CZĘŚĆ 4
Nie zdążyłem zapytać, co miała na myśli, bo do mieszkania weszła moja matka.
Nie zapukała.
W ręku trzymała czarną teczkę, a na ramieniu miała kremowy płaszcz, którego nigdy nie zakładała bez powodu. Za nią pojawił się ojciec. Nie rozłączył rozmowy; jego głos nadal dochodził z telefonu leżącego na stole, choć stał już dwa metry ode mnie.
— Mamo — powiedziałem. — Co podpisałem?
Przez moment patrzyła na Skylę, jakby to ona była intruzem.
— To nie jest odpowiedni czas na sceny.
— Właśnie że jest.
Skyla nie podniosła głosu. To było gorsze. Stała z dłońmi opartymi o krawędź stołu, a rozdarta torba wisiała przy jej nodze.
— Powiedziałam mu tylko, że wszystko wyszło na jaw — oznajmiła.
Matka odłożyła teczkę.
— Twój ojciec chciał cię zabezpieczyć.
— Przed Skyla?
— Przed każdym, kto może wykorzystać twoją łatwowierność.
— To wy wymyśliliście tę chorobę?
Ojciec wszedł do pokoju.
— Ty ją wymyśliłeś.
Zdanie uderzyło mnie mocniej niż krzyk.
— A wy wiedzieliście.
— Wiedzieliśmy, że chciałeś ją sprawdzić — powiedziała matka. — Uznałam, że nie zaszkodzi trochę pomóc ci w ocenie sytuacji.
— Pomóc?
— Zadzwoniłam do kliniki i uprzedziłam lekarza, żeby nie udzielał ci żadnych informacji, gdybyś zaczął pytać. To wszystko.
— To nie wszystko — powiedziała Skyla.
Matka odwróciła się do niej.
— Nie wtrącaj się.
— Wtrąciłam się pięć dni temu, kiedy pański syn powiedział mi, że umrze bez pieniędzy. A potem państwo siedzieliście w domu i czekaliście, aż sprzedam wszystko, co mam.
Ojciec zacisnął szczękę.
— Nie znasz naszej rodziny.
— Znam wystarczająco dobrze. Wiem, że Marek nie może samodzielnie zarządzać majątkiem do trzydziestego roku życia.
Spojrzałem na matkę.
— Co to znaczy?
Jej palce drgnęły na klamrze teczki.
— To zapis w umowie powierniczej. Twój ojciec chciał go zmienić. Wczoraj rano podpisałeś pełnomocnictwo, żebyśmy mogli zabezpieczyć twoje udziały, gdybyś rzeczywiście zachorował.
Przypomniałem sobie dokumenty. Ojciec przyniósł je do biura przed moim rzekomym badaniem. Powiedział, że chodzi o zwykłą aktualizację danych i że najlepiej podpisać wszystko od razu, zanim będę musiał jechać do kliniki.
Podpisałem.
Bez czytania.
— Pokaż mi te papiery — powiedziałem.
Matka zesztywniała.
— Marek, nie rób głupstw.
— Pokaż.
Wyrwałem teczkę z jej dłoni. Na pierwszej stronie widniało moje nazwisko, numer rachunku i zapis o czasowym przekazaniu kontroli nad udziałami w firmie ojcu. Na drugiej stronie znajdowała się klauzula, której nie zauważyłem: pełnomocnictwo obowiązywało także w przypadku „trwałej niezdolności do podejmowania decyzji”.
— Chcieliście przejąć firmę — powiedziałem.
Ojciec nie zaprzeczył.
— Firma jest w złej sytuacji. Bank naciska. Musiałem działać.
— A choroba?
— Była tylko sprawdzianem dla niej. Ty sam to zacząłeś.
— Nie. Wy zamieniliście mój głupi pomysł w plan przeciwko mnie.
Matka podeszła bliżej.
— Pomyśl rozsądnie. Ta dziewczyna zna już nasze sprawy. Jeśli odejdziesz, opowie wszystkim. Stracisz reputację, wspólników, rodzinę.
