Po rozwodzie teściowa przyjechała do mojego domu nad Wołgą z walizkami, lecz gdy zobaczyła nowy zamek, jej uśmiech zniknął

— Otwieraj, albo dzwonię po policję! — wrzeszczała moja teściowa na ganku, ściskając klucz, który przez dziewięć lat pasował do zamka.

Stałam kilka metrów za drzwiami i słuchałam, jak metal zgrzyta w zamku. Nie widziała mnie przez firankę. Na ganku ustawiła dwie walizki, torbę w kratkę i trzylitrowy słoik ogórków kiszonych. Ten sam, który co roku przywoziła nad Wołgę, jakby wraz z ogórkami przywoziła sobie prawo do mojego domu.

— Pani Lidio, proszę odejść — powiedziałam w końcu.

Za drzwiami zapadła cisza.

— Aleno? To ty?

— Tak.

— Co się dzieje z zamkiem?

— Nic. Został wymieniony.

— Jak to wymieniony? Otwórz natychmiast. Przyjechałam na dwa tygodnie.

Spojrzałam na nowy klucz leżący na komodzie. Miał małą mosiężną zawieszkę w kształcie ryby, którą dorzucił ślusarz. Trzymałam ją w dłoni tak mocno, że krawędź wbiła mi się w skórę.

— Nie zapraszałam pani.

— Nie rób przedstawienia. Przecież to nasz dom.

— To mój dom.

— Jesteś po rozwodzie z moim synem, nie po rozwodzie z rodziną!

Poczułam, jak serce uderza mi pod żebrami. Dawniej w takiej chwili otworzyłabym drzwi, uśmiechnęła się i powiedziała, że chyba zaszło nieporozumienie. Tym razem nie ruszyłam się z miejsca.

— Rozwiedliśmy się w kwietniu. Dom kupiłam sześć lat przed ślubem. Dokumenty są wyłącznie na moje nazwisko.

— Kosta się załamie, kiedy dowie się, jak traktujesz jego matkę.

— Kosta wie, że nie ma pani prawa tu mieszkać.

— On powiedział, że mogę przyjechać!

To zdanie zabrzmiało inaczej, niż powinno. Nie jak oburzenie. Jak niechciane potwierdzenie czegoś, czego jeszcze nie rozumiałam.

Za płotem zaszeleściły maliny. Sąsiadka Zofia wychyliła głowę zza furtki, a plastikowe kółko jej wiadra obracało się bezgłośnie po piasku.

— Aleno, otwórz — powiedziała Lidia ciszej. — Musimy porozmawiać.

— O czym?

— O tym, co twój były mąż zrobił.

Dłoń z kluczem zastygła mi nad stołem.

— Kosta niczego mi nie zrobił.

— Tego właśnie nie wiesz.

Wtedy telefon zawibrował. Wiadomość pochodziła od numeru, którego nie znałam: „Nie wpuszczaj jej. Jeśli zapuka ponownie, zadzwoń do mnie”. Pod spodem widniało imię: Marek, notariusz z miasteczka.

Otworzyłam wiadomość jeszcze raz. Zanim zdążyłam odpowiedzieć, ktoś na ganku gwałtownie szarpnął klamkę.

— Aleno! — krzyknęła Lidia. — Jeśli nie otworzysz, wszyscy się dowiedzą, co podpisałaś!

Na stole leżała koperta, której rano nie było. Podeszłam do niej, a kiedy wsunęłam palec pod zaklejoną krawędź, za drzwiami rozległy się szybkie kroki i głos mężczyzny:

— Pani Aleno, proszę nie otwierać tej koperty, dopóki nie……

CZĘŚĆ 2

…dopóki nie sprawdzi pani, czy podpis na ostatniej stronie należy do pani — dokończył mężczyzna, kiedy drzwi uchyliły się zaledwie na szerokość dłoni.

Poznałam go. Marek Sokołow, notariusz z miasteczka, stał na ścieżce w jasnej koszuli, z teczką przyciśniętą do piersi. Na jego mankiecie widniała plama po atramencie. Lidia odwróciła się do niego tak gwałtownie, że słoik ogórków zachwiał się na stopniu.

— Pan nie ma tu nic do roboty — syknęła.

— Właśnie mam. Dostałem rano informację, że ktoś próbuje użyć aktu dotyczącego tej nieruchomości.

