CZĘŚĆ 4
— To niemożliwe — powiedziałam. — Nigdy nie podpisywałam żadnej zgody.
— Wiem — odparła Smirnowa. — Dlatego proszę natychmiast przyjechać do kancelarii. Galina przyniosła dokument, który na pierwszy rzut oka wygląda wiarygodnie.
Rozłączyłam się i spojrzałam na Romana.
— Twoja matka ma fałszywy dokument.
Nie zaprzeczył.
Przycisnął dłonie do twarzy, a potem wstał tak gwałtownie, że metalowe krzesło uderzyło o ścianę.
— Muszę z nią porozmawiać.
— Nie. Najpierw pojedziesz ze mną do kancelarii.
— Karina, ja nie wiedziałem o wszystkim.
— Ale wiedziałeś o czymś.
Roman spojrzał na Ninę. Kobieta odwróciła głowę do ściany.
— Wiedziałem, że ojciec przekazywał ci udziały — powiedział cicho. — Znalazłem kiedyś projekt umowy w jego gabinecie. Matka kazała mi go zabrać. Powiedziała, że to zabezpieczenie na wypadek, gdybyś próbowała odebrać nam firmę.
— „Nam”? — spytałam.
— Bałem się. Ojciec był wściekły, matka mówiła, że jeśli cię nie powstrzymamy, wszystko stracimy. Myślałem, że chodzi o majątek. Nie wiedziałem o przelewach ani o wypadku.
— A kiedy twoja matka wyrzucała mnie z domu?
Roman zacisnął powieki.
— Wiedziałem, że robi to ze strachu.
— Nie. Robiła to z chciwości. Ty robiłeś to z wygody.
Nie odpowiedział.
W kancelarii Smirnowej czekała Galina z mężczyzną w granatowym garniturze. Na stole leżał dokument oprawiony w plastikową koszulkę. Galina miała idealnie ułożone włosy i tę samą porcelanową broszkę, którą nosiła podczas rodzinnych uroczystości.
— Wreszcie przyszłaś — powiedziała. — Możemy zakończyć tę farsę.
— To ty przygotowałaś zgodę na zrzeczenie się mojego spadku?
— Nie obrażaj mnie. Ty ją podpisałaś.
Pełnomocnik przesunął dokument w moją stronę. Widniało na nim moje imię, mój adres i podpis przypominający mój podpis.
Smirnowa wzięła papier do ręki.
— Ten dokument nie był obecny w żadnym postępowaniu.
— Bo Karina ukrywała go przed rodziną — odparł mężczyzna.
— To nie mój podpis — powiedziałam.
Galina uśmiechnęła się z wyższością.
— Oczywiście. Wszystko, co ci nie pasuje, jest podrobione.
Wtedy za drzwiami kancelarii rozległo się pukanie. Weszła Nina, podtrzymywana przez syna. W ręku trzymała metalową kasetkę.
Galina straciła kolor.
— Co ona tu robi?
— Przyniosła oryginały — odpowiedziała Smirnowa.
Nina postawiła kasetkę na stole. Zamek otworzył się z cichym trzaskiem. Wyjęła z niej rejestr dokumentów, którego kartki pachniały kurzem i środkiem do polerowania metalu.
— Podpis Kariny został sfałszowany na podstawie formularza z banku — powiedziała. — Znalazłam kopię, którą Galina dostarczyła mi dziewięć lat temu, żeby przygotować przelew.
Pełnomocnik poderwał się z krzesła.
— To są bezpodstawne oskarżenia.
Nina wskazała palcem na podpis.
— Proszę spojrzeć na literę „r”. Karina prowadzi ją od dołu. Na tym dokumencie litera została napisana od góry. Ktoś ją skopiował.
Smirnowa położyła obok siebie oba arkusze. Różnica była widoczna natychmiast.
Galina sięgnęła po dokument.
— Nina, pomyśl o swoim synu.
— Myślałam o nim przez dziewięć lat. Dlatego milczałam. Teraz myślę o córce Aleksieja.
Wiktor stał przy ścianie. Kiedy usłyszał te słowa, pochylił głowę.
— Galina — powiedział. — Oddaj jej wszystkie klucze do magazynu i dostęp do ksiąg.
— Ty też przeciwko mnie?