Skyla spojrzała na mnie.
— Nie musisz mnie bronić.
— Nie bronię ciebie — odpowiedziałem. — Bronię tego, co jeszcze zostało ze mnie.
Wyjąłem telefon i zadzwoniłem do księgowej firmy, pani Wandy. Odebrała dopiero po trzecim sygnale.
— Pani Wando, czy dokumenty podpisane wczoraj przekazała pani do banku?
Po drugiej stronie usłyszałem szelest papierów.
— Panie Marku, miałam to zrobić rano, ale zatrzymałam je. Coś się nie zgadzało.
— Co?
— Pański ojciec polecił mi przelać z rachunku firmy milion dwieście tysięcy złotych na spłatę prywatnego długu. Nie miał prawa tego zlecić bez pańskiego podpisu.
Ojciec ruszył w moją stronę.
— Odłóż telefon.
— Nie.
— Marek, nie rozumiesz sytuacji.
— Rozumiem aż za dobrze.
Pani Wanda odezwała się cicho:
— Mam też drugą wiadomość. Wczoraj wieczorem pańska matka przesłała mi projekt umowy, w której pański pakiet udziałów miał trafić do funduszu rodzinnego. Z pańskim ojcem jako zarządcą.
Skyla zamknęła oczy.
Matka pobladła.
Przez kilka sekund nikt się nie ruszał. Potem ojciec uderzył dłonią w stół. Srebrny zegarek podskoczył i potoczył się po blacie.
— To wszystko twoja wina! — krzyknął do mnie. — Gdybyś nie urządził tego idiotycznego testu, nic by się nie wydarzyło!
Skyla podniosła zegarek.
— Właśnie wydarzyłoby się. Tylko później.
Te słowa zatrzymały nas wszystkich.
Miała rację. Moje kłamstwo nie stworzyło ich zamiaru. Tylko odsłoniło go wcześniej, niż planowali.
Ojciec spojrzał na nią z pogardą.
— Ile ci zapłacił, żebyś to odegrała?
Skyla wyjęła z torby pomiętą kartkę.
— Ani złotówki.
— Nikt nie robi takich rzeczy bez powodu.
— Robi. Moja matka dostała kiedyś pomoc od ludzi, których nawet nie znała. Pan Borys powiedział, że jej dług nie może umrzeć razem z nią.
Położyła kartkę przede mną. Była to lista wpłat na specjalne konto utworzone przez fundację studencką. Każdy darczyńca podpisał krótką wiadomość. „Na leczenie Marka”. „Bo Skyla poprosiła”. „Bo kiedyś jej matka pomogła mojej córce”.
Zacząłem płakać.
Nie potrafiłem tego zatrzymać. Łzy spływały mi po twarzy, a oddech rwał się jak u dziecka.
Skyla nie przytuliła mnie.
I miała do tego pełne prawo.
— Chciałem sprawdzić, czy mnie kochasz — powiedziałem.
— Wiem.
— Byłem podły.
— Byłeś przerażony, że ktoś pokocha cię tylko za pieniądze. Ale zamiast zapytać, zrobiłeś ze mnie oskarżoną.
— Przepraszam.
— To nie wystarczy.
— Wiem.
— Oddaj pieniądze wszystkim, którzy wpłacili. Co do grosza. I powiedz im, że nie było żadnej choroby.
— Zrobię to.
— Anuluj pełnomocnictwo. Przy świadku.
— Zrobię to dziś.
— A potem przekaż tę samą kwotę fundacji, która pomaga studentom bez rodziny i pieniędzy.
Spojrzałem na nią.
— Chcesz, żebym to zrobił?
— Nie. Chcę, żebyś zrozumiał, że pieniądze nie są dowodem miłości. Czasem są tylko narzędziem. To, co z nimi zrobisz po tym wszystkim, pokaże, czy cokolwiek pojąłeś.
Matka chwyciła teczkę.
— Nie pozwolę ci niszczyć firmy przez tę dziewczynę.
— Firma nie jest twoja.
— Jestem twoją matką.
