Ruslan ogłosił rozstanie i zażądał, żebym nadal gotowała, lecz po mojej odpowiedzi jego uśmiech nagle zgasł

Następnego ranka Ruslan wszedł do kuchni i zastał pusty stół, a jego twarz zmieniła się tak gwałtownie, jakby ktoś wyłączył światło.

Była siódma dziesięć. Za oknem październikowy deszcz spływał po szybie, a czerwony emaliowany minutnik po babci stał na kuchence, nastawiony na nic. Przez czternaście lat jego dźwięk oznaczał gotową owsiankę, jajka albo ciasto. Tego ranka milczał.

Ruslan popatrzył na stół, potem na mnie.

— Gdzie jest śniadanie?

— Nie ma.

— Jak to nie ma?

— Tak jak powiedziałeś wczoraj. Jesteśmy obcymi ludźmi.

Przez chwilę trzymał dłoń na oparciu krzesła. Na nadgarstku miał zegarek, który dostał ode mnie na dziesiątą rocznicę ślubu. Zauważyłam, że pasek był pęknięty przy sprzączce.

— Polina, nie rób przedstawienia.

— Nie robię. Po prostu nie gotuję dla obcego człowieka.

— Przecież mieszkamy razem.

— To ty tak zdecydowałeś.

Wziął z szafki kubek, ale po chwili odstawił go z powrotem. W jego oczach pojawiła się złość, której wcześniej nie widziałam. Nie dlatego, że odchodził. Dlatego, że przez jedno zdanie przestałam wykonywać wszystkie niewidzialne czynności, na których opierało się jego życie.

— Dobrze — powiedział. — Zobaczymy, jak długo wytrzymasz.

— Ja już wytrzymałam czternaście lat.

Wyszedł, trzaskając drzwiami. Drżenie dłoni poczułam dopiero wtedy, gdy w biurze otworzyłam pudełko z herbatą i rozsypałam liście na dokumenty.

O dwunastej zadzwoniła Marta, moja koleżanka z pracy, która od kilku lat zajmowała się prawem mieszkaniowym. Spotkałyśmy się po południu w małej kawiarni przy ulicy Słonecznej. Nad stolikiem wisiała lampa z popękanym kloszem, a Marta mieszała kawę tak energicznie, że łyżeczka uderzała o porcelanę.

— Nie podpisuj niczego — powiedziała. — Zwłaszcza uznania jego nakładów.

— On twierdzi, że wydał na remont prawie sto tysięcy.

— Masz faktury?

— Są w mieszkaniu. W jego pokoju.

Marta pochyliła się nade mną.

— Polino, mieszkanie dostałaś przed ślubem. To bardzo ważne. Trzeba zebrać akt darowizny, rachunki i dowody przelewów. I zrobić zdjęcia wszystkiego, co zostało kupione za twoje pieniądze.

Poczułam ciężar pod żebrami.

— A jeśli nie będzie chciał się wyprowadzić?

— Wtedy przestajesz traktować to jak rozmowę małżeńską. To staje się sprawą majątkową.

Wieczorem Ruslan czekał na mnie w kuchni. Na stole leżała cienka teczka spięta czarnym klipsem. Obok stała moja babcina porcelanowa cukiernica, którą zwykle chowałam po śniadaniu.

— Usiądź — powiedział.

— Nie mam ochoty.

— To potrwa pięć minut. Mam propozycję, dzięki której unikniemy niepotrzebnych problemów.

Dotknął klipsa, lecz nie otworzył teczki. Patrzył na mnie z dziwnym spokojem, jak człowiek przekonany, że wynik rozmowy został już dawno ustalony.

— Podpiszesz tylko jedno oświadczenie — powiedział. — A potem wszystko pójdzie szybko.

Jego palce zaczęły unosić czarny klips…

CZĘŚĆ 2

Jego palce zaczęły unosić czarny klips, lecz zatrzymałam jego rękę, zanim teczka się otworzyła.

— Najpierw przeczytam wszystko z Martą.

— Martą? — Ruslan prychnął. — Od kiedy koleżanka z pracy decyduje o naszym życiu?

— Od kiedy ty próbujesz urządzić sobie życie kosztem mojego mieszkania.