— To nie jest przeciwko tobie. To jest koniec kłamstwa.
Roman patrzył na matkę. Na jego twarzy mieszały się wstyd i niedowierzanie.
— Mamo, oddaj dokumenty.
— Zamknij się! Wszystko robiłam dla was!
— Wyrzuciłaś moje dzieci z domu.
— Bo chciałam, żebyś zachował swoją przyszłość!
— Nie — powiedział Roman. — Chciałaś zachować władzę.
To był pierwszy raz, kiedy stanął między mną a swoją matką, ale nie poczułam ulgi. Było za późno na jeden odważny krok.
Smirnowa poinformowała Galinę, że fałszywe oświadczenie zostanie dołączone do akt, a sprawa udziałów będzie procedowana zgodnie z prawem. Nie było krzyków ani teatralnego triumfu. Były daty, podpisy, rachunki i twarz Galiny, która nagle zrozumiała, że nie może już zamknąć tej historii jednym rozkazem.
Największy cios przyszedł jednak później.
Po otrzymaniu udziałów pojechałam do przedsiębiorstwa. W holu wisiał portret Aleksieja. Przez lata przechodziłam obok niego, nie wiedząc, że ojciec zostawił mi nie tylko pieniądze, ale również zadanie.
W sali zebrało się siedmiu wspólników. Na stole leżała księga rachunkowa, a obok niej koperta, którą Nina znalazła w metalowej kasetce.
— To list Aleksieja — powiedział Wiktor. — Miał zostać otwarty tylko wtedy, gdy Karina obejmie udziały.
Otworzyłam kopertę. Ojciec pisał, że firma ma przetrwać nie dla nazwiska, lecz dla ludzi, którzy na niej polegają. Prosił, abym nie usuwała Wiktora bez rozmowy, bo ten popełnił błąd, ale nie był jedynym winowajcą.
Na końcu listu znalazłam zdanie, którego nie rozumiałam:
„Najważniejszy rachunek prowadzi do człowieka, którego wszyscy uważają za ofiarę”.
Spojrzałam na Romana.
Wiktor pobladł.
A Roman wyjął z kieszeni klucz do firmowej serwerowni i położył go przede mną.
— Jest tam jeszcze jedna księga — powiedział. — I tym razem nie ukryję jej przed tobą.
W serwerowni znaleźliśmy nie tylko kopie przelewów Galiny. Były tam również zlecenia wystawione przez Romana. Nie wszystkie pieniądze trafiały do jego matki. Część płatności przeznaczono na spłatę jego prywatnych długów.
Spojrzałam na niego.
— Ty też brałeś pieniądze.
— Tak.
— Ile?
Podał mi kwotę. Nie była największa, ale wystarczająca, żeby zrozumieć, że przez rok świadomie podpisywał dokumenty, których nie powinien podpisywać.
— Potrzebowałem ich na leczenie Soni — powiedział. — Ubezpieczyciel odmówił, a ja bałem się ci powiedzieć. Potem matka odkryła przelewy i zaczęła mnie szantażować.
— Mogłeś mi powiedzieć.
— Wiem.
— Nie, Roman. Nie wiesz. Gdybyś wiedział, nie pozwoliłbyś jej wyrzucić dzieci.
Łzy pojawiły się w jego oczach, ale tym razem nie odwróciłam wzroku. To nie był moment na pocieszenie go. Prawda nie miała obowiązku wyglądać łagodnie tylko dlatego, że bolała.
Podjęłam decyzję na zgromadzeniu wspólników. Wiktor miał zachować stanowisko, ale wyłącznie jako doradca do czasu uporządkowania ksiąg. Galina straciła dostęp do pieniędzy firmy i do domu, który kupiono częściowo za środki z fikcyjnych umów. Roman zrezygnował z funkcji zastępcy dyrektora i zobowiązał się zwrócić całą pobraną kwotę z własnego majątku.
Nie wysłałam go z powrotem do matki. Nie zatrzymałam go też przy sobie.
— Dzieci mogą cię widywać — powiedziałam. — Ale tylko wtedy, gdy będziesz przychodził punktualnie i bez obietnic, których nie zamierzasz spełnić.
Roman skinął głową.
— A my?
