CZĘŚĆ 4
— I że jeśli Andrij jest przy pani, nie wolno mu jej przekazywać…
Andrij zrobił krok w moją stronę.
— Co powiedział lekarz?
Zasłoniłam telefon dłonią.
— Mój ojciec jest w szpitalu.
Halina przestała płakać. Roman odłożył dokumenty na stół. Natalia natychmiast wyciągnęła rękę.
— Daj mi telefon. Pojadę po kopertę.
— Nie — powiedział Andrij. — Ja pojadę.
— Nigdzie nie pojedziesz — odparła Natalia.
— To mój teść.
— I człowiek, który ostrzegł, żeby ci niczego nie przekazywać.
Andrij zacisnął szczękę.
Przez chwilę wszyscy staliśmy w mieszkaniu, które miało być puste, a teraz pełne było cudzych kartonów, cudzych obietnic i cudzego strachu. Na parapecie leżała rolka taśmy klejącej. Ktoś zostawił ją obok mojego starego szkicownika.
Zadzwoniłam do doktora Hryna.
— Czy ojciec jest przytomny?
— Tak, ale bardzo słaby. Powtarza, że dokument musi trafić wyłącznie do pani.
— Natalia odbierze go za mnie.
— Rozumiem. Powiem pielęgniarce.
Andrij słuchał każdego słowa.
— Olena, nie rób tego — powiedział cicho. — Najpierw musimy rozwiązać sprawę Maksyma.
— Nie. Najpierw odzyskam wszystko, co próbowaliście mi zabrać.
Roman odchrząknął.
— Pani Oleno, muszę wiedzieć, czy ta umowa jest fałszywa. Jeśli tak, wycofam się z transakcji, ale zaliczka musi wrócić.
— Wróci — odpowiedziałam.
Halina zaśmiała się nerwowo.
— Skąd ją weźmiesz? Przecież właśnie o te pieniądze chodziło.
— Z konta, na które wpłynęliście zaliczkę.
Andrij spojrzał na matkę tak gwałtownie, że wszyscy to zauważyli.
— Jakiego konta? — zapytałam.
Roman wyjął telefon.
— Mam potwierdzenia. Pieniądze poszły na konto spółki należącej do Iryny, dziewczyny Maksyma. Nie na konto sprzedającego.
Natalia otworzyła szeroko oczy.
— Iryna też o tym wiedziała?
Halina zaczęła kręcić głową.
— Ona tylko podpisała odbiór.
— Gdzie jest Maksym? — zapytałam.
Andrij milczał.
Roman nacisnął kilka przycisków na telefonie.
— Przed godziną dostałem wiadomość od Iryny. Napisała, że Maksym zabrał dokumenty i wyjechał. Nie odbiera telefonu.
Andrij nagle ruszył do drzwi.
Natalia zastąpiła mu drogę.
— Nigdzie nie pójdziesz.
— Muszę go znaleźć.
— Żeby go ostrzec czy żeby odzyskać pieniądze?
Andrij spojrzał na mnie.
— Chciałem ocalić brata.
— A mnie poświęciłeś bez pytania.
— Gdybym ci powiedział, odmówiłabyś.
— Tak.
To jedno słowo zabrzmiało w pustym mieszkaniu mocniej niż krzyk.
W szpitalu czekała na mnie mała koperta z papieru w kratkę. Nie była szara ani elegancka. Miała rozerwany róg i ślad po kawie. Ojciec zawsze pakował dokumenty w takie koperty, bo twierdził, że ważne rzeczy nie potrzebują pięknego opakowania.
W środku znalazłam trzy kartki.
Pierwsza była kopią aktu własności mieszkania. Druga zawierała odręczną notatkę ojca: „Nie podpisuj niczego pod presją. Sprawdź rejestr pełnomocnictw u notariusza Oksany Melnyk”. Trzecia była wydrukiem wiadomości, którą ojciec dostał od Andrija dwa tygodnie wcześniej.
„Jeśli Olena nie będzie chciała sprzedać, przekonam ją. Nie może wiedzieć o zaliczce, dopóki nie będzie za późno”.
Pod wiadomością widniał numer Andrija.
Ojciec nie zdobył tego dokumentu przypadkiem. Andrij wysłał go jemu, prosząc o pożyczkę. Ojciec odmówił i zachował dowód.
Kiedy wróciłam do mieszkania, Andrij siedział na podłodze pod ścianą. Na jego kolanach leżała moja teczka z projektami. Nie wiem, dlaczego ją przyniósł. Może chciał coś znaleźć. Może po prostu nie wiedział już, co robić.
Położyłam wydruk przed nim.
— To twoja wiadomość?
Przeczytał ją i zamknął oczy.
— Tak.
Halina osunęła się na krzesło.
— Mówiłeś, że twój teść się zgodził.
— Kłamałem.
— Mówiłeś, że Olena podpisze.
— Nie wiedziałem.
— Mówiłeś, że pieniądze są bezpieczne.