Zdjął dłoń z teczki. Pod paznokciem miał ślad białej farby, takiej samej jak na listwie w przedpokoju.

— To także mój dom.

— Nie. To mieszkanie, które dostałam od babci. Ty w nim mieszkałeś.

— I przez pięć lat płaciłem za remont.

— Pokaż rachunki.

Jego szczęka drgnęła.

— Wszystko jest w tej teczce.

— W takim razie ją zabieram.

Sięgnęłam po dokumenty, ale Ruslan przycisnął je dłonią do stołu.

— Nie będziesz mnie szantażować.

— To nie szantaż. To odmowa podpisania czegoś, czego nie rozumiem.

Wyrwałam teczkę i zamknęłam się w sypialni. Przez kilka minut słyszałam jego kroki po korytarzu, potem odgłos otwieranej szuflady i przekleństwo rzucone pod nosem. Serce waliło mi tak mocno, że czułam pulsowanie w szyi.

Marta przejrzała dokumenty następnego dnia o ósmej rano, w pokoju socjalnym mojego biura. Na stole stał automat do kawy, który wydawał metaliczny pomruk po każdym naciśnięciu przycisku.

— To nie są zwykłe rachunki — powiedziała.

— Co masz na myśli?

— Część pochodzi od firmy, która od roku nie istnieje. A tutaj… — przesunęła palcem po jednej z faktur. — Usługa wykonana w maju, choć data wystawienia jest z lutego.

— Może się pomylili.

— Jedna firma może się pomylić. Cztery już mniej.

Przewróciła kolejną kartkę.

— On nie chce tylko zwrotu pieniędzy. Przygotowuje grunt pod większe żądanie.

Tego samego wieczoru Ruslan zmienił zamek w drzwiach swojego pokoju. Kiedy zapytałam, dlaczego, odpowiedział przez zamknięte drzwi:

— Skoro się rozstajemy, każdy powinien mieć prywatność.

— W takim razie przestań korzystać z mojej kuchni.

— Nie będziesz mi wydawać poleceń.

— A ty nie będziesz wydawać mi pieniędzy z mojego mieszkania.

Na chwilę zapadła cisza. Potem usłyszałam zgrzyt klucza.

W sobotę rano przyjechała do mnie Marta. Miała pod pachą szeroką teczkę i mały aparat fotograficzny. Robiła zdjęcia kuchni, balkonu, szafek, nawet rys na parkiecie. Ruslan stał w progu i obserwował ją z rękami skrzyżowanymi na piersi.

— Nie wyrażam zgody — powiedział.

— To nie jest pańska własność — odparła Marta.

— Mieszkam tutaj.

— W takim razie proszę nie zasłaniać gniazdka.

Ruslan zaczerwienił się.

Kiedy Marta fotografowała kuchenny blat, podeszła do okna i nagle zawołała:

— Polina, chodź tutaj.

Na parapecie leżała koperta, której wcześniej nie widziałam. Nie była zaadresowana do mnie. Na odwrocie widniała nazwa biura pośrednictwa mieszkaniowego.

— Ruslan — powiedziałam. — Co to jest?

Odwrócił się zbyt szybko.

— Nic.

Marta wyjęła kopertę spod jego ręki.

W środku znalazła się kopia dokumentu z pieczęcią biura i nazwiskiem pośredniczki, której nie znałam. Na dole widniał podpis Ruslana oraz kwota, przy której zabrakło mi tchu.

— On wystawił mieszkanie na sprzedaż — powiedziała Marta.

Ruslan ruszył w jej stronę.

— Oddaj to.

Marta odsunęła kopertę.

— Polino, spójrz na ostatnią stronę. Tam jest nazwisko osoby, która widziała oryginał tego dokumentu.

Przesunęłam wzrok niżej i poczułam, że podłoga usuwa mi się spod stóp. Nazwisko znałam. Należało do człowieka, który pięć lat wcześniej remontował naszą kuchnię…

CZĘŚĆ 3

Nazwisko należało do Ilji, właściciela firmy remontowej, który pięć lat wcześniej kładł płytki w naszej kuchni.

— To niemożliwe — powiedziałam. — Ilja podpisał wszystkie rachunki.

— I dlatego musimy z nim porozmawiać — odparła Marta.

