciłam na nocną zmianę.
O drugiej czterdzieści trzy podszedł do okienka mężczyzna z pomiętym formularzem. Chciał wysłać list polecony, ale nie rozumiał, gdzie wpisać adresata.
— Proszę tutaj — powiedziałam, wskazując rubrykę.
Wyjął z torby termos i postawił go przy moim stanowisku. Taki sam jak mój, tylko czarny.
— Żona kupiła — wyjaśnił. — Mówi, że na nocne dyżury.
Spojrzałam na srebrny termos z wyświetlaczem, który stał obok stempla.
Tym razem nie poczułam ukłucia.
Wzięłam formularz, poprawiłam mężczyźnie adres i powiedziałam:
— Proszę podpisać własną ręką. Zawsze warto wiedzieć, pod czym się człowiek podpisuje.
Przegapiłeś początek?