— Jakiego aktu? — zapytałam.

Marek spojrzał na mnie, potem na nowy zamek.

— Czy mogę wejść? Nie chcę rozmawiać przy płocie.

Wpuściłam go, ale Lidia została na ganku.

— Ja też wchodzę — oznajmiła.

— Nie — odpowiedziałam.

Jej twarz stwardniała. Przez sekundę zobaczyłam kobietę, która przez lata przesuwała moje garnki, zajmowała pokój z widokiem na rzekę i mówiła o „naszej daczy”. Teraz wyglądała, jakby ktoś odebrał jej nie wakacje, ale tytuł własności.

— Kosta powiedział, że wszystko załatwił — powiedziała.

Marek położył teczkę na stole. Papierowa okładka zaszeleściła, a na drewnie zostały drobne ziarenka piasku z jego butów.

— Co załatwił? — spytałam.

— Wniosek o ustanowienie zabezpieczenia na pani domu. Wpłynął wczoraj do kancelarii. Do wniosku dołączono zgodę właścicielki.

— Czyli moją zgodę?

— Według dokumentu tak.

Roześmiałam się krótko, bez radości.

— Nie podpisywałam niczego.

Marek wyjął kopię. Podpis pod tekstem wyglądał podobnie do mojego, ale litery były zbyt ciężkie, a końcowa kreska zbyt długa. Znałam ten podpis. Tak podpisywałam rachunki, kiedy byłam zmęczona i spieszyłam się do pracy. Tyle że ktoś skopiował go z dokumentów rozwodowych.

— Kto przyniósł ten papier? — zapytałam.

— Mężczyzna przedstawiający się jako pełnomocnik pani. Miał kopię dowodu i pełnomocnictwo.

— Kosta?

— Nie. Kobieta.

Lidia zbladła, lecz natychmiast odwróciła wzrok.

— Przecież mówiła pani, że przyjechała tylko odpocząć — powiedziałam.

— Bo przyjechałam odpocząć.

— Z dokumentami dotyczącymi mojego domu?

— Nie wiedziałam, co Kosta zrobił!

— A jednak powiedziała pani, że wszystko załatwił.

Przez otwarte okno wpadł zapach nagrzanych jabłoni. Pamiętałam, jak kiedyś Lidia usiadła pod tym drzewem i powiedziała, że jestem dla niej jak córka. Wtedy uwierzyłam. Teraz brzmiało to jak zdanie wyuczone na pamięć.

Marek rozłożył drugi dokument.

— Jest jeszcze jeden problem. W archiwum znaleziono zapis rozmowy z osobą, która przyniosła pełnomocnictwo. Nie nagranie — wyjaśnił szybko — tylko notatkę służbową. Ta osoba twierdziła, że pani wyjechała za granicę i że syn ma prawo dysponować nieruchomością.

— Kto to powiedział?

Marek zacisnął palce na piórze.

— Pańska teściowa. To znaczy pani Lidia Pawłowna. Ale ona twierdzi, że została wprowadzona w błąd.

Lidia weszła o krok na ganek.

— Kosta powiedział, że potrzebuje tylko zabezpieczenia kredytu. Mówił, że spłaci go w miesiąc.

— Jakiego kredytu? — spytałam.

Odpowiedziała cisza. Z kuchni dobiegło kapanie kranu. Jedna kropla. Druga.

— Aleno — powiedziała w końcu Lidia — on nie pożyczył pieniędzy dla siebie. Chciał spłacić człowieka, któremu był winien życie.

Marek gwałtownie podniósł głowę.

— Pani Lidio, proszę nie mówić więcej bez prawnika.

— Nie mam już czego chronić! — krzyknęła. — On dzisiaj jedzie do banku po pieniądze, a jeśli ich nie dostanie, ten człowiek przyjedzie po mnie!

Poczułam zimno w palcach, choć popołudnie było duszne.

— Kto po niego przyjedzie?

Lidia spojrzała na mnie, jakby właśnie zrozumiała, że powiedziała za dużo. W tym samym momencie mój telefon zadzwonił. Na ekranie pojawiło się imię mojego byłego męża.

