CZĘŚĆ 4
Nazwisko należało do Olega, wspólnika Swietłany.
Nie był żadnym przypadkowym wierzycielem.
To on miał kupić moje mieszkanie za cenę niższą o prawie jedną trzecią od wartości rynkowej.
Nina powiedziała, że Oleg czekał na podpisaną umowę, bo następnego ranka zamierzał wpłacić zaliczkę i rozpocząć procedurę sprzedaży.
— Czyli wszystko było już ustalone — powiedziałam.
— Tak — odpowiedziała. — Brakowało tylko pani zgody albo dokumentu, który pozwoliłby im udawać, że ją mają.
Artem stał przy stole. Na jego koszuli, tuż pod kołnierzykiem, pojawiła się ciemna plama potu.
— Nie chciałem cię skrzywdzić — powiedział.
— A jednak przygotowałeś moje mieszkanie do sprzedaży.
— Chciałem kupić mniejsze lokum dla twojej matki i naszych dzieci.
— Dla mojej matki?
— Żebyś nie musiała wracać do niej z pustymi rękami.
Zaśmiałam się krótko, ale nie było w tym nic wesołego.
— Planowałeś wyrzucić mnie z mojego mieszkania, a potem udawać, że robisz mi przysługę.
Artem zacisnął palce na oparciu krzesła.
— Gdybym ci powiedział, odmówiłabyś.
— Oczywiście, że bym odmówiła.
— Właśnie dlatego nie mogłem powiedzieć.
Te słowa zabolały bardziej niż krzyk Katarzyny.
Nie dlatego, że odkrywały jego bezczelność.
Dlatego, że wypowiedział je spokojnie, jakby mój sprzeciw był przeszkodą techniczną, a nie prawem do własnego życia.
O dziewiętnastej trzydzieści pięć zadzwonił telefon Niny. Odeszła pod ścianę, słuchała przez kilka sekund, po czym spojrzała na mnie.
— Oleg jest już pod budynkiem.
Katarzyna gwałtownie ruszyła do drzwi.
— Nie wpuszczaj go tutaj.
— Dlaczego? — zapytałam.
— Bo zrobi awanturę.
— Nie większą niż ta, którą wy urządziliście.
Dzwonek zabrzmiał. Iwanek wtulił twarz w mój sweter. Giennadij usiadł ciężko na krześle, a jego dłonie zaczęły drżeć.
Artem szepnął:
— Wasylino, proszę. Daj mi pięć minut.
— Miałeś dwa lata, odkąd babcia umarła.
— To nie tak.
— W takim razie powiedz wszystkim, jak było.
Otworzyłam drzwi.
Oleg wszedł bez przywitania. Miał jasny płaszcz, mokre buty i cienką teczkę pod pachą. Rozejrzał się po salonie, zobaczył Ninę, pana Leona, walizki i zrozumiał, że coś poszło nie tak.
— Artem — powiedział. — Gdzie dokument?
— Nie będzie sprzedaży — odpowiedziałam.
Oleg spojrzał na mnie.
— Pani jest żoną?
— Jestem właścicielką.
— Pani mąż twierdził co innego.
— Mój mąż kłamał.
Artem zrobił krok w jego stronę.
— Oleg, wyjdź. Załatwimy to.
— Nie załatwimy — odparł Oleg. — Dałem ci pieniądze na przygotowanie całej sprawy.
Katarzyna odwróciła się do syna.
— Wziąłeś od niego zaliczkę?
Artem milczał.
— Ile? — zapytała.
— Dwadzieścia tysięcy — odpowiedział Oleg. — I jeśli nie odda ich do północy, zabieram samochód oraz sprzęt z jego warsztatu.
Giennadij zamknął oczy.
— Powiedziałeś, że pożyczysz tylko na kilka dni.
— Chciałem was ratować — wybuchnął Artem. — Swietłana miała komornika na karku, ty podpisałeś zobowiązanie, a matka powtarzała, że rodzina musi się poświęcić. Co miałem zrobić?
— Powiedzieć prawdę — odpowiedziałam.
— Prawda niczego by nie naprawiła!
— Ale nie zrobiłaby ze mnie ofiary.
Wtedy stało się coś, czego nikt się nie spodziewał.
Giennadij podniósł się z krzesła i wyjął z kieszeni własny telefon.
— Zadzwoniłem do banku — powiedział. — Sprzedałem samochód ciężarowy. Pieniądze będą jutro rano. Oddam Olegowi wszystko, co pożyczyłem. Nie będziemy sprzedawać mieszkania Wasyliny.
Katarzyna spojrzała na niego z niedowierzaniem.
— Sprzedałeś samochód?