Andrij spojrzał na Romana.
— Miały być.
Roman wstał.
— Jutro rano spotykamy się u notariusza. Nie po podpis. Po anulowanie tej umowy i plan zwrotu zaliczki.
— Nie mam trzystu tysięcy — powiedział Andrij.
— Masz samochód, udziały w warsztacie i konto, na które co miesiąc wpływały pieniądze od twojej żony — odparła Natalia.
Andrij popatrzył na mnie.
— Chcesz zabrać mi wszystko?
— Nie. Chcę, żebyś przestał nazywać moje rzeczy ratunkiem dla swojej rodziny.
Następnego ranka pojechaliśmy do kancelarii Oksany Melnyk. Notariuszka rozpoznała mój podpis na fałszywym pełnomocnictwie natychmiast.
— Ten dokument nigdy nie został przeze mnie sporządzony — powiedziała. — Zgłoszę jego użycie w rejestrze i dołączę opinię, że podpis został skopiowany.
Andrij drgnął.
— Nie chciałem fałszować.
— Ale przyniosłeś fałszywy papier kupującemu — odpowiedziała spokojnie. — Prawo nie ocenia intencji tak łagodnie, jak robi to rodzina.
Roman zgodził się na raty, bo chciał odzyskać pieniądze, nie cudze mieszkanie. Samochód Andrija został sprzedany tego samego tygodnia. Jego udział w warsztacie przejął wspólnik, któremu od dawna był winien pieniądze. Iryna oddała część zaliczki, a resztę pokrył Andrij, przelewając oszczędności, które trzymał na koncie przeznaczonym na nowy samochód.
Maksym wrócił po trzech dniach. Miał rozciętą wargę i plecak, w którym znajdował się tylko dokument potwierdzający dług. Nie prosił mnie o pieniądze.
— Myślałem, że Andrij załatwi wszystko — powiedział.
— Załatwił — odpowiedziałam. — Tylko nie tak, jak powinien.
Halina przestała przychodzić do mnie po przelewy. Przez kilka tygodni dzwoniła, ale za każdym razem powtarzałam to samo:
— Rozmawiaj ze mną o sobie. Nie o moim mieszkaniu i nie o pieniądzach.
W końcu zaczęła mówić o swoim leczeniu. Sama zapisała się do miejskiego programu i sprzedała biżuterię, którą przez lata trzymała w szufladzie. Nie stała się nagle inną osobą. Ale po raz pierwszy poniosła koszt decyzji, którą wcześniej próbowała przerzucić na mnie.
Andrij wyprowadził się do małego pokoju nad warsztatem. Nie błagał mnie o powrót. Może zrozumiał, że żadne słowo nie cofnie krzesła przystawionego do łazienki ani podpisu skopiowanego z mojego dokumentu.
Rozwód rozpoczęłam miesiąc później. Nie dlatego, że przestałam go kochać w jednej chwili. Uczucia nie gasną jak światło. Czasem po prostu przestają mieć prawo decydować za nas.
Mieszkanie wyremontowałam, ale nie sprzedałam.
W jego największym pokoju urządziłam pracownię dla młodych architektek, które nie miały pieniędzy na własne biuro. Na ścianie zawiesiłam starą rolkę taśmy klejącej znalezioną tamtej nocy. Nie jako pamiątkę po Andriju.
Jako dowód, że coś, co miało zostać sklejone cudzym kłamstwem, można rozebrać do gołej ściany i zbudować od nowa.
Kilka dni po otwarciu pracowni przyszła Natalia. Przyniosła kopertę z papieru w kratkę, tę samą, którą odebrała ze szpitala.
— Ojciec kazał ci ją zachować — powiedziała.
— Po co?
— Powiedział, że kiedyś będziesz chciała pamiętać, w którym momencie przestałaś pytać, czy masz prawo odmówić.
Wzięłam kopertę i położyłam ją obok planu nowego budynku. Za oknem młoda projektantka mierzyła ścianę, a jej ołówek zostawiał na papierze krótkie, zdecydowane kreski.
Telefon zawibrował.
Wiadomość pochodziła od Andrija. Nie było w niej prośby ani wyznania. Tylko zdjęcie pierwszej raty zwróconej Romanowi i jedno zdanie: „To ostatni przelew, którego dokonałem w twoim imieniu”.
Nie odpisałam.
Odłożyłam telefon, otworzyłam kopertę ojca i wsunęłam do środka nowy dokument — umowę najmu pierwszego pokoju w pracowni, podpisaną przez kobietę, która właśnie zaczynała własną firmę.
Podpis był krzywy, niepewny i prawdziwy.
— Olena — zawołała zza stołu młoda architektka. — Mogę już kreślić?
Spojrzałam na pustą ścianę, na której miał powstać pierwszy projekt.
— Możesz — odpowiedziałam. — Tym razem niczego nie musisz nikomu oddawać.
Przegapiłeś początek?