Spotkałyśmy go tego samego dnia o czternastej w jego warsztacie na obrzeżach miasta. W powietrzu pachniało drewnem i olejem do maszyn. Ilja miał na sobie poplamiony klejem fartuch, a jego palce były grube, spękane i ciemne przy paznokciach.

Kiedy zobaczył kopię dokumentu, od razu odłożył młotek.

— Ruslan mówił, że wszystko jest uzgodnione z panią — powiedział.

— Co było uzgodnione?

Ilja spojrzał na Martę, potem na mnie.

— Że mieszkanie zostanie sprzedane. Mówił, że po rozwodzie podpisze pani zgodę, bo nie będzie miała pieniędzy na spłatę jego nakładów.

Poczułam, jak zimno przechodzi mi po karku.

— Jakich nakładów?

— Tych na papierze. Ruslan poprosił, żebym wystawił wyższe faktury. Prawdziwa kwota wynosiła trzydzieści dwa tysiące. W dokumentach miało być dziewięćdziesiąt osiem.

Marta zacisnęła usta.

— Dlaczego się pan zgodził?

Ilja spuścił wzrok.

— Był mi winien pieniądze za poprzednią pracę. Powiedział, że gdy sprzeda mieszkanie, spłaci wszystko. Nie wiedziałem, że pani o niczym nie wie.

Wyjął z szuflady gruby zeszyt z rachunkami. Okładka była przetarta, a na jednej stronie widniała plama po kawie.

— Tu mam prawdziwe kwoty, daty i przelewy — powiedział. — A tutaj wiadomości, w których prosił o zmianę sum.

Nie była to nagrana rozmowa ani cudza interpretacja. Był zwykły zeszyt człowieka, który przez lata zapisywał każdą usługę, bo nie ufał pamięci.

— Czy podpisał pan ten dokument sprzedaży? — zapytałam.

— Nie. Podpisał go tylko Ruslan. Ale pobrał od kupującego zaliczkę.

Marta podniosła głowę.

— Ile?

— Sześćset tysięcy rubli. Kupujący ma przyjechać jutro rano z resztą pieniędzy i człowiekiem od przeprowadzki.

Przez moment słyszałam tylko pracującą za ścianą piłę.

— On sprzedał moje mieszkanie bez mojego podpisu?

— Próbował sprzedać — poprawiła Marta. — Bez twojej zgody nie może przenieść własności. Ale jeśli dostał zaliczkę, będzie chciał zmusić cię do podpisania albo zniknąć z pieniędzmi.

Wróciłam do mieszkania przed Ruslanem. Otworzyłam babciną szafkę, wyjęłam akt darowizny i wszystkie stare dokumenty. Na samym dnie znalazłam jeszcze kopertę z notatką babci: „Polino, nie oddawaj tego, czego sama nie wybrałaś”. Papier był pożółkły, a litery lekko rozmazane.

O dwudziestej pierwszej Ruslan wszedł do kuchni. Kiedy zobaczył dokumenty, pobladł.

— Skąd to masz?

— Od Ilji.

Oparł się o blat.

— Ten człowiek kłamie.

— Ma zeszyt z prawdziwymi rachunkami.

— Nie rozumiesz, w co się mieszasz.

— Rozumiem, że próbowałeś sprzedać mieszkanie.

Jego telefon zawibrował. Spojrzał na ekran i odruchowo odsunął się ode mnie.

— Kto to? — zapytałam.

— Nikt.

Marta wyciągnęła rękę.

— Proszę przeczytać wiadomość na głos.

Ruslan ścisnął telefon tak mocno, że pobielały mu knykcie. Wtedy na ekranie pojawiło się kolejne powiadomienie: „Jutro o ósmej. Przywożę pozostałą kwotę. Niech pańska żona będzie gotowa do podpisu”.

Ruslan spojrzał na mnie, a ja zrozumiałam, że kupujący nie był przypadkowym człowiekiem. Znałam jego nazwisko z opowieści Ruslana o pracy.

To był dyrektor firmy, w której Ruslan od lat zajmował się finansami.

A on jeszcze nie wiedział, że jutro rano ten człowiek przyjedzie nie po mój podpis, lecz po wyjaśnienie, gdzie podziały się jego pieniądze…