— A jednak chciałaś podpisać za mnie moje życie.
Ojciec podszedł do drzwi, ale zatrzymał się przy progu.
— Jeśli zerwiesz pełnomocnictwo, bank przejmie część majątku.
— W takim razie będę spłacał własne błędy, nie twoje.
Nie odpowiedział. Wyszedł pierwszy. Matka została jeszcze chwilę, patrząc na mnie tak, jakby czekała, aż wrócę do dawnego porządku.
Nie wróciłem.
Kiedy mieszkanie opustoszało, Skyla zapakowała zegarek do futerału. Ruchy miała powolne, ostrożne.
— Nie chcę, żebyś mi go oddawała — powiedziałem.
— To nie jest mój zegarek.
— Wiem. Ale pomógł mi zobaczyć, co zrobiłem.
Podała mi go.
— Nie trzymaj go jako pamiątki po mnie. Zanieś go panu Borysowi. Powiedz, że jego pomoc została spłacona.
— A ty?
— Jutro mam egzamin.
Parsknąłem przez łzy, prawie bezgłośnie.
— Po tym wszystkim myślisz o egzaminie?
— Właśnie po tym wszystkim muszę o nim myśleć. Nie zamierzam porzucać własnego życia, bo ty postanowiłeś odegrać umierającego.
To był pierwszy uśmiech, jaki zobaczyłem na jej twarzy tego wieczoru. Krótki i zmęczony, ale prawdziwy.
Nazajutrz rano odwołałem pełnomocnictwo, zablokowałem przelew ojca i wysłałem każdemu darczyńcy osobne przeprosiny. Pieniądze wróciły do fundacji. Dołożyłem do nich tyle, ile kosztował mój samochód, zegarek i pięć bezsensownych dni luksusowego życia.
Nie prosiłem Skyli, żeby wróciła.
Przez kilka tygodni spotykaliśmy się wyłącznie w obecności innych osób, przy sprawach związanych z fundacją. Pomagała mi rozdzielać stypendia. Sprawdzała rachunki. Zmuszała mnie, żebym czytał każdą stronę dokumentów, zanim złożę podpis.
Nie odzyskałem jej jednym przeproszeniem.
Odzyskiwałem jedynie możliwość, by kiedyś spojrzała na mnie bez żalu.
W dniu pierwszej wypłaty dla studentów pojechałem do Łodzi. Pan Borys siedział za ladą, pod lampą z zielonym abażurem. Kiedy podałem mu futerał, nie chciał go przyjąć.
— To dług Skyli — powiedział.
— Nie. To mój.
Starszy mężczyzna otworzył zegarek. Mechanizm nadal stał.
— Nie działa.
— Wiem.
— To po co go przyniosłeś?
Spojrzałem na wygrawerowane słowa.
„Wracaj bez długu”.
— Bo ona nie powinna już niczego spłacać za mnie.
Pan Borys długo patrzył na zegarek, potem wsunął go z powrotem do futerału.
— W takim razie naprawimy go razem.
Tydzień później oddałem go Skyli przed salą egzaminacyjną. Nie próbowałem jej zatrzymać. Nie mówiłem, że wszystko się zmieniło. Powiedziałem tylko prawdę.
— Nie wiem, czy jeszcze mi zaufasz. Ale wiem, co zrobię, jeśli nie.
— Co?
— Nie będę udawał, że zasługuję na odpowiedź.
Skyla wzięła zegarek i przez chwilę trzymała go między palcami.
— Zegar nadal nie działa.
— Pan Borys powiedział, że potrzebuje czasu.
Spojrzała na mnie poważnie.
— To jedyna rozsądna rzecz, jaką dziś powiedziałeś.
Weszła do sali, a ja zostałem na korytarzu z pustymi rękami.
Za szybą sekretariatu ktoś nakręcił srebrny mechanizm. Po raz pierwszy od wielu lat wskazówki ruszyły, ale nie wskazały godziny, o której wszystko naprawi się samo.
Wskazały dokładnie chwilę, w której Skyla powiedziała: „Potrzebujesz czasu”.