— Ten, który miał być zabezpieczeniem długu. Tak. Stracę pracę, ale nie będę żył za cudzą własność.
— A Swietłana? — zapytała Katarzyna.
— Swietłana ma własny problem. Nie można go rozwiązać, zabierając dom synowej.
Słowa zawisły między nimi ciężko i ostatecznie.
Oleg wyciągnął z teczki kopię umowy.
— Jeśli do północy nie dostanę pieniędzy, zgłaszam oszustwo.
Nina odpowiedziała spokojnie:
— I proszę to zrobić. Wtedy wszystkie dokumenty trafią tam, gdzie powinny.
Artem spojrzał na mnie.
— Nie chcesz mi pomóc?
— Pomogłam ci przez cztery lata. Gotowałam, spłacałam rachunki, kryłam twoje milczenie przed własną rodziną. Ale nie podpiszę kłamstwa, żebyś mógł zbudować kolejne kłamstwo.
— To nasze małżeństwo.
— Nie. To twoja decyzja.
Katarzyna zaczęła płakać. Nie cicho, lecz teatralnie, z dłonią przyciśniętą do piersi.
— Własna synowa wyrzuca nas na ulicę.
— Nikt was nie wyrzuca na ulicę — powiedział Giennadij. — Wracamy do naszego mieszkania.
— A Swietłana?
— Zamieszka u nas, dopóki nie znajdzie pracy i nie wynajmie czegoś mniejszego. Wszyscy będziemy spali ciasno. Tak jak proponowaliśmy Wasylinie.
Katarzyna popatrzyła na walizki. Nagle te ogromne torby nie wyglądały już jak symbol władzy. Wyglądały jak ciężar, który sama przyniosła do cudzego życia.
Pan Leon podszedł do mnie i podał mi małą kopertę.
— Pani babcia kazała mi ją przechować do dnia, w którym ktoś spróbuje panią stąd wypchnąć.
W środku była krótka notatka, napisana drżącym pismem: „Nie pozwól nikomu wmówić ci, że własność jest winą”.
Przeczytałam ją, a potem złożyłam kartkę.
Artem patrzył na mnie, jakby liczył, że papier zmieni moją decyzję.
Nie zmienił.
Tej nocy spał u swojego ojca na składanym łóżku, w mieszkaniu, które chciał poświęcić dla cudzych długów. Katarzyna pojechała z nim. Giennadij został jeszcze chwilę, żeby przeprosić Iwanka za podniesione głosy. Chłopiec podał mu czerwony samochodzik, a staruszek naprawił oderwane koło przy pomocy małego śrubokręta znalezionego w kieszeni.
Rano Artem przyszedł po dokumenty i ubrania.
Stał w przedpokoju, nie przekraczając progu salonu.
— Czy to koniec? — zapytał.
Spojrzałam na jego twarz, na której nie było już ani gniewu, ani udawanej bezradności. Było zmęczenie człowieka, który stracił prawo do łatwej wersji własnej historii.
— Nie wiem — odpowiedziałam. — Ale jeśli kiedyś będziemy rozmawiać, zaczniesz od całej prawdy. Nie od pieniędzy, nie od matki i nie od tego, co rzekomo musiałeś zrobić.
Skinął głową.
— A mieszkanie?
— Zostaje tam, gdzie było od dnia śmierci mojej babci.
— A ja?
— Ty zdecydujesz, czy chcesz być mężem, czy tylko człowiekiem, który podpisuje za innych.
Nie odpowiedział.
Wyszedł z jedną torbą. Teściowa zabrała dwie pozostałe, lecz przy schodach pękło jej kółko i wszystkie ubrania rozsypały się po stopniach. Giennadij przykucnął, żeby jej pomóc, a ona po raz pierwszy nie wydała mu polecenia. Zaczęła zbierać rzeczy razem z nim.
Wieczorem Iwanek ustawił samochodziki w nowym porządku. Czerwony pojazd, naprawiony przez Giennadija, stanął pierwszy.
Na stole leżała mosiężna pieczęć Niny i koperta od babci.
Obok nich położyłam dokument, na którym ktoś próbował podrobić moje nazwisko.
Nie podarłam go.
Zostawiłam go jako dowód dnia, w którym mój mąż chciał sprzedać mieszkanie, a jego ojciec sprzedał własny samochód, żeby zatrzymać rodzinę przed przepaścią.
Iwanek podniósł głowę znad dywanu.
— Mamo, ten dom jest nasz?
Przytuliłam go mocno.
— Tak, kochanie.
A czerwony samochodzik potoczył się po podłodze, minął podpis, którego nigdy nie złożyłam, i zatrzymał się dokładnie przy progu pokoju, do którego nikt już nie miał prawa wejść bez pytania.
Przegapiłeś początek?