Odebrałam, lecz po drugiej stronie nie odezwał się Kosta. Usłyszałam tylko jego urywany oddech, trzask metalu i kobiecy głos, który powiedział:

— Aleno, jeśli chcesz zobaczyć swojego byłego męża żywego, przyjedź sama do starej przystani przed zmrokiem…

CZĘŚĆ 3

…przed zmrokiem — powtórzył kobiecy głos, a potem połączenie się urwało.

Przez chwilę słyszałam wyłącznie kapanie kranu. Lidia stała przy stole, blada, z jedną ręką opartą na słoiku ogórków, jakby ten ciężar mógł utrzymać ją na nogach.

— To była Wiera — powiedziała.

— Kim jest Wiera?

— Kobietą, której Kosta pożyczył pieniądze.

— A co ma wspólnego z moim domem?

Lidia zamknęła oczy.

— Wszystko.

O siedemnastej trzydzieści pojechaliśmy na starą przystań. Marek nalegał, żeby nie jechać samej, ale zostać w domu oznaczało czekać na coś, czego nie potrafiłam nazwać. Rzeka była ciężka i brunatna, a deski pomostu uginały się pod stopami.

Kosta stał przy opuszczonej kasie biletowej. Miał rozciętą wargę i koszulę brudną od błota. Obok niego trzymała się poręczy drobna kobieta w czerwonym płaszczu. Wiera.

— Powiedziałam, że masz przyjechać bez nikogo — rzuciła.

— Nie powiedziałaś, że mam przyjechać z zamkniętymi oczami — odpowiedziałam.

Kosta zrobił krok w moją stronę.

— Aleno, posłuchaj. To nie miało tak wyglądać.

— A jak miało wyglądać? Miałam stracić dom, bo skopiowałeś mój podpis?

Jego twarz drgnęła.

— Ja nie fałszowałem podpisu.

— Ale wiedziałeś o tym.

— Wiedziałem, że matka zaniosła dokumenty.

Lidia gwałtownie odwróciła głowę.

— Nie mówiłeś, że to podstęp!

— Mamo, potrzebowałem czasu.

Marek otworzył teczkę i wyjął kartkę z pieczęcią.

— Nie potrzebowałeś czasu. Potrzebowałeś cudzej własności.

Wiera zaśmiała się krótko.

— Proszę nie udawać świętego, panie notariuszu. To pani Lidia przyniosła podpis. Powiedziała, że Alena zgodziła się oddać dom pod zastaw, bo po rozwodzie chce pomóc synowi.

Lidia chwyciła się za gardło.

— Powiedział, że dług dotyczy operacji. Że jeśli nie zapłaci, zabiją go.

Kosta spuścił wzrok.

— Kłamałem.

To jedno słowo spadło między nas ciężej niż kamień.

— Na co był dług? — zapytałam.

— Na zakład. Przegrałem pieniądze, których nie miałem. Potem pożyczyłem od Wiery, żeby spłacić pierwszą osobę. Zaczęło rosnąć.

Wiera wyciągnęła rękę.

— Dokument albo pieniądze.

Marek podszedł do niej.

— Dokument jest nieważny. A pani popełniła błąd, grożąc właścicielce. Mam kopię wszystkiego.

Kosta nagle chwycił Lidię za ramię.

— Powiedz jej, że nic nie wiedziałaś.

Lidia spojrzała na jego dłoń, potem na mnie.

— Wiedziałam, że podpis nie jest jej — powiedziała. — Wiedziałam od początku.

Kosta puścił ją, jakby się sparzył.

— Mamo…

— Myślałam, że uratuję ci życie. A ty chciałeś sprzedać jej dom.

Marek odsunął podrobione pełnomocnictwo.

— Jutro rano złożę zawiadomienie o próbie oszustwa i zabezpieczę dokumenty. Dziś nikt nie dostanie pieniędzy.

Wiera cofnęła się, przeklinając pod nosem. Kosta usiadł na mokrej ławce. Ja patrzyłam na człowieka, z którym spędziłam dziewięć lat, i nie czułam triumfu. Czułam pustkę po czymś, co dawno powinno było umrzeć.

Wtedy telefon Marka zadzwonił. Odebrał, słuchał kilka sekund, a potem spojrzał na mnie.

— Aleno, w kancelarii pojawiła się jeszcze jedna osoba. Twierdzi, że ma oryginał dokumentu z pani podpisem. I mówi, że to pani sama sprzedała dom…