— My mamy teraz tylko uczciwość. Jeśli kiedyś okaże się wystarczająca, zobaczymy.
Wiktor oddał mi klucze do gabinetu ojca. W środku pachniało drewnem, papierem i herbatą jaśminową. Na półce znalazłam porcelanowy imbryk z pękniętym uchem — drugi z tej samej serii, którą przywiozłam kiedyś z Pragi.
— Ojciec trzymał go tutaj — powiedział Wiktor. — Mówił, że kiedyś sama zrozumiesz, po co go kupił.
Pod spodem leżała mała kartka z jego charakterem pisma.
„Karino, jeśli czytasz ten list, znaczy, że ktoś próbował wmówić ci, że jesteś ciężarem. Nie wierz mu. Ciężarem jest kłamstwo, które noszą inni”.
Schowałam kartkę do kieszeni.
Tego wieczoru pojechałam po dzieci do Olgi. Sonia od razu wbiegła mi w ramiona, a Artiom zapytał, czy nadal będziemy mieszkać na podłodze.
— Nie — odpowiedziałam. — Znajdziemy miejsce, w którym nikt nie będzie was wyrzucał za rozbitą filiżankę.
W drzwiach czekał Roman. Trzymał w ręku zeszyt Artioma, który został w starym domu.
— Mogę wejść?
Artiom spojrzał na mnie. Nie na niego.
— Możesz przekazać zeszyt — powiedziałam.
Roman podał go synowi. Potem odszedł bez próby dotknięcia mnie, bez kolejnych próśb i bez słów, które miałyby natychmiast naprawić trzy lata milczenia.
Kilka dni później Galina przyszła do biura. Nie miała już broszki ani pewnego kroku. Położyła na biurku klucze do domu.
— Nie mam gdzie pójść — powiedziała.
— Masz mieszkanie zapisane na siebie.
— Wiesz, o czym mówię.
— Wiem.
— Jestem twoją teściową.
— Byłaś też babką moich dzieci.
Jej twarz drgnęła.
— Mogę je zobaczyć?
— Jeśli przeprosisz je, nie mnie.
Galina spojrzała na podłogę.
— Nie umiem.
— W takim razie nie jesteś jeszcze gotowa ich spotkać.
Nie zatrzymałam jej. Nie dlatego, że chciałam ją ukarać. Po prostu po raz pierwszy nie pozwoliłam, żeby jej strach stał się moim obowiązkiem.
Firma nie stała się nagle łatwa. Musiałam sprawdzić setki rachunków, poznać pracowników i nauczyć się rozmawiać o decyzjach, których wcześniej bałam się dotknąć. Wiktor rzeczywiście pomagał, ale każdego dokumentu żądałam na piśmie. Nina została doradczynią do spraw księgowości. Jej syn dostał pracę przy dostawach.
A Roman zaczął spłacać pieniądze. Co miesiąc przynosił potwierdzenie przelewu i odbierał dzieci na kilka godzin. Nie prosił o natychmiastowe przebaczenie. Przyjmował każde ich pytanie, nawet to najtrudniejsze.
Pewnego popołudnia Artiom zapytał go:
— Dlaczego nic nie powiedziałeś, kiedy babcia krzyczała na mamę?
Roman długo patrzył na swoje dłonie.
— Bo byłem tchórzem.
— A teraz?
— Teraz uczę się mówić prawdę, nawet kiedy przez nią coś stracę.
Artiom nie odpowiedział. Podał mu ołówek i wrócił do rysowania.
Nie wiedziałam, czy nasze małżeństwo przetrwa. Wiedziałam tylko, że nie będę już budować go sama, podczas gdy druga strona podpala fundamenty.
W dniu pierwszego zebrania, na którym formalnie przejęłam udziały ojca, położyłam przed sobą jego pęknięty imbryk. Nie służył już do herbaty. Trzymałam w nim klucze do magazynu, żeton z szatni dziecięcej i małą kartkę z jego podpisem.
Kiedy wspólnicy zaczęli omawiać plan odbudowy firmy, za drzwiami rozległ się głos Soni:
— Mamo, czy mogę sama nalać herbaty?
Spojrzałam na imbryk i odpowiedziałam:
— Możesz, kochanie. Tylko trzymaj go obiema rękami.
Przegapiłeś początek?
